पोखरा- दुईपांग्रे सवारी साधन। इन्धन नखाने। चलाउन र चढ्न सजिलो। दुर्घटनाको कम डर। बिग्रिए चाँडै र सस्तो मूल्यमा बनाउन सकिने।
यिनै विशेषता हुन्, साइकलका।
महँगा इन्धन खपत गर्ने सवारीसाधनको बिक्री बढिरहेको पोखरामा साइकलको माग पनि कहाँ कम छ र? बरु ग्राहकले महँगा साइकल किन्न थालेका छन्, नभए मगाउन थालेका छन्।
पोखरामा पनि केही वर्षअघिसम्म साइकल चढ्नै लाज मान्ने अवस्था थियो। तर अहिले फुर्सदको समय अनावश्यक काममा भुल्नेहरु पनि साइकल चलाएर हिँडिरहेको पाइन्छ। पोखरेलीले साइकललाई बिस्तारै सान र सौखका रुपमा प्रयोग गर्दै आएको बताउँछन्, चालिसे साइकलका सञ्चालक अशोक चालिसे। उनी पोखरा साइक्लिङका उपाध्यक्षसमेत हुन्।
‘ती मान्छेहरु पनि अहिले साइकल चढेर वनपाखा घुम्ने भएका छन्,’ चालिसेले भने, ‘पहिले साइकल बाध्यता थियो। अहिले त लक्जरियसका रुपमा हेरिन थालेको छ।’ उनका अनुसार पोखराबाटै स्याङजा, बाग्लुङ, पर्वत र तनहुँ लगायत जिल्लामा बिक्री हुने गरेको छ। पोखरामा वार्षिक १५ हजार साइकल बिक्री हुने गरेको उनको अनुमान छ। जहाँ ६ लाख रुपैयाँसम्मका साइकल बिक्री हुने गरेका छन्।
जन्मदिनमा उपहार
पोखरामा केटाकेटी हिँड्न र कुद्ने भइसकेपछि उनीहरु प्रायले साइकल माग गर्ने गरेका छन्। बच्चाको जिद्दी अगाडि हार मान्नुको सिवाय छैन। पछिल्लो केही वर्षयता बच्चाहरुलाई जन्मदिनमा साइकल उपहार दिने चलन पनि सुरु भएको साइकल व्यवसायी बताउँछन्। ‘ठूलाभन्दा सानाको साइकल बढी बिक्री हुने गरेको छ। आफ्ना बच्चाको जन्मदिनको छेको पारेर धेरैले साइकल किन्ने गरेका छन्,’ व्यवसायीहरु भन्छन्।
आफ्नो १० वर्षीय छोरालाई साइकल किनेर फर्किंदै गरेको एकजोडी न्युरोडमा भेटियो। छोराको खुसीकै लागि आफूहरुले 'सरप्राइज' स्वरुप उपहार दिन लागेको उनीहरुले सुनाए। ‘बाबुको साथीहरु सबै साइकल चढ्दा रहेछन्। उसलाई पनि रहर लागेछ। जन्मदिनमा दिन उत्तम लाग्यो,’ आमाले भनिन्।
बालबच्चालाई मात्रै ५०/६० हजारसम्मका साइकल अभिभावकले किनिदिने गरेको अशोक चालिसे बताउँछन्। उनका पोखरामा मात्रै साइकल बेच्ने उच्चस्तरीय किसिमका १७ वटा पसल छन्। ती पसलहरुबाट एउटै साइकल ५/६ लाखसम्मको बिक्री गर्ने गरेको।
साथीभाइ सँगसँगै
हरेक आआफ्ना क्षेत्रमा जागिरे छन्। तर सबैको मोटरसाइकल छैन। कमाइले बाइक किन्न सक्ने ल्याकत राख्दैन तर हावाको कावा खाँदै घुम्न सबैलाई रहर छ। यही रहर साइकलले पूरा गरिरहेको साइकलल्यान्डका सञ्चालक तथा साइकल सिटी पोखराका अध्यक्ष प्रकाश बज्राचार्य बताउँछन्।
‘अहिले नयाँ परिपाटी बसेको छ। साइकल लिएर गाउँगाउँ पुग्ने र त्यतै रमाइलो गर्ने चलन सुरु भएको छ,’ बज्रचार्यले भने, ‘एक्सरसाइज पनि हुने, साथीभाइ मिलेर सँगै घुम्न जान पनि मिल्ने भएर सबैले साइकल नै रुचाइरहेका छन्।’ उनका अनुसार पोखरा अहिले साइकल सिटीका रुपमा बिस्तारै चिनिँदै गएको छ।

पोखरा विभिन्न कारणले चर्चामा छ। तालतलैया र अन्य साहसिक खेलमा अगाडि नै छ। तर पछिल्लो समय स्वदेशी तथा बाह्य पर्यटकले साइकलबाट पोखरा घुम्न रुचाइरहेको चालिसे बताउँछन्।
‘पोखरा आएर ट्याक्सीमा घुम्नुभन्दा बरु साथीभाइ जम्मा भएर साइकलबाट घुम्न मन पराउँछन्,’ चालिसेले भने, ‘लेकसाइड मात्र नभएर अन्य ठाउँमा पनि साइकल भाडाका लागि राखेको प्रशस्त देख्न सक्छौं।’ उनले पोखरा बाहिरबाट आउँदा नै साइक्लिङ गर्ने सपना बुनेर आएकाहरुको जमात पनि ठूलै रहेको सुनाए।
साइकलमैत्री छैन सडक
पोखरामा साइकलको क्रेज बढिरहेको भए पनि त्यस अनुरुप बाटो नभएको साइकलयात्री पार्वती रानाभाट बताउँछिन्। उनी भन्छिन्, ‘यहाँको सडक साइकलमैत्री नै छैन। ठूला बस आयो भने आफैं थुरथुर काँप्दै साइड लाग्नुपर्छ।’ साइकल चलाउन छुट्टै बाटो भए हुन्थ्यो भन्ने उनलाई लाग्छ।
साइक्लिङ संघका उपाध्यक्ष अशोक चालिसे पनि पोखराको सडक साइकलमैत्री नभएको बताउँछन्। ‘साइकल चलाउँदा बाटोमा हिँड्ने मान्छेलाइ त हटाउन सकिएला। तर ठूला बसहरुबाट कसरी बच्ने त?’ उनले भने। उनले साइकलमैत्री बाटो भए क्रेज अझै बढ्ने देखिने विश्वास राख्छन्।

साइकल सिटीका अध्यक्ष प्रकाश बज्राचार्य साइकल लेन बनाउन पोखरा महानगरलगायत सम्बन्धित क्षेत्रमा खबर पुर्याइसकेको बताउँछन्। ‘वरिपरिको डाँडाहरुमा पनि साइकल ट्रयाक खोलिदियो भने पर्यटकको संख्या अझै बढ्थ्यो,’ उनी भन्छन्। उनले अहिले पोखरामा साइकलिङ टुरिज्मको पनि राम्रो सम्भावना रहेको बताए।
‘बोसो पगाल तर इन्धन नबाल’
साइकल सिटी पोखराले शनिबार ‘टुर दी पोखरा’ साइकल र्याली गर्यो। ‘इन्धन बचाऔं, बोसो घटाऊँ’ मूल नारा लिएर पोखरा रंगशालाबाट सुरु भएको र्याली ३० किलोमिटर दूरी पार गरेर त्यहीँ टुंगियो।

र्यालीमा ७ सय ५० जना सहभागी भएको सिटीका अध्यक्ष बज्रचार्यले जानकारी दिए। जहाँ साना बालबालिकादेखि प्रौढहरुको पनि बाक्लो उपस्थिति थियो। इन्धन बचाउनुपर्ने र त्यसका लागि साइकल नै उत्तम उपाय भएको नारा दिने उद्देश्यले र्याली गरिएको आयोजकले जनाएको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।