काठमाडौं- बिहानको चर्किलो घाम। निधारमा चिटचिट पसिना। हातमा बेल्चासहित भेटिए बसन्तपुरस्थित पुरानो घरको छतमा उदयपुरका जेबी लिम्बु।
‘श्रमिक दिवस भनेर के गर्नु! आज यो ढलान फुटाएर सक्नुपर्ने छ,’ निधारको पसिना पुछ्दै लिम्बुले भने।
जेबी २१ वर्षका भए। उनले विवाह पनि गरिसके। श्रीमतीसहित काठमाडौं बस्दै आएका उनलाई परिस्थितिले सानै उमेरमा ठूलो जिम्मेवारी दियो।
उनले काठमाडौंमा ज्यामी काम गर्न थालेको एक वर्ष भयो। उनले दैनिक ज्याला ९ सय ५० रुपैयाँ पाउँछन्। एक वर्षअघि ८ सय दैनिक ज्याला पाउँदै आएका थिए।
'काम अनुसार कमाइ पनि ठिकै छ,' उनी आफ्नो काम र कमाइमा सन्तुष्ट नै छन्।
OOO
सामान बोकेर साइकल गुडाइरहेका रामेछापका विश्वमान डंगोल गोदाममा काम गर्छन्। उनी गोदामबाट दैनिक सामान ओसारपसार गरेर जीविकोपार्जन गर्छन्।
मासिक १२ हजार तलब रहेको उनले सुनाए।
सरकारले साउन १ गतेदेखि श्रमिकहरुको न्यूनतम पारिश्रमिक मासिक १३ हजार ४ सय ५० लागू गर्यो। तर सबै श्रमिकले सो बराबरको तलब पाएका छैनन्।
डंगोल भन्छन्, ‘दैनिक ८ घन्टाभन्दा बढी काम गर्नुपर्छ, तलब बढेको छैन।’
उनी बिहानै ९ बजेदेखि काममा जान्छन्। साँझ घर फर्कंदा ६/७ बज्छ। '१०/१२ हजार कमाइले त काठमाडौंमा बाँच्नै गाह्रो छ। कोठाभाडा तिर्न समेत पुग्दैन,’ डंगोल भन्छन्।
उनकी श्रीमती खेलौना बनाउने काम गर्ने भएकाले दुवैको कमाइले जसोतसो गुजारा चलाइरहेका छन्।
डंगोललाई पनि श्रमिक दिवसले छुन सकेको छैन। ‘हामी काम गरेर खाने मान्छेलाई श्रमिक दिवसले के दिन्छ र?’ उनले भने।
OOO
सुन्धाराको सडकमा जुत्ता सिलाइरहेका भेटिए, रहेका दशरथ राम। भारतीय नागरिक रामले नेपालमा बसेर जुत्ता सिलाउने काम गर्न थालेको १० वर्षभन्दा बढी भयो।
रामलाई आज श्रमिक दिवस हो भन्ने नै जानकारी रहेनछ। उनी भन्छन्, ‘श्रमिक दिवस मलाई थाहा छैन्, सञ्चो भएको हरेक दिन काममा आउँछु।’
रामले जुत्ता सिलाउने तथा पालिस गर्ने काम गरेर मासिक ६० हजारभन्दा बढी कमाइ गर्छन्।
दैनिक ज्याला मजदुरीमा काम गर्ने मजदुरहरुलाई श्रमिक दिवसको उत्सव मनाउन भन्दा पनि आफ्नो काम नै प्यारो लाग्छ।
OOO
८ घण्टा काम, ८ घन्टा मनोरन्जन र ८ घन्टा आराम भन्ने नारासहित सुरु भएको अन्तराष्ट्रिय श्रमिक दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी आज विश्व भर मनाइँदैछ। अमेरिकाको सिकागोबाट सुरु भएको मजदुर आन्दोलन सफल भएसँगै उत्सवका रुपमा हरेक वर्षको मे १ मा यो दिवस मनाउन थालिएको हो।
फ्रान्सको पेरिसमा सन् १८८९ मा सम्पन्न विश्व श्रम संगठनहरु लगायत श्रमिक नेताहरुको बैठकले विश्वभरि श्रमिक दिवस मनाउने निर्णय गरेको थियो। सोही निर्णयपश्चात् श्रमिकहरुको हक अधिकार सुनिश्चितताका लागि दबाब सिर्जना गर्ने उद्देश्यले श्रमिक दिवस मनाइँदै आइएको छ। नेपालमा पनि २००७ सालको मजदुर आन्दोलनपछि विश्व श्रमिक दिवस मनाउन थालिएको हो।
दिवसमा देशैभरि सार्वजनिक बिदा दिने गरिएको छ। यस वर्ष पनि नेपाल ट्रेड युनियन महासंघ, नेपाल ट्रेड युनियन कांग्रेस, अखिल नेपाल क्रान्तिकारी ट्रेड युनियन महासंघ, नेपाल लोकतान्त्रिक महासंघले लगायत मजदुर संगठनहरुले र्याली तथा अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रम गरी दिवस मनाउँदैछन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
