काठमाडौं– अफगानिस्तानमा १८ वर्षदेखि चल्दै आएको लडाइँ अब चाँडै टुंगिने अवस्थामा पुगेको अनुमान गरिएको छ। अफगानिस्तान मामिलाको समाधानका लागि कतारमा अमेरिका र विद्रोही तालिबानबीच वार्ता चल्दै आएको थियो। शान्ति वार्ता सफल भएमा अफगानिस्तानबाट अमेरिकी सेना बाहिरिनेछ। शान्ति वार्तामा तालिबानले अफगानिस्तानमा अबदेखि हमला नगर्ने र अलकायदा जस्तो आतंककारी संगठनको पछि नलाग्ने प्रतिबद्धतासमेत जनाउनेछ।
यही विषयलाई लिएर अमेरिका र तालिबानबीच एक वर्षदेखि शान्ति वार्ता चलिरहेको छ। गएका १८ वर्षमा सबै पक्ष सहमत भएको एउटा कुरा हो, अफगान मामिलामा सैन्य समाधान सम्भव छैन। यद्यपि अफनानिस्तानमा अहिले पनि शृंखलाबद्ध रुपमा विभिन्न आक्रमणका घटना भइरहेका छन्।
यो दोस्रो चरणको वार्ता हो। यसअघि पहिलो चरणमा वार्ता सकारात्मक नै भएको थियो। उक्त र अहिलेको वार्ताको क्रममा उठेको कुरा भनेको अमेरिकी सेना फिर्ता हुने र तालिबान समूले आक्रमण बन्द गर्ने थियो।
वार्तामा अमेरिकी सुरक्षा बलले अफगास्तिानबाट बाहिरिने बाटोबारे स्पष्ट खाका राख्नेछ। उक्त खाकामा छलफल गरी दुवै पक्षलाई मान्य हुने मिति तय हुनेछ। अनिमात्र अफगानिस्तानबाट अमेरिकी सेना बाहिरिनेछ। यसबाहेक तालिबानले यो ग्यारेन्टी दिन्छ कि भविष्यमा अन्य देशका लागि ऊ खतरा हुनेछैन। अलकायदा जस्ता चरमपन्थी संगठनसँग कुनै पनि सम्बन्ध उसले कायम राख्ने छैन।
यी दुई बिन्दुमा करिब एक वर्षदेखि छलफल भइरहेको छ। यसरी चलेको छलफलको यो नवौं चरण हो। आउने केही दिनमा यो मामिलामा केही सम्झौता हुने आशा गरिएको छ।
यसपछि तालिबान र अफगानिस्तान एक आपसमा वार्ता गर्नेछन्। शान्ति वार्ताको यो दोस्रो चरण हुनेछ। दोस्रो चरणको वार्तामा अफगानिस्तान सरकारसमेत सहभागी हुनेछ। एक टिम तालिबान र दोस्रो काबुलबाट वार्ताका लागि आउनेछन्। काबुलको टिममा सरकारको प्रतिनिधिबाहेक नागरिक समाज र राजनीतिक दलहरुका समेत हुनेछन्। यो समावेशी प्रतिनिधी मण्डल हुनेछ।
तर अहिलेसम्म यो कति समयमा पूरा हुन्छ भन्नेमा यकिन छैन। किनकि यो निकै चुनौतीपूर्ण मामिला हो। यसमा दुवै पक्षलाई मान्य हुने सहमतिको विन्दु पहिल्याउनुपर्ने हुन्छ। यो शान्तिवार्ताले तय गर्ने छ कि अफगानिस्तानको भविष्य, त्यहाँको व्यवस्था कस्तो हुनेछ।
चुनावको कुनै भूमिका हुन्छ/हुन्न, महिलाको हकबारे के हुने, मिडियाको स्वतन्त्रता र आम नागरिकहरुको स्वतन्त्रताको निर्णय कसरी गरिन्छ भन्ने विषयमा दुई पक्षको सहमति पनि तय हुनुपर्ने देखिन्छ। दोस्रो चरणको वार्तामा अमेरिकाको भूमिका हालझैं हुनेछैन। ऊ सिर्फ एक निरीक्षकको रुपमा मात्र रहनेछ।
पछिल्लो १८ वर्षमा सबै पक्ष त्यहाँको समस्या समाधान वार्ताबाटै मात्र हुन सक्ने निष्कर्षमा पुगेका छन्।
अमेरिकाबिना कति सुरक्षित अफगानिस्तान?
अब वास्तविक चुनौती अफगानिस्तानका लागि हुनेछ।
यसअघि तालिबानका लागि ठूलो संख्यामा विदेशी सेना परिचालन भएको थियो। अमेरिकी सेना फिर्ता हुने निश्चित भएपछि अफगानिस्तानभित्रै वार्ता गर्नुपर्ने दबाब तालिबानलाई हुनेछ। घरेलु रुपमा वार्ता गरेर समस्या समाधान गर्नु उसको पहिलो रोजाइ हुन सक्छ।
यही वार्ताका क्रममा सबै विषयमा छलफल खुल्ला हुनेछ। कस्तो शासन व्यवस्था हुने, अधिकार कसरी वितरण गर्ने र तालिबानको भूमिका के हुने विषय पनि यहीबाट किनारा लाग्नेछ। महिला, विद्रोहमा रहेका पक्ष र अन्यको अधिकार कसरी र कुन विधिबाट दिलाउने भन्ने कुरा तालिबान र अफगानिस्तान सरकारका प्रतिनिधि संलग्न घरेलु वार्ता समितिले नै तय गर्नुपर्नेछ। बिबिसी
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
