मिर्जापुर- उत्तर प्रदेशको मिर्जापुर प्रहरीले दिवा खाजामा बच्चाहरुका लागि नुन र रोटी खुवाउँदै गरेको भिडियो खिचेर सार्वजनिक गरेको भन्दै मुद्दा दायर गरेको छ।
स्थानीय प्रशासनले पत्रकार पवन जैसवालले भिडियो खिचेर उत्तर प्रदेश सरकारको बदनाम गराएको दाबी गरिएको छ। मिर्जापुरका प्रहरी अधिक्षक अवधेश कुमार पान्डेले पत्रकार जैसवालसहित तीन जना विरुद्ध मुद्दा दायर भएको बताए।
‘जिल्ला अधिकारीको अनुसन्धानपछि पत्रकार जैसवालसहित ३ जना विरुद्ध मुद्दा दर्ता भएको छ,’ प्रहरी अधिक्षक पान्डेले भने, ‘प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेको छ र एक जनालाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान जारी राखिएको छ।’
एक स्थानीय हिन्दी पत्रिकाका लागि काम गर्ने पत्रकार पवन जैसवालले आफ्नो कामका आधारमा निशाना बनाइएको बताएका बिबिसीले लेखेको छ। ‘मेरो काम नै पत्रकारिता गर्नु हो, त्यही गरेको थिएँ,’ उनले भने, ‘तर, प्रहरीमा जाहेरी दर्ता भएपछि मलाई निक्कै असुरक्षित र डर लाग्न थालेको छ।’
पवनमाथि आपराधिक षड्यन्त्र र धोका दिइएको आरोपमा एफआइआर दर्ता भएको छ। आफूविरुद्ध यसरी जाहेरी दर्ता भए पनि त्यसको कारण र पत्र भने आफूलाई उपलब्ध नगराइएको उनले बताए।
पत्रकार पवन जैसवाल।
के थियो घटना
भारतस्थित उत्तर प्रदेशको मिर्जापुर जिल्लाको एक सरकारी विद्यालयमा मध्य दिनको खाजामा विद्यार्थीहरुलाई नुन र रोटी खाजा उपलब्ध गराइएको बारे पवनले भिडियो तयार गरेका थिए। भिडियोमा विद्यार्थीहरु लाइनमा बसेर खाजाको रुपमा नुनसँग रोटी खाइरहेको देखिन्छ। पवनले खिचेको उक्त भिडियो सामाजिक सञ्जालमा 'भाइरल' बनेपछि उत्तर प्रदेश र केन्द्र सरकारकै आलोचना भएको थियो।
कक्षा १ देखि ८ सम्म पढाइ हुने उक्त विद्यालयमा लगभग १ सय विद्यार्थी अध्ययन गर्छन्। एक छात्रका परिवारले सञ्चार माध्यमलाई यो एकदमै दुःखद अवस्था भएको बताए। ‘कैंयौँपटक विद्यार्थीहरुलाई नुन र रोटी तथा चामल र नुनसमेत खान दिइएको थियो,’ ती अभिभावकले भने, ‘यहाँ कहिलेकाहीँ दुध आउने गर्दछ। तर, अधिकांश समयमा विद्यार्थीहरुलाई वितरण गरिँदैन।’
कहिल्यै पनि दूध वितरण गरिएको आफूहरुलाई जानकारी नभएको भन्दै उनले पछिल्लो वर्षदेखि यस्तै हुँदै आएको समेत दाबी गरे।
सुरुवातमा मिर्जापुरका उच्च सरकारी अधिकारीले प्रारम्भिक अनुसन्धानमा घटनामा सत्यता देखिएको बताएका थिए। उनले यस कार्यमा त्यहाँका शिक्षक र ग्राम पञ्चायतका सुपरभाइजरको गल्ती भेटिएको स्पष्ट पारेका थिए। जसकारण दुवैलाई निलम्बन समेत गरिएको थियो।
सूचना दिने व्यक्तिसमेत गिरफ्तार
विद्यार्थीको दिवा खाजामा सरकारले तोकेको मापदण्डलाई मिचेर नुन र रोटी दिने भिडियो खिच्नका लागि पत्रकारलाई सूचना दिएको आरोपमा एक स्थानीयलाई समेत प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।
उक्त भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि जिल्लाका उच्च सरकारी अधिकारीले जाँच गराएका थिए।
जिल्लाका उच्च अधिकारीले उक्त घटनामा संलग्न भएका व्यक्तिहरुलाई पक्राउ गर्नुपर्नेमा सूचना बाहिर ल्याउनेलाई पक्राउ गरेर हिरासतमा राखिएको पत्रकार पवन जैसवालले आरोप लगाए।
‘यो प्रकरण सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भए लगत्तै मुख्यमन्त्रीले जाँचको आदेश दिएका थिए,’ पत्रकार जैसवालले भने, ‘यसपछि स्थानीय अधिकारी आफ्नो बचाउका लागि मलाई फसाउँदैछन्।’
पवनमाथि आइपिसिको धारा १२० 'बी' अन्तर्गत आपराधिक षड्यन्त्र र १९३ अन्तर्गत झुटो प्रमाण पेस गरेको आरोपमा मुद्दा दायर भएको हो।
विद्यार्थीहरुलाई दिवा खाजामा नुन र रोटी खुवाउने गरिएको तथ्य सार्वजनिक भए लगत्तै जिल्ला प्रशासनले विद्यालयको जाँच गरेको थियो। यसरी अनुगमनमा गएकामध्येका एक शिक्षा विभागका अधिकारी मर्धेश पान्डेले विद्यालयमा विद्यार्थीहरुलाई रोटी र नुन खुवाउने गरेको आफूहरुले पनि फेला पारेको स्वीकार गरे।
‘हामी उक्त विद्यालयमा अनुगमन गर्न गएका थियौं, त्यहाँ बालबालिकाहरुलाई सुख्खा रोटी र नुन दिइएको थियो,’ उनले भने, ‘तर, भान्सामा बस्नेहरुले तरकारी आउन ढिला भएकाले बच्चाहरुलाई नुन र रोटी खुवाउनु परेको जिकिर गरेका थिए।’
जिल्ला अधिकारी अनुराग तिवारी।
जिल्ला अधिकारी अनुराग तिवारीले स्वयम् विद्यालय पुगेर त्यहाँको वस्तुस्थितिको बारेमा जानकारी लिएका थिए। यस विषयमा जिल्ला अधिकारी तिवारीले भने कुनै प्रतिक्रिया दिन चाहेनन्। अनुगमनको क्रममा पुगेका उनले उक्त स्थानमा उपस्थित सञ्चार माध्यमममा ठूलो अनियमितता भएको स्वीकारेका थिए। विद्यार्थीहरुका लागि सरकारले फलफूल र दूध उपलब्ध गराएको तर किन खुवाइएन भन्ने बारेमा छानबिन हुने बताए।
‘जुन दिन भिडियो खिचिएको थियो उक्त दिनमा दाल र रोटी खुवाउनुपर्ने तालिका रहेछ,’ जिल्ला अधिकारीले भनेका थिएँ, ‘यो ठूलो अव्यवस्था हो, यसमा दुई जनालाई तत्काल निलम्बन गरिएको छ, अन्यका विषयमा छानबिन हुन्छ।’
तर, जिल्ला प्रशासनद्धारा दर्ता गराइएको एफआइआरमा पत्रकार जैसवालले राजकुमार पाल नामका व्यक्तिसँग मिलेर षड्यन्त्रपूर्वक विद्यार्थीहरुले नुन र रोटी खाँदै गरेको भिडियो खिचिएको जिकिर गरिएको छ। प्रशासनको दाबी छ कि ग्राम प्रधानको प्रतिनिधिको समेत मिलेमतोमा विद्यालयको भान्सामा सब्जी नभएको जान्दाजान्दै भिडियो बनाइएको दाबी गरिएको छ।
दिवा खाजाको व्यवस्था गर्ने जिम्मवारी ग्राम प्रधानको हो, जबकी उनकै प्रतिनिधिले सब्जी उपलब्ध गराउनुपर्नेमा भिडियो खिचाएको दाबी एफआइआरमा गरिएको छ।
पत्रकार जैसवालले खिचेको भिडियो भाइरल भएलगत्तै राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले उत्तर प्रदेश सरकारलाई पत्र पठाएको थियो। उक्त पत्रपछि मुख्यमन्त्रीले तत्काल छानबिन गरी कारबाही गर्न निर्देशन दिएका थिए।
यो भिडियो भाइरल भएलगत्तै युपी सरकारका आधारभूत शिक्षा राज्यमन्त्री सतिश द्धिवेदीले आफूलाई पनि फेसबुकमा भिडियो हेरेर मात्र जानकारी भएको बताएका थिए।
एक करोडभन्दा धेरै बालबालिकालाई लाभ दिनुपर्ने लक्ष्य
उत्तर प्रदेश सरकारले विद्यार्थीहरुलाई मध्य दिनको खाजा खुवाउनका लागि १ लाख ५० हजार प्राथमिक विद्यालय छनोट गरी लागू गरिएको दाबी गरेको छ। २०१९ को तथ्यांकअनुसार यो अभियानबाट एक करोडभन्दा धेरै बालबालिकालाई लाभ दिनुपर्ने लक्ष्य सरकारको छ।
खाजामा तयार गरिएको रोटी।
उत्तर प्रदेशले मध्यान्नको खाजा सरकारी अधिकारीको निगरानीमा पूरा राज्यभर वितरण गर्दै आएको छ। उसले आफ्नो बेवसाइटमा खाजाको सूचीसमेत राखेको छ। उक्त सूचीमा प्रत्येक दिन दाल, भात, रोटी र तरकारी दिइने उल्लेख छ। केही निश्चित दिनहरुमा दूध र फलफूलसमेत दिइने उल्लेख छ।
सरकारी विद्यालयमा अध्ययन गर्ने गरिब जनताका छोराछोरी हुने र उनीहरुको घरमा खानाको मात्र नपुग्ने भन्दै सोहीअनुसार खाजाको सूची तयार गरिएको हुन्छ।
केन्द्र सरकारका अनुसार मध्यान्न खाजामा प्रति बच्चाको न्यूनतम ४ सय ५० क्यालोरी शक्ति हुने गरी खाजाको प्रकार तयार गरिएको हुन्छ। प्रत्येक दिन १२ ग्राम प्रोटिन हुनेगरी यसको तयार गरिएको हुन्छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1791822485.png)
-1786602170.png)
