रोल्पा- तहविलदारको रुपमा २०२४ सालमा न्याय सेवामार्फत सरकारी सेवामा प्रवेश गरेका रोल्पा नगरपालिका–४ का खड्कबहादुर मल्लको तीन दशकभन्दा बढी समय जिल्ला अदालतमा बित्यो। २०६१ सालमा अधिकृत पदवाट सेवा निवृत्त भएका उनी आफू मात्रै न्याय सेवामा रमाएनन्, तेस्रो पुस्तालाई समेत कानुनी सेवामा आकर्षित गरे।
मल्लका छोरा जितविक्रम मल्ल मात्र होइन नाति अधिराज मल्ल र नातिनी प्रकृति मल्लले समेत बाबुबाजेको मार्ग पछ्याउँदै कानुनको अभ्यास र उच्च शिक्षा अध्ययन गरिरहेका छन्।
खड्कबहादुर
विद्यालयको पढाइमा अब्बल जितविक्रम मल्लले बुबा खड्कबहादुरको प्रेरणाले कानुन पढे। त्यतिबेला रोल्पामा कानुन पढ्ने उति चलन थिएन। कानुन मात्र होइन अन्य विषय पढ्नका लागि पनि जिल्लाबाहिर जानुपर्थ्यो। मध्यम वर्गीय परिवारका जितविक्रम कानुन पढ्न काठमाडौं गए। नेपाल ल क्याम्पसबाट स्नातक सकेपछि उनी जिल्ला फर्किए।
२०५० यता उनी कानुनी पेसामा रमाइरहेका छन्। उनले कानुन व्यवसाय गर्न लागेको २६ वर्ष पूरा भइसकेको छ। स्पष्ट एवं तार्किक क्षमता भएका उनले माओवादी सशस्त्रकालमा जिल्लामा नागरिक अगुवाको भूमिकासमेत निर्वाह रहे।
जिल्लामा उनलाई कानुनका साथै अन्य क्षेत्रको समेत विश्लेषणात्मक क्षमता भएको व्यक्तिको रुपमा चिनिन्छ। कानुन व्यवसायका अतिरिक्त जिल्ला खेलकुद विकास समिति रोल्पाको अध्यक्षको रुपमा काम गरेको अनुभव छ उनीसँग। उनले एक कार्यकाल युवा स्वरोजगार प्रवर्द्धन समितिको सदस्य सचिवको भूमिका निर्वाह गरिसकेका छन्।
जिल्लास्तरीय वादविवाद र वक्तृत्वकला प्रतियोगितमा सधैं प्रथम हुन्थिन्, प्रकृति। उनको वाककला सुन्नेहरू ‘वकिल’ भनेर जिस्क्याउँथे। एसएलसीपछि के पढ्ने, प्रकृतिले निर्णय गरेकी थिइनन्। अब्बल वाककला भएकी प्रकृतिलाई आफन्त, शिक्षक, साथीसंगीले कानुन पढ्न सुझाव दिन्थे। पारिवारिक माहोल कानुनमय रहेका कारण प्रकृतिलाई एसएलसीपछि कानुन पढ्ने आकांक्षा बढ्दै गयो।
जितविक्रम
सेन्ट जेभियर्स स्कुलबाट उत्कृष्ट अंकसहित विज्ञानमा प्लस टु उत्तीर्ण गरेकी उनलाई डाक्टर वा इन्जिनियर अध्ययनको सम्भावना नभएको होइन। उनले कानुन पढ्दै बाबुबाजेको पदचाप पछ्याउने निर्णय गरिन् र नेपाल ल क्याम्पसमा भर्ना भइन्। बिए एलएलबीमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयको दोस्रो टपरको रुपमा सो तह उत्तीर्ण गरेकी उनले सार्क राष्ट्रका विद्यार्थीमध्ये पहिलो नम्बरमा छनोट भई साउथ एसियन युनिभर्सिटी नयाँ दिल्लीमा छात्रवृत्तिमा एलएलएम अध्ययन गरिरहेको परिवारको भनाइ छ।
सदरमुकामको एक संस्थागत विद्यालयमा पढ्थे अधिराज मल्ल। जिल्ला सदरमुकाममा दिनहुँजसो कार्यक्रम भइरहन्थे। अधिराज पनि त्यस्ता कार्यक्रममा सहभागी हुन्थे। अधिकांश कार्यक्रममा बुबा जितविक्रम मल्ल वक्ताको रुपमा रहन्थे। बुबाको धाराप्रवाह वाककला तथा तार्किक क्षमता देखेर अधिराजले मनमनै सोच्थे– म पनि पछि गएर यस्तै भाषण गर्ने हुन्छु।
अधिराज
दिदी प्रकृति, बुबा जितविक्रम र हजुरबा खड्कबहादुरको कानुनी पृष्ठभूमिका कारण घरमा कानुनमैत्री वातावरण थियो। दिदी, बुबा र हजुरबुबाले कानुनका विषयमा गरेको कुराकानी सुन्थे अधिराज। विद्यालय पढ्दै गरेका उनमा एसएलसीपछि कानुन पढ्ने चाहना बढ्दै गयो। एसएलसीमा उत्कृष्ट अंक लिएका अधिराज प्लस टूमा विज्ञान पढ्ने निष्कर्षमा पुगे। प्लस टूको पढाइ पूरा गरेपछि अधिराज अहिले नेसनल ल कलेज काठमाडौंमा बिए एलएलबी अध्ययन गरिरहेका छन्।
जिल्लाको पहिलो महिला अधिवक्ता
रोल्पामा कानुन पढ्नेको संख्या निकै कम छ। त्यसमा पनि महिलाको संख्या त झनै कम। अधिवक्ताको रुपमा कानुन व्यवसाय गर्नेको संख्या जिल्लामा एक दर्जनभन्दा बढी छैन। त्यसरी व्यवसाय गर्ने महिला अधिवक्ता त शून्य।
प्रकृतिले नेपाल कानुन व्यवसायी परिषद्ले यसै वर्ष लिएको अधिवक्ता तहको २६औं परीक्षा पास गरिन्।

हजारौं प्रतिस्पर्धीलाई पछि पर्दै उनले चौथो स्थान हासिल गरिन्। परिषद्ले उत्कृष्ट १० स्थान हासिल गर्नेहरुको नामसमेत सार्वजनिक गर्ने गर्छ। त्यसरी नाम सार्वजनिक भएका मध्ये उनी चौथो स्थान कायम गर्दै जिल्लाको पहिलो अधिवक्ताको रुपमा स्थापित भएकी छिन्।
प्रकृति
प्रकृति र अधिराज भविष्यमा न्यायाधीश बन्ने सोचका साथ अघि बढिरहेको बुवा जितविक्रम मल्लले बताए। 'कानुनी सेवामा प्रवेश गर्ने सबैको अन्तिम लक्ष्य न्यायाधीश बन्ने नै हुन्छ। सोही बमोजिम उनीहरुले पनि त्यस्तो लक्ष्य लिएका होलान्,' मल्लले भने, 'कानुन पढ्न प्रत्यक्ष रुपमा मैले छोराछोरीलाई दबाब दिइनँ। पारिवारिक वातावरणले नै उनीहरुमा त्यस्तो प्रभाव पर्यो।'
(यसअघि प्रकृतिको ठाउँमा बहिनीको फोटो पर्न गएकोमा क्षमाप्रार्थी छौं- सम्पादक)
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।