• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३ Mon, Nov 16, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
नेपाल लाइभ विशेष

०८ सालयताका प्रधानन्यायालयको फैसला उतारिरहेका दिनेशराज पन्त

64x64
समर्पण श्री बिहीबार, फागुन १८, २०७९  १०:४२
1140x725

काठमाडौं– अक्षरहरू ‘गुँथिए’ झैँ लाग्ने पुराना नेपाली कागज टेबलमा राखिएका छन्। हत्तपत्त ठम्याउन नसकिने शब्दहरूलाई उनी पावरवाल चस्माको सहारामा हेर्छन्। 

अक्षर प्रिन्ट गरिएका कागज सामुन्ने छन्। दुई कागज सँगै राखेर उनी रुजु गर्छन्। र गलत शब्दलाई काट्दै हरियो मसीले सच्याउँछन्। 

मूल कागजबाट सारिएका अक्षरहरू ए–फोर पेपरसम्म आइपुग्दा केही गलत टिपिएका थिए। ‘ल हेर्नुस्, विज्ञले यसलाई मदवा बन्दुक पढ्नुभयो। मैले भरुवा बन्दुक पढेँ,’ रुजु देखाउँदै उनले भने।

सर्वोच्च अदालतस्थित प्रकाशन शाखाको सम्पादन कोठामा इतिहासविद् दिनेशराज पन्त मसिना अक्षरहरू केलाउँदै गरेको भेटिन्छन्। साताको तीन दिन (सोमबार, बुधबार र शुक्रबार) त्यहाँ पुग्नु उनको रुटिन नै बनिसकेको छ।

‘म धुम्बाराही बस्छु। सरहरूले गाडी पठाइदिनुहुन्छ। साढे ९ बजे गाडी आउँछ। यहाँ आएर खुरु–खुरु काम गर्छु। साढे १२ बजे फर्कन्छु,’ ७३ वर्षीय दिनेशराज भन्छन्।

विसं २०१३ सालमा सर्वोच्च अदालतको स्थापना भयो। सर्वोच्च अदालत स्थापना हुनुअघि प्रधानन्यायालयबाट मुद्दाका फैसलाहरू हुन्थे। त्यतिबेलाका फैसलाहरू कस्ता थिए होलान्? फैसलाका भाषा र प्रयोग गरिएका शब्दमा कति परिवर्तन आए होलान्? आम चासोको विषयलाई सम्बोधन गर्ने गरी सर्वोच्च अदालतले गत वर्ष एउटा निर्णय गर्‍यो, ‘०८देखि १२ सालसम्मका फैसलाहरूलाई डिजिटाइज्‌ड गर्ने।’

७० वर्षअगाडिको अक्षरलाई बुझेर उतार्न सजिलो थिएन। यो काम गर्न सक्ने विज्ञहरू औँलामा गन्न सकिने मात्र छन्। ०७८ असोजतिर दिनेशराज पन्तलाई सर्वोच्चका न्यायाधीश हरि फुँयालले फोनमा अनुरोध गरे, ‘हजुरले नै टिम बनाएर फैसलाहरूको ट्रान्सक्राइब गर्नुपर्‍यो।’

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

इतिहास उधिन्दै ठूल्‌ठूला ग्रन्थ लेखिसकेका दिनेशराजलाई यो कुनै अप्ठेरो काम त थिएन।

न्यायाधीश फुयाँलको अनुरोधलाई दिनेशराजले सकारात्मक रुपमा लिए। भने, ‘लामो समयदेखि न्याय सेवामा लागेका विज्ञहरू हुनुहुन्छ। उहाँहरूको टिम बनाउनुस्। मैले जानेको सिकाउने काम गरौँला।’ 

९ पुस ०७८ मा रिटायर्ड उपसचिव लगायतका विज्ञहरूको एउटा समूह बन्यो। दिनेशराजले उनीहरूलाई तालिम दिए। त्यसयता विज्ञहरूले उतारेको फैसलालाई रुजु गर्ने काममा उनी निरन्तर लागिपरेका छन्। दिनेशराजलाई ७० वर्षअघिको अक्षर चिन्न र भाषा बुझ्न त्यति कठिन छैन। उनले मल्लकाल र लिच्छवीकालका न्यायसम्बन्धी थुप्रै डकुमेन्ट पढिसकेका छन्। उसो त उनका थुप्रै ग्रन्थ प्रकाशित नै छन्।

पुराना फाइल पल्टाउँदै जाँदा त्यतिबेलाका भाषाले उनको ध्यान आकृष्ट पार्‍यो। पढ्दै जाँदा चिनेजानेका मान्छेहरूका फैसला पनि आउँदा रहेछन्।

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

‘मुद्दाहरू कस्ता रहेछन् त?’

उनले उसैगरी फाइल पल्टाउँदै देखाए, ‘धेरैजसो मुद्दा जग्गाजमिनको आउने रहेछ। बाली नबुझाएको, अंशबण्डाको मुद्दा। करणीको मुद्दा पनि रहेछन्।’

नेपालको पहिलो प्रधानन्यायाधीश हरिप्रसाद प्रधानको बेन्चमा आएका मुद्दाका फैसला देखाउँछन् दिनेशराज। त्यो अंशबण्डाकै मुद्दा थियो। हरिप्रसादलाई वीपी कोइरालाको अनुरोधमा नेपाल झिकाएर प्रधानन्यायाधीश बनाइएको थियो। ०८ सालमा सपथ ग्रहण गरेयता उनका बेन्चका थुप्रै फैसला छन्।

उतिबेलाका मुद्दाहरू प्रष्टसँग लेखिएको पाए दिनेशराजले। ‘बोलीचालीका भाषामा लेखिँदा रहेछन्। सामान्य मान्छेले पनि पढेर बुझ्न सक्ने,’ उनले भने।

उतार्दाचाहिँ मूल अक्षरमा जस्तो लेख्यो त्यस्तै उतार्नुपर्दो रहेछ। जस्तो कि त्यतिबेला फैसलाको ठाउँमा ‘फेसला’ लेखिएको भेटिन्छ। दिनेशराज रुजु गर्दा ‘फेसला’ नै लेख्छन्।

किन त?

दिनेशराज भन्छन्, ‘यो ट्रान्सलेशन हैन, ट्रान्सक्राइब हो। हामी जति पुराना कुरामा जान्छौं, भन्न खोजेको कुरा एउटा हुन्छ। हामीले बुझेको अर्को। त्यतिबेलाको आसय मार्नुहुँदैन।’ 

उनको अर्को तर्क छ, ‘राष्ट्रिय अभिलेखालयमा १२ सय वर्षभन्दा पुराना किताब छन्। त्यसलाई हामीले आफ्नो ढंगले अनुवाद गरिदिन थाल्यौँ भने उसले भन्न खोजेको  र बुझेको अर्को हुन्छ। मूललाई जस्ताको तस्तै पो ल्याउनुपर्‍यो त।’

कतिपय ठाउँमा प्रधानन्यायाधीश हरिप्रसादको नाममा प्रसादको ‘स’ को साटो ‘श’ लेखिएको छ। दिनेशराजका अनुसार अहिले उतार्दा ‘श’ नै उतार्नुपर्दो रहेछ।

अदालती भाषाहरूमा त्यतिबेला फारसी शब्दको प्रभाव बढी परेको पाइन्छन्। ‘अदालत’ शब्द पनि फारसीबाटै आएको हो। पछिल्लो समय अदालती भाषामा अंग्रेजी शब्दको प्रभाव परेको पाउँछन् दिनेशराज। 

उतिबेला प्रयोग हुने शब्दका रोचक प्रसङ्ग पनि सुनाउँछन् उनी। एउटा फैसलाका शब्द पढ्दै उनी भन्छन्, ‘हेर्नुस् त त्यतिबेला थापा थरको महिला थिइन् भने थपेनी भनिएको रहेछ। पाँडे थर भएकी महिलालाई पँडिनी भनिँदो रहेछ।’

नियमित सर्वोच्च धाइरहेका दिनेशराज मसिना अक्षर खुट्याउने काममा रमाइरहेका छन्। तर १२ सय पेजको उनको किताबको काम भने अलपत्र छ। त्यसलाई उनले प्रशस्त समय दिन पाएका छैनन्। ‘मसिनो नगरी त म निकाल्दिनँ। निस्कनु मात्र बहादुरी हैन। संसारमा हजारौं पुस्तक निस्किरहेका छन्। तर निकालेपछि मसिनै ढंगले निकाल्नु पर्‍यो नि,’ दिनेशराज भन्छन्।

सर्वोच्चको अभिलेख शाखाको अभिलेखअनुसार २००८ देखि ०१२ सालसम्म ५ हजार ४९९ फैसला भेटिएको सर्वोच्च अदालतका प्रकाशन शाखाका सम्पादक नगेन्द्र केशरी पोखरेल बताउँछन्। ‘त्यसमध्ये २ हजार ५६८ फैसला उतार भइसकेको छ। यसलाई जतिसक्दो चाँडो सिध्याएर सार्वजनिक गर्छौँ,’ उनी भन्छन्।

 नगेन्द्र दिनेशराज पन्तको काम गर्ने शैलीबाट प्रभावित छन्। 

मसिना अक्षरहरू खुट्याउन जो कोहीलाई त झिँजो लाग्नसक्छ। तर उनी आफूले तोकेको समयमा ध्यानमग्न भएर औँलाहरूलाई दौडाइरहेका हुन्छन्। 

‘दिनेशराज सर हुनुभएकैले राम्रोसँग काम भइरहेको छ,’ नगेन्द्र भन्छन्। 

नगेन्द्रका अनुसार सर्वोच्चले गरेको यो काम ऐतिहासिक महत्त्वको हो। ‘ऐतिहासिक महत्वको काम आफ्नो नेतृत्वमा गर्न पाउनु दिनेश सरको लागि पनि खुसीको कुरा हो। र उहाँजस्तो व्यक्तित्वबाट यो काम गराउन पाउनु सर्वोच्चको लागि झन् गौरवको कुरा हो,’ नगेन्द्र भन्छन्। 

प्रकाशित मिति: बिहीबार, फागुन १८, २०७९  १०:४२
  • #दिनेशराज पन्त
  • #सर्वोच्च अदालत
  • #प्रधानन्यायालय
  • #हरिप्रसाद प्रधान

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
समर्पण श्री
लेखकबाट थप
जब माओत्सेलाई ‘दयारानी’को फेरि माया लागेर आयो
‘हल्‍कारा’को पात्रले खाने खैनी, जसले महेशलाई निकै वर्षसम्म सतायो
किन पलायन हुँदैछन् नेपाली डाक्टर?
सम्बन्धित सामग्री
पिआरधारी र ‘नक्कली’ नागरिकप्रति बालेनको ‘प्रेम’, ठूला पदमा धमाधम नियुक्ति यसरी पिआरधारी र ‘नक्कली’ नागरिकप्रति बालेन सरकारको ‘प्रेम’लाई आशंकाको दृष्टिले हेर्न थालिएको छ। सरकार विवादित नियुक्तिको पक्षमा अडिन... बुधबार, कात्तिक ११, २०८३
दशक ७० मा राजनीति : संविधान, नाकाबन्दीदेखि संसद् विघटनसम्म नेपालले राजनीतिक रुपमा यो दशक कसरी पार गर्‍यो? कस्ता उतारचढाबहरू बेहोर्नुपर्‍यो? त्यसको आकलन गर्न सहज हुने गरी नेपाल लाइभले यस दशकका... मंगलबार, चैत २८, २०७९
०८ सालयताका प्रधानन्यायालयको फैसला उतारिरहेका दिनेशराज पन्त अक्षरहरू ‘गुँथिए’ झैँ लाग्ने पुराना नेपाली कागज टेबलमा राखिएका छन्। हत्तपत्त ठम्याउन नसकिने शब्दहरूलाई उनी पावरवाल चस्माको सहारामा ह... बिहीबार, फागुन १८, २०७९
ताजा समाचारसबै
उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएसँगै छठ पर्व सम्पन्न सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
नेपाललाइभ कार्टुन सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
छठ पूजास्थल तोडफोड गरेको आरोपमा दुई जना पक्राउ सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
प्रहरी कार्यालयमै झगडा: छ जना पक्राउ आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
मुगु दुर्घटना : मृतक र घाइतेको पहिचान खुल्यो आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
हास्य कलाकार मनोज गजुरेलले मागे माफी आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
मुगुमा रारा घुम्न गएका पर्यटक सवार जीप दुर्घटना : तीन जनाको मृत्यु, मृतक र घाइते पहिचान खुल्यो आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
इनमसँग कुमार बेनको कनेक्सनः सरकारले एक्सन लिने रास्वपाका महामन्त्री र प्रवक्ताको विश्वास ! आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
मोटरसाइकल ठोक्किए, एक जनाको मृत्यु बुधबार, कात्तिक २५, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्