काठमाडौं- काठमाडौं विश्वविद्यालयले सामाजिक, राजनीतिक तथा अन्य समाज विज्ञानको विधामा अध्ययन अनुसन्धानलाई अघि बढाउने अभिप्रायले 'नेपाल समसामयिक अध्ययन केन्द्र'को शुभारम्भ गरेको छ। समाजका सीमान्तकृत र खासगरी दलितहरुको उत्थानमा अग्रणी भूमिका निर्वाह गरेका सामाजिक चिन्तन डा भीमराव अम्बेडकरको १३१औं जन्मजयन्तिको सन्दर्भ पारेर मंगलबार अनावरण भएको हो।
काठमाडौं विश्वविद्यालय–नेपाल समसामयिक अध्ययन केन्द्र (केयु–एनसीसीएस) नाम दिइएको उक्त संस्थाको स्कुल अफ आर्टस् परिसर हात्तिवन (ललितपुर) मा पूर्वराष्ट्रपति रामवरण यादवले अनावरण गरेका हुन्।
आफ्नो मन्तव्यमा डा यादवले उक्त अध्ययन केन्द्रको उज्जवल भविष्य भएको बताएका थिए। संविधानका बारेमा अम्बेडकरको अडानझैं दस्तावेज आफैंमा पूर्ण नभए पनि अपनत्व दिएर जान सके समाज र देशका पक्षमा काम गर्ने वातावरण बन्ने उनको जोड थियो।
करिव २४ वर्ष अनुसन्धानमूलक गैरसरकारी संस्थाका रुपमा रहेर १५ वटा पुस्तक, ३० वटा जर्नल, ४४ वटा लेखमालाहरु तयार गरेको 'नेपाल समसामयिक अध्ययन केन्द्र' दुई वर्षअघि विगठित भएको थियो। संस्थाको विघटनसँगै उक्त संस्थामा भएका किताबलगायत अन्य जिन्सी सामान काठमाडौं विश्वविद्यालयलाई हस्तान्तरण गरिएपश्चात् विश्वविद्यालयले उक्त केन्द्रकै नाममा काम अगाडि बढाउने प्रयत्न गरेको हो।
गैरसरकारी संस्थाका रुपमा रहँदाको अवस्थामा संस्थाका सस्थापक अध्यक्ष प्रा लोकराज बरालले मंगलबार आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै काठमाडौं विश्वविद्यालयको भविष्यमा हुने समाज विज्ञानका गतिविधिमा बौद्धिक मात्र नभई आर्थिक रुपमा पनि सहयोग गर्न तयार रहको बताएका थिए। अर्का संस्थापक प्रा कृष्ण खनालले पनि विश्वविधालयले लिएको अपनत्वको प्रशंसा गर्दै केन्द्रले आफूहरुलाई परिचालन गर्न चाहेमा स्वीकार्ने बताए।
केन्द्रबाट समाज विज्ञानका क्षेत्रमा प्रशिक्षित १९६ जनामध्येका गणेशदत्त भट्ट र डा उद्धव प्याकुरेलले केन्द्रसँग विगतमा सहकार्य गरेकी दुर्गा सोभलगायतले संस्थाको अर्को रुप विश्वविद्यालयमा देख्न पाउँदा खुसी लागेको बताइन्। स्कुल अफ एजुकेशनका डिन प्राडा बालचन्द्र लुइटेलले केन्द्रका सान्दर्भिकता रहेको बताएका थिए।
नेपालमा अम्बेडकरको सान्दर्भिकतामाथि चर्चा गर्दै डा यामबहादुर किसान, कमला हेम्चुरी, हरि शर्मा, दमनननाथ ढुंगाना लगायतले अम्बेडकरको व्यक्तित्व र कृतित्वमाथि बोलेका थिए। डा किसानले जोड अम्बेडकरले उठाएको दलितलाई छुट्टै निर्वाचनका अवयवहरुमाथि चर्चा गरका थिए। हेमचुरीले नेपालमा विद्यमान जातीय विभेदका सन्दर्भलाई अम्बेडकर विचारधारासँग जोडेका थिए। शर्माले भने अम्बेडकरलाई लोकतन्त्रमा विश्वास राख्ने एक लिबरल चिन्तक र संविधानवादमा विश्वास गर्ने एक समाज सुधारक भनेका थिए।
भारतीय राजदूतावासका प्रथम सचिव नवीन कुमार, विश्वविद्यालयका पूर्वउपकुलपति प्राडा सुरेशराज शर्मा, पूर्वरजिष्टार भद्रमान तुलाधर, सीताराम अधिकारी, वर्तमान रजिष्टार प्राडा सुवोध शर्मा, वर्तमान उपकुलपति प्राडा भोला थापा लगायतले नयाँ केन्द्रले समाजका समसामयिक विषयहरु र खासगरी दलित र अल्पसंख्यकका विषयलाई अध्ययन अनुसन्धानको विषयलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका थिए। अम्बेडकरको १३१औं जन्मजयन्तीको अवसरमा कार्यक्रम आयोजना गरिनुले पनि एक प्रकारको सन्देश दिएको उनीहरुको भनाइ थियो।
सो केन्द्र विश्वविद्यालयको अंग बनेपश्चात डा बराल मानार्थ अध्यक्ष र डा उद्धव प्याकुरेल सदस्य सचिव रहेको संचालक समितिले कार्यविधि बनाएर अघि बढ्ने बनाइएको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
