• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

वैदेशिक अनुदानविना नेपालको विकास सम्भव छैन

डा. प्रकाशशरण महत मंगलबार, फागुन ३, २०७८  १५:११
1140x725

हाम्रो मुख्य विषय भनेको संसदीय अभ्यास र बाह्य सम्बन्ध कसरी जोड्ने भन्ने नै हो। परराष्ट्र सम्बन्धलाई गतिशील बनाउन गतिशील संसदीय अभ्यास महत्वपूर्ण हुन्छ। यी दुईबीच अन्योन्याश्रित सम्बन्ध छ। महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय मुद्दा र कानुनको विषयमा संसद निरन्तर क्रियाशील भयो, महत्त्वपूर्ण मुद्दा बहसमा ल्यायो र निर्णय प्रक्रियालाई जुझारु हिसाबले अघि बढायो भने जनमानसमा अन्योल रहँदैन।

संसदीय मर्यादालाई कायम राख्नुपर्छ, त्यसलाई सम्मान र स्वीकार गर्नुपर्छ भन्नेमा नेपाली कांग्रेसको विश्वास छ। महत्वपूर्ण राजनीतिक दलहरुले संसदमा उच्चतम् अभ्यास गर्न सकेनौं भने यस व्यवस्थालाई कमजोर गर्ने प्रवृत्ती हाबी हुन्छ। संसदीय प्रक्रिया निरन्तर सञ्चालन हुनुपर्छ, यसमा सबै दलहरु जिम्मेवार हुनुपर्छ। यति भयो भने अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध पनि राम्रो हुन्छ।

सैद्धान्तिक र व्यवहारिक बाह्य सम्बन्धको हकमा पनि त्यसको मूल जग नेपालको राष्ट्रिय हित र राष्ट्रिय स्वार्थ नै हो। हरेक देशले त्यही गर्छन्। चीन, भारत, अमेरिकालगायत सबै देशले राष्ट्रिय स्वार्थ नै हेर्ने हो। हामीले पनि परराष्ट्र सम्बन्धमा चीन, भारत, अमेरिका लगायतसँगको सम्बन्धको कुरा गर्छौं। त्यसमा नेपालको स्वार्थलाई कसरी अघि बढाउन सकिन्छ भन्ने नै महत्त्वपूर्ण हो।

उत्तरी छिमेकी चीन शक्ति र आर्थिक हिसाबले जसरी अघि बढेको छ, त्यो महत्त्वपूर्ण छ। अर्कोतर्फ दक्षिणतिर भारत पनि त्यसरी नै अघि बढेको छ। नेपाल यी दुई देशको बीचमा भएकोले हामीले परराष्ट्र नीतिलाई कुनै देशको राजनीतिक प्रणालीअनुसार तय गर्न थाल्यौं भने अप्ठ्यारोमा पर्न सक्छौं।

जस्तो, बीपी कोइरालाले धेरैअगाडि चीनसँग उत्कृष्ट सम्बन्ध स्थापित गर्नुभयो। हाम्रो विचारधारा उक्त राजनीतिक प्रणालीसँग त मिल्दैन थियो, तर सम्बन्ध बनाउनु आवश्यक छ भनेर नै गरिएको हो। किनभने वैदेशिक सम्बन्ध देशसँग गर्ने हो। राजनीतिक प्रणालीका आधारमा परिभाषित गर्न थाल्यौं भने त्यसले समस्या ल्याउन सक्छ। हामीले कुन विचारधारा र प्रणालीसँग नजिक छु भनेर निर्धारण गर्नु हुँदैन। अहिले संसदमा रहेका दलहरूको समस्या के छ भने, देशैपिच्छेको अलग–अलग मापदण्ड बनाउन थाल्नुहुन्छ। त्यस्तो मानसिकता घातक हुन सक्छ।

समान राष्ट्रिय लक्ष्यमा सबै राजनीतिक दल एक स्वर र एक मतले उपस्थित हुन सक्नुपर्छ। अहिले एमसीसीको चर्चा भइरहेको छ। अमेरिकाले परियोजना सुरु गर्‍यो। उनीहरुले पहिले जसरी सहयोग गर्दै आएका थिए, त्यसले अल्पविकसित देशमा राम्रो काम गरेन भनेर नै यो परियोजना अघि बढाएको हो। हामीले नै त्यसलाई प्राथमिकतामा राखेर माग गरेका हौं। अमेरिकाले लेऊ कि लेऊ भनेको होइन। झलनाथ खनाल प्रधानमन्त्री हुँदा यसको प्रक्रिया अघि बढेको थियो। त्यसपछि बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री हुँदा सन् २०१२ मा प्रक्रिया थप अगाडि बढ्यो। त्यसपछि तत्कालीन अर्थमन्त्री वर्षमान पुनले सम्पर्क व्यक्ति तोक्नुभयो। 

२०७० पुसमा विज्ञ टीम गठन भयो। २०७१ माघमा एमसीसीले परियोजनाका लागि नेपाललाई छनोट गर्‍यो। २०७२ मा सम्भावित आयोजनाका विषयमा सम्झौता भयो। २०७३ मा ‘कम्प्याक्ट’मा सम्झौताका लागि काम भयो। २०७४ मा वार्ता टोली गठन भएको थियो। प्राविधिक रुपमा प्रचण्ड र शेरबहादुर देउवाजी प्रधानमन्त्री भएपछि प्रक्रिया अघि बढेको थियो। २०७४ साउनमा देउवा प्रधानमन्त्री हुँदा मन्त्रिपरिषद्ले पारित गरेको थियो। देशका सबै राजनीतिक दलहरु सरकारको नेतृत्वमा रहेका बेला कुनै न कुनै रूपमा यो परियोजना अघि बढाउने सन्दर्भमा कामहरु भएका छन्।

भीम रावलजी एमसीसीविरुद्ध चर्को कुरा गर्नुहुन्छ। उहाँ पनि यो कम्प्याक्ट अघि बढाउने सन्दर्भमा कुनै न कुनै बेला मन्त्रिपरिषद्‍मा रहेर सहभागी हुनुभएकै हो। अहिले आएर ‘कहिले के भयो हामीलाई जानकारी छैन, थाहा छैन’ भनेर हुँदैन। यस्ता कुरा गरेर अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा हामीले कस्तो खालको सन्देश दिइरहेका छौं? सरकारमा बसेर आफैँ निर्णय गर्ने अनि थाहा नभएको बताएर अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई खेलाँचीको विषय बनाउन हुँदैन। 

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

अनुदान सहयोगमध्येबाट कति खर्चिएन र कति बाँकी छ भन्ने व्यवहारिक छलफल हुन्छ। जुन देशले अनुदान र परियोजना दिन्छ, उसकै प्राविधिक, ठेकेदार र इन्जिनियर आएका हुन्छन्। अनुदान मात्रै होइन, हामी ऋण पनि लिन्छौं। त्यसमा पनि ती देशकै ठेकेदार र इन्जिनियर आएका हुन्छन्, हामी केही छलफल गर्दैनौं। त्यसमा हाम्रो कुनै विमति हुँदैन। तर, एमसीसी अनुसार आउने अनुदानमा भने अहिले भ्रम सिर्जना गर्न खोजिएको छ।

एमसीसी परियोजनामा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धाबाट ठेक्का लाग्छ। कार्यान्वयन प्रक्रियाका लागि अर्थ मन्त्रालयका सचिवको नेतृत्वमा समिति बन्छन्। उनीहरुको तर्फबाट त ‘ननभोटिङ’ प्रतिनिधि मात्रै हुन्छ। त्यसमा हाम्रै राज्यका निकाय हुन्छन्। हामीले नै आयोजना छनोट गर्ने हो। हामीले छानेको क्षेत्रमा नै हो सहयोग आउने। नेपालको कानुनअनुसार नै चलेको छ, अमेरिकी कानुनअनुसार होइन। यसलाई तिलको पहाड बनाएर हुने नहुने कुरा बनाएर नेपाली जनतामा भ्रम पार्ने काम भएको छ। राजनीतिक दलका नेता, सामाजिक अभियन्तादेखि सबैले भ्रम सिर्जना गरेका छन्। अमेरिकी सेना नै आउने रे भनेर भ्रमको खेती गरिएको छ।

एमसीसी र अन्य विदेशी सहयोग हामीले कसरी लिएका छौं भन्ने अध्ययन गरौं। अलग–अलग मापदण्ड अपनाउनु देशका लागि घातक छ। ऋण सहयोग लिए पनि त्यही देशको ठेकेदार ल्याउने लगायतका विषय पनि बन्द गर्नुपर्छ। किनभने हामीले त ऋण फिर्ता गर्ने हो। त्यसैले सबैले राष्ट्रको हितको विषयमा नै बढी ध्यान दिनुपर्छ। 

वैदेशिक अनुदान नलिने हो भने हामी नेपालको विकास गर्न सक्दैनौं। गरिबी निवारण लगायतका काम गर्न विदेशी सहयोग आवश्यक छ। अनुदान चाहिँदैन, ऋण लिउँ भन्ने हो कि! यसमा हामीले कुन देशको राजनीतिक प्रणाली कस्तो छ, त्यो नहेरौं। हामीले अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौताका हिसाबमा आफ्नो हितको विषय नै हेर्ने हो। 

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

एमसीसी सम्झौतालाई संसदमा टेबल गर्न दिउँ। त्यहाँबाट नै समाधान निकालौं। निर्वाचित जनप्रतिनिधिले छलफल गरेर टुंगो लगाउने विषय हो यो। 

(‘संसदीय अभ्यास र बाह्य सम्बन्ध’ विषयमा ज्ञान गोष्ठीले आयोजना गरेको कार्यक्रममा व्यक्त विचारको सम्पादित अंश)

प्रकाशित मिति: मंगलबार, फागुन ३, २०७८  १५:११

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
लेखकबाट थप
आस्था पछि बेवास्ता !
मुगु जिप दुर्घटना : मृत्यु हुनेको संख्या चार पुग्यो
मंसिर ६ मा भारत जाँदै प्रधानमन्त्री बालेन, हवाई रुटदेखि द्विपक्षीय मुद्दामा छलफल हुने
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
आस्था पछि बेवास्ता ! सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मुगु जिप दुर्घटना : मृत्यु हुनेको संख्या चार पुग्यो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मंसिर ६ मा भारत जाँदै प्रधानमन्त्री बालेन, हवाई रुटदेखि द्विपक्षीय मुद्दामा छलफल हुने सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
एनएफएल सञ्चालनका लागि राखेपको सैद्धान्तिक सहमति सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
दुई जिल्लामा जुवाखालबाट ३४ जना पक्राउ सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
प्रहरी कार्यालयमै झगडा: छ जना पक्राउ आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
मुगु दुर्घटना : मृतक र घाइतेको पहिचान खुल्यो आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्