काठमाडौं– चालु आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को साउन महिनामा २ सय ३ वैदेशिक कामदारले आफूहरुको साढे १० करोड रुपैयाँभन्दा बढी ठगी भएको दाबी सहित उजुरी गरेका छन्। वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्यांकअनुसार साउन महिनामा व्यक्तिगत ठगीका ८८ वटा र म्यानपावर कम्पनी अर्थात संस्थागत ठगीका १ सय १५ गरी २ सय ३ वटा उजुरी दर्ता भएका छन्।
व्यक्तिगत ठगीका ८८ वटा उजुरीमा ५ करोड ८१ लाख ३१ हजार रुपैयाँ र संस्थागत ठगीतर्फ ५ करोड ८४ लाख ९ हजार ७ सय रुपैयाँ गरी कुल १० करोड ८९ लाख ४१ हजार ४ सय रुपैयाँको बिगो दाबीसहितका उजुरी विभागमा गरेका छन्।
एक महिनाको अवधिमा विभागले १५ वटा उजुरीलाई फरफारक(मुद्दा मेलमिलाप मार्फत टुंग्याइएको) गरी १ करोड १६ लाख ५२ हजार रुपैयाँ र संस्थागततर्फ ६८ वटा उजुरी फरफारकबाट ५१ लाख ३७ हजार रुपैयाँ बिगो पीडितलाई भराइ दिएको विभागले जनाएको छ। रोजगारपीडितलाई विभागले संस्थागत र व्यक्तिगत गरी कुल १ करोड ६७ लाख ८९ हजार ५ सय रुपैयाँ बिगो भराएको वैदेशिक रोजगार विभागका प्रवक्ता उद्धवप्रसाद रिजालले बताए।
उनले संस्थागतभन्दा व्यक्तिगत उजुरीका समस्या समाधान गर्न कठिन हुने गरेको बताए। ‘विदेश जाने बेलामा नेपाल सरकारले तोकेभन्दा बढी रकम तिरेर जान्छन्। पछि समस्यामा परेर नेपाल फर्किएपछि म्यानपावर कम्पनी र दलालबाट ठगीमा परेको भन्दै उजुरी गर्न आउनेको संख्या ठुलै छ।’, उनले भने,‘यस्ता घटनामा प्रमाण पुर्याउन कठिन हुनेहुँदा कारबाही गर्न अप्ठेरो हुन्छ।’
यसरी विदेशिने धेरै कामदारले विदेशमा पुगेपछि नेपालमा सम्झौता भएअनुसार काम नपाएको भन्दै व्यापक उजुरी दिने गरेको पाइन्छ। नेपालमा भनेअनुसारको तलब र अन्य सुविधासमेत नदिइने गरेको विभाग बताउँछ। म्यानपावर कम्पनीले पठाउँदा एउटा कम्पनी भन्ने र उता गएपछि अर्को कम्पनीमा काम गर्नुपर्ने कारण पनि बढी समस्या हुने गरेको विभागले जनाएको छ।
विभागमा हाल सबैभन्दा बढी संस्थागत ठगीको उजुरी पर्ने गरेका छन् भने धेरै आर्थिक शोषण व्यक्तिगत मुद्दामा पर्ने गरेको देखिन्छ।
व्यक्तिगत तर्फका २८ मुद्दा न्यायाधीकरणमा
विभागले साउन महिनामा व्यक्तिगत ठगीका विभिन्न २८ वटा मुद्दा वैदेशिक रोजगार न्यायाधीकरणमा दर्ता गरेको छ। न्यायाधीकरणमा दर्ता भएका मुद्दामा ३ करोड ९६ लाख ५ हजार ७ सय रुपैयाँ बिगो दाबी गरिएको छ।
साउन महिनामा विभागले कुनै पनि म्यानपावर कम्पनीविरुद्ध न्यायाधीकरणमा वैदेशिक रोजगार ठगीको मुद्दा दर्ता नभएको जनाएको छ। तर, एक महिनाको अवधिमा विभागले विभिन्न म्यानपावर कम्पनीलाई ९ लाख रुपैयाँ जरिवाना भने भराएको छ। विभागमा गत आर्थिक वर्षसम्म ८० करोडभन्दा बढीको बिगो दाबीका मुद्दा फस्र्योट गर्न बाँकी रहेको छ।
विभागका अनुसार म्यानपावर कम्पनीको नाममा आउने उजुरी कानुनी दायरामा कमै मात्र जान्छ तर व्यक्तिगत उजुरी भने कानुनको दायरामा बढी जाने गरेको छ।
कतिपय मुद्दाका ठग नै भेटिँदैन
विभागका अनुसार कतिपय मुद्धाका ठगीमा संलग्न व्यक्तिलाई पक्राउ गर्न अप्ठेरो पर्ने गरेको छ। जसका कारण मुद्दाको सुनाइ गर्ने र पीडितका समस्या समाधान गर्न समस्या भइरहेको विभागको भनाइ छ।
व्यवसायीहरुले भने निश्चित अवधि तोकेर उजुरी फरफारक गर्ने गरेपनि व्यक्तिगत तवरले ठगिएका पीडितलाई आर्थिक क्षतिपूर्ति भराउने हकमा भने समस्या हुनेगरेको विभागले जानकारी दिएको छ।
व्यक्तिगत ठगीमा संलग्न दोषी समाउन र पहिचान नभएका ठगलाई नियन्त्रणमा लिएर पीडितलाई क्षतिपूर्ति दिलाउन कठिन हुने प्रवक्ता रिजालको भनाइ छ।
विकसित देशका नाममा ठूलो आर्थिक शोषण
विभागका अनुसार खाडीका देश र मलेसिया जाने कामदारभन्दा अमेरिका, पोर्चुगल, पोल्यान्डलगायतका विकशित देशहरुमा रोजगारीका लागि जान प्रलोभनमा परी धेरै युवा ठगिने गरेका छन्।
विकसित देशमा राम्रो रोजगारीमा पठाइदिन्छु भन्दै लाखौं ठगी भएको उजुरी गर्न विभाग धाउने युवा प्रायः शिक्षित नै हुने गरेको विभाग बताउँछ। यस्ता उजुरीमा विभागले प्रमाण भएको अवस्थामा मात्रै कारबाही र क्षतिपूर्ति दिलाउने गरेको छ। बिनाप्रमाण ठगिएका रोजगारपीडितले कमै मात्र न्याय पाउने गरेका छन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
-1789631269.jpg)
