काठमाडौं– गत साता भारतीय न्यायालयको इतिहासमा पहिलो पटक न्यायाधीशहरुले प्रधानन्यायाधीश विरुद्ध सार्वजनिक रुपमै आवाज उठाए। भारतीय संविधान तथा आफ्नो कार्यक्षेत्रभन्दा बाहिर गएर प्रधानन्यायाधीश दीपक मिश्रले कार्यसम्पादन गरको भन्दै चार जना न्यायाधीशहरु जस्ती चेलामेश्वर, रंजन गोगोइ, मदन लोकुर र कुरियन जोसेफले पत्रकार सम्मेलन नै गरेका थिए।
एकाएक प्रधानन्यायाधीशमाथि न्यायालयका अन्य न्यायाधीशले आवाज उठाएपछि सिर्जना भएको बहसले सहजै विश्राम लेला त? यो प्रश्नमा अहिले धेरै मानिसको कौतुहलताको विषय बनेको छ। यस विषयसँग जोडिएर केहि नसुल्झिएका पुराना घटना तथा तथ्यहरु समेत पुनः ब्युँतिएका छन्।
न्यायाधीश बिएच लोयाको मृत्युको घटनामा भएको छानबिन रिपोर्टलाई मंगलबार उच्च अदालतमा पेश गरिँदैछ। उक्त घटनामा प्रधानन्यायाधीश मिश्रसहित केही नामहरु मुछिएको बताइँदै आएको छ।
न्यायाधीशहरुको समस्या समाधानतर्फ उन्मुख रहेको बताउने महान्यायाधिवक्ता केके भेनुगोपालले अझै पनि विवाद पूरा मत्थर नभइसकेको घुमाउरो पाराले स्वीकारे। उनका अनुसार तनावको वातावरणलाई सुल्झाउन आपसी वार्ताको पहल भइरहेको छ।
न्यायालयभित्रको विवादसँग जोडिएका १० तथ्य:
१) हिन्दू अखबारमा सार्वजनिक भएको एक रिपोर्ट अनुसार ४ न्यायाधीशहरु मेलमिलापका लागि तयार देखिएका छैनन्। विश्वस्त स्रोतको हवाला दिँदै हिन्दू अखबारमा लेखिएको छ– न्यायाधीशहरुद्वारा उठाइएका कुनै पनि विषयलाई सुल्झाउन न्यूनतम प्रयास पनि गरिएको छैन।
२) न्यायाधीशहरुले गत शुक्रबार पत्रकार सम्मेलनमा प्रधानन्यायाधीशले संवेदनशील मुद्दामा बेन्च तोक्ने क्रममा पनि आफ्नो हित हुनेगरी निर्णय गरेको आरोप लगाएका थिए। जसको तरंग यसभन्दा अघिका विवादास्पद, किनारा नलागेका र प्रधानन्यायाधीश जोडिएका मुद्दाहरुसम्म पुगेको अनुमान गरिएको छ।
३) न्यायाधीश लोया काण्डका केही रोचक तथ्यहरु जनतामाझ आएपछि न्यायाधीश अरुण मिश्रलाई उक्त मुद्दा सुम्पिइयो। जबकि सर्वोच्चको रोलक्रममा उनी दशौं नम्बरमा थिए।
न्यायाधीश अरुण मिश्र
४) मध्य प्रदेशस्थित नागपुरको भ्रमणका क्रममा न्यायाधीश लोयाको १ डिसेम्बर २०१४ मा हृदयघातका कारण मृत्यू भएको थियो। उक्त समयमा न्यायाधीश लोयाले शोहराबुद्दिन शेखको झुटो इनकाउन्टरको मुद्दा हेरिरहेका थिए। सो मुद्दामा बिजेपी अध्यक्ष अमित शाहको संलग्नता देखिएको थियो। तर, पछि लोयाको ठाउँमा आएका न्यायाधीशले बिजेपी अध्यक्ष शाहको संलग्नता नरहेको फैसला सुनाएका थिए।
५) क्याराभान म्यागेजिनमा लोयाको मृत्युको कारण र घटनाको पूरा प्रकृति सार्वजनिक भएपछि उनका परिवारले दुई पटकसम्म निवेदन दिई स्वतन्त्र छानबिनको माग गरेका थिए। सप्ताहअन्तमा लोयाका छोराले बाबुको मृत्युमा सन्देह नर्गन कुनै पनि आधार नमिलेको तर यसलाई राजनीतिक लेप लगाउने कोसिस गरिएको आरोप लगाएका थिए।
६) आईएएनएस समाचार एजेन्सीका अनुसार आइतबार न्यायाधीशहरुसँगको अनौपचारिक भेटघाटमा न्यायाधीश अरुण मिश्रले आफूलाई नियोजित रूपमा लक्षित गरिएको र आफ्नो क्षमतामाथि अन्य न्यायाधीशले प्रश्न उठाएको बताएका थिए। तर, लोया मुद्दामा न्यायाधीश अरुण मिश्रलाई भने प्रधानन्यायाधीश दिपक मिश्रले पुरापूर साथ दिएको बताइएको छ। भेटघाटपछि प्रधानन्यायाधीश मिश्र बाहिरिने क्रममा न्यायाधीश अरुण मिश्रालाई निश्चिन्त रहन आग्रह गर्दै काँधमा थप्थपाएको देखेको न्यायाधीश चेलामेश्वरले बताएका छन्।
भारतका प्रधानन्यायाधीश दीपक मिश्र
७) यो घटना त्यही बैठकमा भएको थियो जहाँ महान्यायाधिवक्ता भेनुगोपालले सम्पूर्ण न्यायाधीशलाई आफूबीचको मतभेद तथा दुरी घटाउन आग्रह गरेका थिए।
८) कार्यालयबाट निस्कनुअघि महान्यायाधिवक्ता भेनुगोपालले भने,‘बिहानमा न्यायाधीशहरुबीचमा अनौपचारिक बैठक बस्यो। अहिले सबै कुरा ‘सेटल्ड’ भइसकेको छ र अदालतले पनि आफ्नो नियमित काम गरिरहेको छ।’
९) ‘सर्वोच्च अदालतको प्रशासन नीति नियममा रहेर चलेको छैन,’ पत्रकार सम्मेलनमा ४ न्ययायाधीशको एउटै स्वर थियो, ‘जबसम्म न्यायपालिका स्वतन्त्र हुन सक्दैन, लोकतन्त्र जिवित रहने सम्भावना रहँदैन।’
१०) साताको अन्त्यमा वरिष्ठ वकिलहरू र उच्च न्यायालयका सेवानिवृत्त न्यायाधीशले विवादको समाधान गर्न खोजेका थिए।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
