सबै तस्बिर : नेपाली सेना।
काठमाडौं- खडेरी लागेसँगै देशभरका जंगलमा ढडेलो फैलने क्रम बढ्दो छ। डढेलोबाट वनस्पति मात्रै नभएर डढेलो निभाउने क्रममा मान्छेको ज्यान समेत गएको छ।
डोटीको तितला सामुदायिक वनमा फागुनको दोस्रो साताबाट लागेको ढडेलो अझै नियत्रणमा आउन सकेको छैन। तितला सामुदायिक वनको डढेलो नियन्त्रण गर्ने क्रममा घाइते भएका एक जनाले समेत ज्यान समेत गुमाएका छन्।
त्यस्तै, गोरखाको सातदोबाटो सामुदायिक वनको आगो निभाउने क्रममा मोहन फेवालीको पनि मत्यु भएको नेपाल प्रहरीको प्रवक्ता, एसएसपी वसन्तबहादुर कुँवरले बताए। यता, तह्रथुमकी नरमाया भण्डारीको पनि डढेलो निभाउने क्रममा ज्यान गएको छ।
अझै एक महिना डढेलोको उच्च जोखिम रहने भएकाले प्रहरीले आफू मातहतका इकाइलाई उच्च सर्तकतासाथ डढेलो नियन्त्रण गर्न निर्देशन समेत दिइसकेको छ। त्यसैगरी, नेपाली सेनाले पनि आफू मातहतका निकायलाई डढेलो नियन्त्रणका लागि निर्देशन दिएको छ।
सेनाको टोलीले चैत १५ गते काठमाडौं गोकर्णेश्वर नगरपालिका–१, सुन्दरीजल इलाकामा लागेको आगो दि फेमश महिन्द्रदल गण, नं. १ विपद् व्यवस्थापन गण, निकुञ्ज प्रशासन तथा स्थानीयको संयुक्त टोलीले नियन्त्रणमा लिएको थियो।
त्यस्तै, १४ गते काठमाडौं जितपुरफेदीस्थित मध्यवर्ति क्षेत्रमा लागेको आगो शम्शेरदल गणको सुरक्षा वेस पाचमाने, गेम स्काउट, नेपाल प्रहरी तथा स्थानीय बासिन्दाहरुको संयुक्त प्रयासमा नियन्त्रणमा लिएको थियो।
डढेलो नियन्त्रणका लागि अत्याधुनिक प्रविधि नुहँदा नियन्त्रणमा लिन समस्या भएको सुरक्षा निकायहरूले बताउँदै आएका छन्। जंगलमा दमकल लगायतका सवारी जाने बाटो नहुनु, आगो निभाउने अत्याधुनिक प्रविधि नहुँदा समस्या आउने गरेको प्रहरी प्रवक्ता कुँवर बताउँछन्। सुरक्षा नियकाले समेत अहिले स्याला र माटोको सहयोगको आगो नियन्त्रणमा लिँदै आएका छन्।
नेपालमा कति डढेलो लागेको छ भन्ने तत्यांक वन तथा भू–संरक्षण विभागको वन डढेलो पहिचान तथा अनुगमन प्रणालीले राख्ने गर्दछ। वन डढेलो ठूलो क्षेत्रमा फैलिने हुँदा भू–उपग्रहको डेटा प्रत्यक्ष रुपमा पहिचान, निगरानी र जलेको क्षेत्र निर्धारणका लागि उपयोगी छन्।
नासामा भएको मोडिस संयन्त्र जडित भू-उपग्रहबाट प्राप्त डेटा विश्वभर व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यही प्रविधि नेपालमा भएको वन डढेलोको पहिचान र निगरानीका लागि प्रयोग गरिएको छ। यो प्रणालीको तथ्याङ्क अनुसार अहिले देशभर ५९ जिल्लाका ५३० ठाउँमा ढडेलो लागेको छ।
सिन्धुलीमा सबैभन्दा बढी ३१ ठाउँमा डढेलो लागेको वन डढेलो पहिचान तथा अनुगमन प्रणालीको तथ्याङ्क छ। त्यसपछि डोटी, बर्दियामा ३० ठाउँमा डढेलो लागेको छ।
कुन जिल्लामा कति स्थानमा डढेलो?
वन तथा भू–संरक्षण विभागको वन डढेलो पहिचान तथा अनुगमन प्रणालीको तथ्याङ्क अनुसार अहिले देशभरा ५९ जिल्लाका ५३० ठाउँमा ढडेलो लागेको छ।
अछामको १२ ठाउँ, अर्घाखाँचीको ११ ठाउँ, बैतडीको ४ ठाउँ, बझाङ ६, बाजुरा ६, बाँके २९, बारा ८, बर्दिया ३० डढेलो लागेको छ। त्यसैगरी, भोजपुर ७, चितवन २०, डडेल्धुरा २१, दैलख ७, दाङ १७, दार्चुला ४, धादिङ ३, धनकुछटा ५, धनुषा २, दोलखा ३, डोटी ३०, गोरखा १, गुल्मी ६, हुम्ला १, इलाम २, जाजरकोट ११ स्थानमा डढेलो लागेको छ।
काभ्रे ८, कैलाली १२, कालीकोट ७, कञ्चनपुर १०, कपिलवस्तु ५, खोटाङ ६, ललितपुर १, लमजुङ २, महोत्तरी १, मकवानपुर २४, मोरङ ९, म्याग्दी २, पूर्वी नवलपरासी (नवलपुर) १३, पसारी १, नुवाकोट ४, ओलढुंगा २०, पाल्पा ४, पाँचथर ३, पर्वत २, पर्सा ४, प्युठान १६, रामेछाप ८, पूर्वी रुकुम ६, पश्चिम रुकुम ७, रुपन्देही ७, सलयान २१, सिन्धुली ३१, सिन्धुपाल्चोक १, सुनसरी १, सुर्खेत १७, स्याङ्जा १, तनहुँ ५, ताप्लेजुङ ३, तेह्रथुम १, उदयपुरकाे २१ ठाउँमा डढेलो लागेको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
