काठमाडौं– नारायणहिटी दरबार संग्रहालयका दुर्लभ पुस्तकहरु छरिएका, अव्यवस्थित भएका तथा भविष्यमा बिग्रिन सक्ने जोखिम भएको एक अध्ययनले देखाएको छ। राष्ट्रियसभाको प्रत्यायोजित व्यवस्थापन तथा सरकारी आश्वासन समितिले गठन गरेको 'राष्ट्रिय महत्त्वका दस्तावेज अभिलेख व्यवस्थापन सम्बन्धी अध्ययन कार्यदल'ले सो संग्रहालयभित्र १७ वटा समस्या पहिचान गरेको हो।
हालसम्म प्रदर्शनीका लागि खुला नगरिएको महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक, प्राकृतिक एवं सांस्कृतिक महत्त्वका अभिलेख/ दस्तावेजहरु रहेको तत्कालीन राजपरिवारको निजी पुस्तकालयमा लगभग १८ हजार थान प्राकृतिक, ऐतिहासिक, सामाजिक र सांस्कृतिक महत्त्वका देश तथा विदेशमा प्रकाशित पुस्तक अव्यवस्थित तथा छरिएको देखिएको कार्यदलको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
दरबारको माथिल्लो तलामा रहेको र पुस्तकहरु प्रयोगमा नआएको पुस्तकहरु चिसोका कारण सड्न सक्ने भएकाले निकट भविष्यमा बिग्रिन सक्ने कार्यदलको ठहर छ।
'केही चित्र तथा ग्रन्थहरु पनि छरिएर रहेको हुनाले कालान्तरमा सड्ने वा बिग्रेर जाने भएकाले त्यसको संरक्षण, संवर्द्धन गर्नुपर्ने देखियो', प्रतिवेदनमा भनिएको छ।
श्रीपेच आकारको फोहोरा बन्द भएको, गोल्डेन लगायतका विभिन्न २२ बग्गीहरु सुचारु नभएका, कतिपय कलाकृतिहरु बन्द कोठामा थन्काएर राखिएको लगायतको विषयमा समितिको चासो देखिन्छ।
प्रतिवेदनमा 'टेक्सीडर्मी' गरिएका कतिपय जनावरका शरीरका विभिन्न भागहरु बिग्रिन लागेको उल्लेख छ। 'दशकौं पुरानो टेक्सीडर्मी गरेर विभिन्न जनावरका (अर्ना, निलगाई, हात्ती, बाघ, गैंडा आदिको) टाउको, शरीर तथा खुट्टाबाट दरबारका विभिन्न कक्ष तथा भित्ताहरुमा सजाइएको देखिन्छ तर ती वस्तुहरु बिग्रिन लागेको र च्यातिन लागेको अवस्थाप्रति सरकार तथा सरोकारवालाको ध्यान नगएको देखिन्छ', प्रतिवेदनमा भनिएको छ।
तत्कालीन राजाराजनीको चर्पीमा धेरैको चासो भए तापनि त्यहाँ प्रयोग गरिएको गिट्टी जस्ता टायलहरु फुटेका कारण मर्मत गर्न प्रतिवेदनमा सुझाएको छ।
श्रीपेच आकारको फोहोरा बन्द भएको, गोल्डेन लगायतका विभिन्न २२ बग्गीहरु सुचारु नभएका, कतिपय कलाकृतिहरु बन्द कोठामा थन्काएर राखिएको लगायतको विषयमा समितिको चासो देखिन्छ।
कार्यदलले दुई खालका सुझाव प्रस्तुत गरेको छ। उसले पुस्तकालय सुधारका लागि कर्मचारी भर्नादेखि वैज्ञानिक तरिकाले व्यवस्थापन सम्ममा जोड दिएको छ। त्यसका अतिरिक्त संग्रहालयका अन्य क्षेत्रमा पनि देखिएको समस्या सुधारका लागि पनि उसले सुझाव दिएको छ।
'ऐतिहासिक लगभग दुई दर्जन बग्गीहरु मर्मत सम्भारको कमीले थन्काइएको छ। जसलाई प्रयोग गर्नका लागि पाकिस्तानबाट उन्नत जातका दुई दर्जन घोडाहरु किन्नुपर्ने देखिन्छ वा यसपछि प्रदर्शनमा राख्न सकिन्छ।'
'संग्रहालय परिसरमा रहेको फरासखानाको प्रांगणमा उब्जेका अनावश्यक झारपातले उक्त ठाउँको सुन्दरतालाई बिगारेको छ', प्रतिवेदनमा सुझाव दिइएको छ, 'तसर्थ त्यस ठाउँको घाँसपातलाई उखेलेर फुल्ने फूल तथा चिनियाँ जातिका घाँस उमार्दा यस संग्रहालयलाई अझ सुन्दर र मनमोहक बनाउन सकिन्छ।'
उसले फरासखानामा रहेका विभिन्न किसिमका जनावरको छाला सडेर प्रयोगमा नआउने अवस्थामा पुगिसकेकाले ती आखेटोपहारलाई संरक्षण गर्न वा प्रयोगमा ल्याउन सुझाव दिएको छ।
'श्रीसदनमा रहेको पुराना तथा गोल्डेन बग्गी (ब्रिटेनकी महारानी नेपाल आउँदा चढेकी) जस्ता ऐतिहासिक लगभग दुई दर्जन बग्गीहरु मर्मत सम्भारको कमीले थन्काइएको छ जसलाई प्रयोग गर्नका लागि पाकिस्तानबाट उन्नत जातका दुई दर्जन घोडाहरु किन्नुपर्ने देखिन्छ वा यसपछि प्रदर्शनमा राख्न सकिन्छ', प्रतिवेदनमा भनिएको छ।
समितिको २०७५ मंसिर ८ को निर्णयबाट रामनारायण विडारी नेतृत्वको कार्यदल गठन गरेको थियो। कार्यदलले संघीय संसद सचिवालय, त्रिवि केन्द्रीय पुस्तकालय, राष्ट्रिय अभिलेखालय, राष्ट्रिय संग्रहालय, सर्वोच्च अदालत पुस्तकालय, सामाजिक विज्ञान (वाहा) पुस्तकालय, केशर पुस्तकालयको अवलोकन निरीक्षण गरेको थियो। ती सबै पुस्तकालयका विषयमा कार्यदलले छुट्टाछुट्टै खण्ड बनाई समस्याको चित्रण गरेको छ। साथै, समस्या समाधानको लागि सुझाव पनि प्रस्तुत गरेको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
-1775575666.png)
