डडेल्धुरा- 'दिदीबहिनी भेट भयो जौपात, अहिलकी गोराकी लौ मुइले कि भण्ड्या भण बाज,' डडेल्धुराको बसपार्कमा शुक्रबार यही भाकाका साथमा देउडा गाउन सुरु गरियो।
सुदूरपश्चिमको कलासंस्कृति झल्कने पहिरन गामन, आङडो, मुनेठो र पटुकी बाँधेका महिलाहरुले देउडा खेलिरहेका थिए। सानो आकारको गोलो घेरामा महिलाहरु देउडा खेलिरहँदा वरपर सो दृश्य हेर्न भिड लागेको थियो।
सानो घेरा फेलिएको बसपार्कमा सवारी र मानिसहरुको भिडलाई एकसाथ व्यवस्थापन गर्न ट्राफिक प्रहरीलाई हम्मेहम्मे परिरहेको थियो।
यद्यपि युवादेखि वृद्धवृद्धासम्म सबैले देउडाको आनन्द लिइरहेका थिए। गौरा सुरु भएदेखि सुदूरपश्चिमका विभिन्न चोकचौतारा, मठमन्दिर तथा विद्यालयमा समेत देउडाको रौनक बढेको छ। ग्रामीण भेग होस् वा बजार क्षेत्र देउडा खेल्नेको भीड उत्साहजनक देखिन्छ।
डडेल्धुरा सदरमुकामको बसपार्कमा पछिल्ला केही वर्षदेखि हुक्का चिलिम, डडेल्धुरा शाखा र रेडियो युनिटीले देउडा प्रतियोगिताको आयोजना गर्दै आएको छ।
प्रायःजसो मेलापात र चुलोचौकोमा व्यस्त रहने यस क्षेत्रका महिला गाउँघरमै हुने यस्ता मेला तथा जात्रा हेर्न सकभर छुटाउँदैनन्। ‘पहिले त घरबाट निस्कनै पाइँदैन थियो,’ देउडा गाएपछि भेटिएकी अमरगढी नगरपालिका-३ की डेउडिया नरपता सेठीले भनिन्, 'अहिले त हामी आफ्ना वेदना गीतबाटै साट्ने गर्दछौँ।’
जिल्लापिच्छे फरक-फरक देउडा भाका
देउडाका भाकाहरू पनि जिल्लापिच्छे र ठाउँपिच्छे फरक हुने गरेको पाइन्छ। हातमा हात बाँधेर खुट्टाको ताल पनि एकनास मिलाएर देउडा खेलिन्छ। एक कदम अगाडि बढेर आधा कदम पछाडि हट्दै खेलिने भएकाले यसलाई देउडा भन्ने गरिएको हो। यसको सुरुवात मानसखण्डीय संस्कृतिसँगै भएको जानकारहरु बताउँछन्।
सुदूरपश्चिमको सीमावर्ती भारत उत्तराखण्डको कुमाउँ गढवालदेखि सुदूरपश्चिम र कर्णाली क्षेत्रमा समेत देउडा खेल्ने गरिएको पाइन्छ। देउडा प्रतियोगिताले यहाँको कला, संस्कृति र पहिरनको संरक्षणमा टेवा पुग्ने विश्वास लिएको हुक्का चिलिमका कार्यक्रम प्रस्तोता ओमप्रकाश ओझाले बताए।
उनले भने, 'हामीले हाम्रो संस्कृति जगेर्ना गर्ने कार्यक्रम १२ वर्षदेखि डडेल्धुरामा मात्र नभई कञ्चपुरलगायत सुपका सबै जिल्लामा गर्दै आएका छौं।’
देउडा खेल सुदूरपश्चिमेलीहरुको मूख्य आकर्षणका रुपमा रहेको उल्लेख गर्दै उनले सुदूरपश्चिमको कला, संस्कृति जर्गेना गर्न सबैले हातेमालो गर्नु आवश्यक रहेको बताए।
उनले थपे, ‘खासगरी बुढापाकाले यस्ता खेल बढी रुचाउँछन्। देउडामा नयाँ पुस्ता आउने क्रम पनि निरन्तर चलिरहेको छ। अहिले पनि बुढापाकाभन्दा युवा डेउडियाहरू बढी भएको पाइन्छ।’
डडेल्धुरा र कञ्चपुरमा भएको महिला देउडा प्रतियोगीताका थप तस्बिर:
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
