रसुवा– हिन्दु धर्मावलम्बीको महान चाड दशैंमा पिङको विशेष महत्व छ । दशैंमा एक पटक भुईं छाड्नु पर्ने भनाइ पिङ खेलेर भुईं छाड्ने परम्परा नै बनेको छ । तर, केही वर्षयता दशैंको मुख्य आकर्षण हुने पिङप्रति युवा पुस्ताको रुचि हराउँदै जानु र अग्रज पुस्ताले पिङ हाल्न निरन्तरता दिन नसक्दा लिंगेपिङ लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ।
फूलपातीदेखि पिङ हालेर खेल्न थालिन्थ्यो । पिङ मच्चाउन बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म पिङ वरिपरि झुम्मिइरहेका हुन्थे।
हिजोआज पिङ हाल्ने परम्परा बिस्तारै हराउँदै जान थालेको रसुवाको साबिकको भोर्ले गाविस–९ का जेष्ठ नागरिक तथा स्थानीय अगुवा रबप्रसाद अधिकारीले बताए । उनले भने, ‘पहिला पहिला दशैं लाग्यो भन्ने बित्तिकै हाम्रो गाउँमा रोटेपिङ, लिंगेपिङ, जाँते पिङ हालेर पूर्णिमासम्म रमाइलो गरिन्थ्यो भने अहिले हत्तपत्त पिङ नै हाल्न छाडिसके।’
अधिकारीले भने जस्तो यसपालाको दशैमा गाउँ क्षेत्र होस् वा सहर पिङमा झुत्ति खेलेको त्यति देख्न पाइएन । गाँउमा प्रशस्त खाली जमिन हुने भएकाले गाउँ गाउँमा पिङ हाल्ने चलन धेरै थियो । पिङ दशैंमा गाउँ÷सहरमा विदेशबाट फर्केकासहित स्थानीयबीच भेटघाट, भलाकुसारी र मनोरञ्जनको माध्यम बन्ने गरेको थियो । तर अहिले गाउँमा समेत पिङ देख्न मुस्किल भइसकेको छ।
अहिले मनोरञ्जन विभिन्न साधन उपलब्ध भएकाले पनि पिङ हाल्ने चलन बिस्तारै हराउँदै गएको छ । रसुवामा पहिलेपहिले दुई दर्जनभन्दा धेरै पिङ हाल्ने गरिए पनि यो वर्ष भने मुस्किलले आधा दर्जन हालिएका छन् । पहिला पहिला दशैंमा हालिने पिङ गाँउको सान् बन्थ्यो । मनोरञ्जनका वैकल्पिक साधन उपलब्ध हुनु र पिङ हाल्ने काम झन्झटिलो हुनुले पिङप्रति युवा आर्कषण घट्दै गएकाले पिङ लोप हुने अवस्थामा पुगेको बुढापाकाको भनाइ छ।
दशैंमा के गाउँ के सहर सबैतिर मच्चिनुपर्ने लिंगेपिङ, जाँतेपिङ, रोटेपिङ र चर्खेपिङ हराउँदै जाँदा पुराना पुस्ता दशैंको मौलिकता नै गुम्दै जानेप्रति चिन्तित हुन थालेका छन्।
नेपाली मौलिक पहिचान बोकेको पिङ लोप हुँदै चोक, चौतारा र दोबाटा अझै सुनसान हुँदै जाने देखिएको छ । गाउँका युवा विदेशिने क्रम बढेपछि पिङ हाल्ने मानिसको अभावले गाँउमा दशैं शून्य हुन थालेको हो । अहिलेको गाँउबाट युवाको पलायनले पनि पर्वमा पिङ राख्ने परम्परा लोप हुँदै गएको अधिकारीले बताए।
परम्परागत रुपमा भीरमा पाइने बाबियोबाट बनाइने लठारोलाई नै पिङको डोरीको रुपमा प्रयोग गर्ने गरिएको थियो । बाबियो बाट्ने सीप नहुनु तथा त्यसका लागि आवश्यक पर्ने बाबियो समेत गाउँ घरमा पाइन छाडेपछि दशैंको बेलामा हालिने मौलिक पिङ देख्न पनि मुश्किल परेको छ । बाँसको लिङ्गो गाडेर पिङ हाल्ने चलन अहिलेको दशैं पर्वमा कतै–कतै मात्र देख्न पाइएको छ। दशैंमा हालिएको पिङ तिहारसम्म राख्ने चलन रहेको छ। केही वर्ष अघिसम्म रातभर जाग्राम बसेर दोहोरी गीत गाउदै पिङ खेल्ने गरेको बुढापाकाहरु स्मरण भएपनि अहिले त्यो अब इतिहास बन्न लागेको छ। गाँउघरमा राखिने पिङ सामूहिकतामा राखिने भएपनि अहिले त्यसको निरन्तरताले दशैं र तिहार पर्वको निरन्तरता र महत्वमा समेत कमजोर बनाउँदै लगेको छ। चेलीबेटीहरुको भेटघाट र मनोरञ्जनको माध्यम मध्येको एक पिङ राख्ने परम्परा हराउँदै गएकाले त्यसलाई निरन्तरता दिनुपर्ने कालिका गाउँपालिका वडा नम्बर २ का भरत आचार्यले बताए।
युवाहरु पिङ खेलेर भन्दा पनि जुवा, तास, र बैकल्पिक छाडापनबाट दशैं मनाउन थालेका छन् ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
