काठमाडौं- गम्भीर आर्थिक र राजनीतिक संकटका बीच श्रीलंकाको संसद्ले रनिल विक्रमासिंघेलाई श्रीलंकाको नयाँ राष्ट्रपतिको रूपमा चुनेको छ।
बिक्रमासिंघेले कुल १३४ सांसदको भोट पाउँदा उनका प्रतिद्वन्द्वी दलस अलापेरुमाले कुल ८२ मत पाए। चुनावमा २२३ सांसदले भोट दिएका थिए जसमा २१८ मत वैध मानिएको थिए भने ४ मत बदर भएको थियो।
केही दिन पहले श्रीलंकाका राष्ट्रपति गोटाबाया राजपक्षे देश छोडेर सिंगापुर भागेका थिए। उनले त्यहाँ पुगेर राजीनामा दिएपछि विक्रमासिंघे राष्ट्रपतिको कार्यभार सम्हालिरहेका थिए। अब विक्रमासिंघे २०२४ सम्म श्रीलंकाका राष्ट्रपति रहने छन्।
यसअघि मे महिनामा विक्रमासिंघे छैठौं पटक श्रीलंकाका प्रधानमन्त्री बनेका थिए।
राजपक्षे दाजुभाइको बोलवाला भएको बेला गत संसदीय निर्वाचनमा उनको युनाइटेड नेशनल पार्टीले अप्रत्याशित हार व्यहोरेको थियो। एक सीटमा पनि जित निकाल्न सकेन। तर संसदीय सदस्यताको राष्ट्रीय सूचीको आधारमा उनको पार्टीले १ सीट पाएको थियो।
यही एक सीटको माध्यममा २२५ सीट भएको संसदमा विक्रमासिंघे संसदीय राजनीतिमा सक्रिय रहे र श्रीलंकामा एक अभूतपूर्व संकटका बीचमा प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा बसाइएको थियो। यसअघि महिंदा राजपक्षे प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा थिए जसले राजीनामा दिएपछि विक्रमासिंघे प्रधानमन्त्री बने। तर कोलम्बोमा बसिरहेका प्रदर्शनकारीहरुले आफ्नो बिरोध जारी राख्ने बताएका छन्। केही उनको जीतमा दु:खि भएका छन्।
जिएना डे जोएसा नाम की एक अभियान्ताले बीबीसीसँग भनिन्, 'म यस नतिजाबाट बिल्कुल दुखी छु। मलाई एकिन भइरहेको छैन कि १३४ सांसदले मानिसहरुको इच्छालाई नजरअन्दाज गरेका छन्।'
विक्रमासिंघेलाई मानिसहरु चतुर राजनीतिक खेलाडी मान्छन्, जसले आफ्नो पार्टीको लज्जास्पद पराजयका बाबजुद सत्ता पाएरै छाडे।
उनी ६ पटक श्रीलंकाका प्रधानमन्त्री बनिसकेका छन्। विक्रमासिंघेले दुई पटक राष्ट्रपति चुनाव हारिसकेका थिए। संसदमा जीत पछि उनले देशको अवस्था निकै मुश्किलमा रहेको र भविष्यमा कयौं चुनौती रहेको बताए।
विक्रमासिंघेको जन्म १९४९ मा भएको थियो। उनका पिताको नाम एसमण्ड विक्रमासिंघे र आमाको नाम नलिनी विक्रमासिंघे हो। उनले कोलम्बोको रोयल कलेजबाट पढाइ पूरा गरेपछि पहिले वकालत गरे र पछि राजनीतिमा कदम राखेका थिए। १९७० मा उनलाई यूनाइटेड नेशनल पार्टीले आफ्नो दुई सीटमा मुख्य व्यवस्थापक नियुक्त गरेको थियो।
उनी पहिलोपटक बियागामा सीटबाट संसदमा पुगे र पूर्वप्रधानमन्त्री जे आर जयवर्धनेले उनलाई आफ्नो मन्त्रिमण्डलमा मन्त्री बनाए। बिस्तारै बिस्तारै पार्टीमा उनको कद बढ्दै गयो।
१ मे १९९३ मा श्रीलंकाका पूर्व राष्ट्रपति रनसिंघे प्रेमदासाको तमिल विद्रोही संगठन एलटीटीईको एक आत्मघाती हमलामा मृत्यु भयो। त्यसपछि डी बी विजेतुंगाको नेतृत्वमा एक अन्तरिम सरकार बन्यो जसमा विक्रमासिंघेलाई प्रधानमन्त्री बनाइएको थियो। उनी २००१ मा दोस्रोपटक प्रधानमन्त्री बने।
२०१५ मा श्रीलंकामा राष्ट्रपति चुनाव भयो जसमा विक्रमासिंघे र मैत्रीपाल सिरिसेनाको पार्टीबीचको गठबन्धनले जित निकाल्यो। सिरिसेना राष्ट्रपति बने र विक्रमसिंघे फेरि एक पटक प्रधानमन्त्री। यस वर्ष श्रीलंकामा संसद् भंग गरियो र फेरि चुनाव भयो। रनिलले यसमा जिते र फेरि एकपटक प्रधानमन्त्री बने।
तर, २०१५ देखि २०१९ काबीच राजनीतिक अनिश्चितता रह्यो र राष्ट्रपति सिरिसेनाले आफ्नो अधिकारको प्रयोग गर्दै विक्रमसिंघेलाई हटाएर महिंदा राजपक्षेलाई प्रधानमन्त्री बनाइदिए। तर सर्वोच्च अदालतको एक फैसलापछि उनी पाँचौ पटक प्रधानमन्त्री बने।
२०१९ मा राष्ट्रपति चुनाव भयो। र यसमा गोटाबाया राजपक्षेले जिते। यसपछि विक्रमासिंघेले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिए।
यसपछि राजपक्षे नेतृत्वमा भएको चुनावमा विक्रमसिंघेको पार्टीको लज्जास्पद हार भयो। तर समानुपातिक सीटको माध्यमबाट रनिल संसदमा प्रवेश गरे। गत केही महिनादेखि श्रीलंकामा गहिरो आर्थिक संकटकाबीच रनिल छैठौं पटक प्रधानमन्त्री बने।
श्रीलंकाका पत्रकार आर शिवराजाले बीबीसीसँग बताए अनुसार रनिल विक्रमासिंघेको सबैभन्दा ठूलो खुबी उनी आलोचनाको सम्मान गर्छन् र आफैंमा हराउँदैनन्। विक्रमासिंघे धर्यवान् छन् र राजनीतिज्ञका साथ राम्रो सम्बन्ध राख्छन्। उनी हडबडीमा फैसला गर्दैनन्। विक्रमासिंघे राजनीतिक सुझबुझका साथ भारत र चीनसँग राम्रो सम्बन्ध राख्न पोख्त छन्। श्रीलंकाका अन्य नेताको तुलनामा उनको अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क राम्रो छ, जुन उनको खुबी हो।
बीबीसी हिन्दीबाट भावानुवाद
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
