काठमाडौं- राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको राष्ट्रिय प्रतिवेदन २०१९ अनुसार सन् २०१८ मा ३५ हजारभन्दा बढी नेपालीहरु बेचबिखनमा परेको हुन सक्ने आँकलन छ। बेचबिखनमा परेका ३५ हजारमध्ये २० हजार महिलाको संख्या र १५ हजार पुरुषको संख्या रहेको आयोगको अनुमान छ।
आयोगको तथ्यांक हेर्दा पनि पछिल्लो समयमा महिलामात्र नभएर पुरुषहरु पनि बेचबिखनमा पर्ने गरेका छन्। पुरुषहरुलाई पनि जर्बजस्ती काममा लगाउने, बन्धक बनाउनेदेखि यौनधन्दामा प्रयोग गर्ने गरेको विभिन्न अध्ययनले देखाएको छ।
महिला तथा बालबालिकाका क्षेत्रमा काम गर्दै आइरहेको संस्था एटविनले गरेको ५ वर्षे तुलनात्मक अध्ययनअनुसार सबैभन्दा ठूलो संख्यामा ७५ प्रतिशत सीमापार बेचबिखन हुने गरेको छ।
वैदेशिक रोजगारीका नाममा १९ प्रतिशत नेपाली युवाहरु बेचबिखनमा पर्ने गरेका छन्। आन्तरिक बेचबिखनको अवस्था पनि उस्तै विकराल छ। ७ प्रतिशत युवाहरु आफ्नै देशभित्र बेचबिखनमा पर्ने गरेका छन्।
एटविनको अध्ययनअनुसार गरिबी, बेरोजगारी, अशिक्षा, घरेलु हिंसालगायत कारणबाट पनि नेपालीहरु बेचबिखनमा पर्ने क्रम बढिरहेको छ।
एटविनकी अध्यक्ष नातिसरा राइले भनिन्, ‘बेचबिखनमा पर्ने समस्या त छँदैछ। बेचबिखनका लागि विभिन्न मुलुकमा पुर्याइएकाहरुलाई स्वदेश फर्काउन उपयुक्त नीति नहुँदा पीडितहरु थप पीडामा परेका छन्। यतातिर सरकारले ध्यान दिन आवश्यक छ।’
सरकारले स्वदेश फिर्ति नीति बनाउन तत्काल पहल गर्नुपर्ने उनले बताइन्।
पछिल्लो समय भारतसँगै, चीन, मलेसिया, खाडीका मुलुकहरु, इराक, लिबिया, टर्की, कम्बोडिया इजरायल, लेबनान, विभिन्न अफ्रिकी मुलुकहरुमा समेत नेपालीहरु बेचबिखनमा पर्ने गरेका छन्। मानव तस्करहरुको गिरोहले यी मुलुकहरुमा नेपाली युवाहरु ओसारपसार गरी अलपत्र बनाउने घटना क्रम बढ्दै गइरहेको मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्युरोका डिएसपी राजकुमार सिलवाल बताउँछन्।
पछिल्लो समय घरेलु कामदारका रुपमा खाडी मुलुकमा सरकारले रोक लगाएसँगै भारत हुँदै जाने ठूलो संख्यामा नेपालीहरु बेचबिखन, तस्करी तथा शोषणको जोखिममा रहेको डिएसपी सिलवालले बताए। मानव तस्करी तथा बेचबिखन नियन्त्रणका लागि प्रहरीले आफ्नो तर्फबाट सक्दो भूमिका निर्वाह गरिरहेको र युवाहरु आफैँ पनि सचेत हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।