एजेन्सी–ईक्वेडरको ग्वायास क्षेत्र कोभिड १९ महामारीबाट सबैभन्दा धेरै प्रभावित क्षेत्र हो।
जब सरकारी तथ्यांकमा कोभिड १९ को महामारीबाट निधन हुनेहरूका बारेमा छानबिन भइरहेको थियो, त्यतिबेला एउटा कठोर वास्तविकता सार्वजनिक भयो।
ग्वायासमा अप्रिलको पहिलो दुई सातामा ६ हजार ७ सय मानिसको कोरोना भाइरसका कारण मृत्यु भएको थियो। यो वास्तविकता सरकारी तथ्यांकभन्दा हजारौं गुणा धेरै थियो। तथ्यांकमै भन्नुपर्दा सरकारले सार्वजनिक गरेभन्दा ५ हजार बढी थियो। सरकारी तथ्यांकमा अहिले पनि कोरोनाबाट मृत्यु हुनेहरुको संख्या ४ सय ५६ छ। एक हजार मानिस उपचारपछि घर फर्केको सरकारले दाबी गर्दै आएको छ।
तर यही वास्तविकताका कारण ग्वायास इक्वेडरको मात्र नभएर पूरै ल्याटिन अमेरिकी महादेशकै सबैभन्दा बढी कोरोनाप्रभावित क्षेत्र हुन पुगेको छ।
र, यो कोरोनाबाट हुने मृत्युमात्र थिए, महामारीका कारण स्वास्थ्य सेवा ठप्प भयो। अरु रोग लाग्नेले आवश्यक उपचार पाएनन्।
ग्वायाक्वील : मुर्दाको सहर
इक्वेडरको सबैभन्दा ठूलो सहर ग्वायास क्षेत्रको राजधानी ग्वायाक्वीलको शवगृहमा काम गर्ने केटी मेजिया भन्छिन्, ‘हामीले कार, एम्बुलेन्स, घर,सडकमा लास देख्यौं ।’
लास नै लासहरुको सहर देखिएको उनको अनुभव छ ।
‘अस्पतालमा बेड थिएनन्, यसैले बिरामीलाई भर्ना लिइन्, यदि निजी क्लिनिकमा जानलाई पैसा थिएन,’ उनले भनिन्।
२५ लाख जनसंख्या रहेको सहरमा कोरोना भाइरसको असर यसरी पर्यो कि सहरमा शवगृहहरु भरिए। शवगृहका कर्मचारी संक्रमणको डरले आत्तिइरहेका छन् । यही कारण धेरै शवगृह अहिले बन्द गरिएका छन् ।
मृतकका निराश र लाचार आफन्तहरूले यतिबेला घरभन्दा बाहिर शव छाडेर हिँडिरहेका छन् । केही शव धेरै दिनदेखि सडकमै वेवारिसे छन्। ग्वायाक्वीलमा चिहान पनि पाउन पाउन मुस्किल भएको छ। यसैले अन्तिम संस्कारका लागि अर्को सहरमा लगिएको छ।
शव गाड्न आवश्यक पर्ने औजारको अभावमा अन्तिम संस्कार पनि ढिला भइरहेको छ । स्थानीय जेलमा रहेका कैदीबन्दीहरूलाई काठको ताबूत बनाउने काममा खटाइएको छ।
इक्वेडरका राष्ट्रपति लेनिन मोरेनोले आफ्नो देशको स्वास्थ्य संयन्त्र असफल भएको स्वीकार गरेका छन । १६ अप्रिलसम्म इक्वेडरमा कोरोनाका कारण जम्मा ४ सय मानिसको मृत्यु भएको सरकारी तथ्यांकमा उल्लेख छ। यो अवस्थासम्म उनले कोरोना सरकारी नियन्त्रणमै रहेको बताउँदै आएका थिए ।
तर जब भाइरसको संक्रमण नियन्त्रणका लागि बनाइएको संयुक्त कार्यदलले सबै तथ्यांकको छानबिन गर्यो, त्यतिबेला निकै डरलाग्दो तस्बिर सार्वजनिक भयो। सुरक्षा सामग्री तथा स्वास्थ्य उपकरण अभाव र देशको स्वास्थ्य व्यवस्था नै विफल भएको पत्ता सरकारले पायो ।
‘गृह विभाग, शव गृह, सिभिल रजिष्ट्रर र हाम्रो टिमलाई जो तथ्यांक प्राप्त भयो, त्यो सबै जोडेर हेर्दा अप्रिलको पहिलो १५ दिनमा ग्वायासमा ६ हजार ७ सय ३ जनाले ज्यान गुमाईसकेका थिए,’ कार्यदलका प्रमुख जर्ज बाटेडले भने, ‘यहाँ हरेक महिना दुई हजार मानिस मर्न थाले, यस कारण हामीसँग मृत्युको तथ्यांक सामान्य रुपमा ५ हजार ७ सयभन्दा बढी भयो। ’
उनले ग्वायासमा भएको सबै मृत्यु कोरोनासँग सम्बद्ध भने नभएको दाबी गरे। यो अवधिमा केही मानिस हृदयाघातबाट मरे भने केही अन्यले स्वास्थ्य समस्या भएका मानिसहरु अस्पतालमा उपचार हुन नपाएर ज्यान गुमाएको बाटेडले बताए। ग्वायासको जुन तस्विर बाहिर आएको छ, यसले ल्याटिन अमेरिकी अन्य देशको अवस्था के होला भन्ने प्रश्न उठिरहेको छ । अनि त्यस्ता देश जहाँ स्वास्थ्य सुविधाको अवस्था नराम्रो छ, उनीहरुको के स्थिति होला ? युरोपको सर्वाधिक प्रभावित देश स्पेनले जुन तथ्यांक सार्वजनिक गरेको छ, त्यसले विरोधाभास पनि जन्माएको छ।
‘इक्वेडरमा सरकारी स्वास्थ्य सेवाको सुविधा निकै कमजोर छ,’ ग्वायाक्वील सहरमा चिकित्सक रहेका कार्लोस मावयिनले भने, ‘सरकारको यही कमजोरीका कारण अहिले कोरोना भाइरसले महामारीको रुप लिएको छ ।’
विरामीको बढ्दो संख्याले इक्वेडरको कमजोर स्वास्थ्य सुविधालाई पूर्ण रुपमा धराशायी बनाएको उनको वुझाइ छ। महामारी फैलन नदिन इक्वेडरले रातको कफर््यु अझ वढाएको छ भने जनतासँग कोरोना परीक्षणको दायरालाई बढाउने वाचा गरेको छ।
बीबीसी हिन्दीबाट
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1791715295.png)
-1786602170.png)
