काठमाडौं– ‘हामी काँही न काँही लज्जित भएका छौं। यो सदन भैँसी, राँगाको कुरा गरेर ५ वर्ष बिताउने हो भने हामीले गोबरबाहेक केही प्रात गर्न सक्दैनौं। हामी आत्माअलोचना गर्न चाहान्छौं। हाम्रा दलबाट भएका कमीकमजोरीलाई आत्मालोचना गर्न चाहान्छौं,’ रास्वपा संसदीय दलका नेता तथा सभापति रवि लामिछानेले बिहीबार संसद्मा दिएको मन्तव्यको अंश हो।
संसद्मा राँगाको विषय प्रवेश गराएर ‘तमासा’ स्थल बनाउने अरु कोही नभएर उनकै पार्टीका सांसद तथा पूर्वमन्त्री शिशिर खनाल थिए। कसरी विषयले संसद्मा प्रवेश पायो? बैठक कसरी प्रभावित भयो? भन्ने बुझ्न २२ गतेको संसद् डायरी पल्टाउनुपर्छ। तर, त्यसअघि नेता लामिछानेले बिहीबार सदनमा देखाएको स्विकारोक्तिकै चर्चा गरौं।
प्रतिनिधि सभाको बिहीबारको बैठकमा आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ को बजेटमाथिको छलफलमा सहभागी हुन लामिछानेले ३० मिनेट समय पाएका थिए। उनले छलफलमा सहभागी हुँदै संसदीय गतिविधिको चर्चा गर्दै उपरोक्त आत्मस्विकृत जाहेर गरे। र आफ्नो मन्तव्यको क्रममा बारम्बार संसदीय मर्यादामा चुकेको बताइरहे।
मन्तव्यको सुरुमै उनले भने, ‘हामीले पार्लियामेन्टको मर्यादा राख्न कँहि कतै चुकिरहेका त छैनौं? यसबारेमा अलिकति ध्यानाकर्षण गराउन चाहान्छु। जस्ता–जस्ता विषयहरुमा हामीले छलफल गर्यौं, हामी नयाँ राजनीतिक दलका हिसाबले चाहे ती हाम्रो पक्षबाट आएका हुन् चाहे अन्य पक्षबाट आएका हुन्।’
लामिछानेले आफूहरु नयाँ राजनीतिक दलका रुपमा नयाँ अभ्यास लिएर आएको बताउँदै संसद्मा राम्रो भूमिका प्रस्तुत गर्न नसकेकोमा पुन: क्षमायाचना गरे।
‘नयाँ राजनीतिक दलका रुपमा हामी एउटा नयाँ अभ्यास लिएर आएका छौं। हामीले आज बजेटमा कुराकानी गरिरहँदा, राष्ट्रका महत्वपूर्ण मुद्दामा कुराकानी गरिरहँदा, आम सर्वसाधारणमा संसद्बाट राम्रो सन्देश गएको छैन,’ लामिछानेले दोहोर्याए,‘म आफ्नो भागको ब्लेम जिम्मा लिन चाहन्छु र आफ्नो राजनीतिक दलबाट गत केही दिनमा भएका बहसहरु अलिक अमर्यादित भएकोमा क्षमा याचना पनि गर्न चाहन्छु।’
उनले राँगा–भैँसीको विषयले सदनमा निरन्तरता पाएमा जनतामा निराशा बढ्ने बताए। साथै, सांसद लामिछानेले अर्को निर्वाचनमा जनतालाई अनुहार देखाउन नसक्नेमा चिन्ता व्यक्त गरे।
‘राँगा भैँसीका भरमा बहसहरु चलाएर अगाडि बढ्ने हो भने नेपाली जनतामा निराशा छाउँछ। म गम्भीर ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु। जुन किसिमको बहस सम्मानित सदनमा भयो त्यो निरन्तर हुने हो भने म चाँही नेपाली जनतालाई अनुहार देखाउने हैसियतको हुने छैन,’ लामिछानेले भने।
उनले सदनमा हुने बहस अत्यन्त महत्त्वपूर्ण बन्नुपर्ने र आफ्नो दल त्यसमा प्रतिबद्ध रहने धारणा व्यक्त गरे।
उनले आफूहरुको सिकाईमा गल्ती हुने भएको र त्यसको उपजका रुपमा सदनका पछिल्ला गतिविधिहरु देखा परेको आशंका देखाए। मूख्यत: पुराना भनिएका दलबाट केही नयाँ संस्कार सिक्न चाहेको र राजनीतिक विगतलाई सम्मान गर्न चाहेको बताउँदै लामिछानेले दु:ख व्यक्त गरे।
लामिछानेले यति लामो आत्मालोचना गर्नुपर्ने गरी भएको के थियो?
पछिल्ला बैठकमा विशेषगरी सोमबारको प्रतिनिधि सभामा रास्वपा एमालेको ‘उपग्रह’को भूमिकामा देखिन्थ्यो।
प्रतिनिधि सभाको सोमबारको बैठकमा भारत भ्रमणबाट आएका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले आफ्नो भ्रमणमा भएका विषयहरुबारे सदनलाई जानकारी दिइसकेपछि उनलाई पुरक प्रश्न सोध्ने कार्यक्रम चलिरहेको थियो। त्यही क्रममा रास्वपाका सांसद शिशिर खनालले प्रधानमन्त्री भारत भ्रमणबाट फर्किँदा भैँसी चढेर फर्केको भनेपछि संसद्मा हो–होल्ला सुरु भएको थियो।
शिशिर खनालले भनेका थिए, ‘प्रधानमन्त्री ज्यूको भारत भ्रमणको क्रममा हामी चाहन्थ्यौं उहाँ प्लेन चढेर उहाँले नै उद्घाटन गर्नुभएको पोखरा विमानस्थलमा झर्नुहुन्छ भनेर। दुर्भाग्यवस भैँसी चढेर आउनुपरेको भन्ने कुरा आए।’
सांसद खनालको उक्त भनाइमा सत्तापक्षीय सांसदले निमयमाआपत्ति गरेका थिए। त्यहीबीचमा माओवादीका सचेतक हितराज पाण्डेलाई सभामुखले बोल्न समय दिए। पाण्डेले खनालले असंसदीय शब्द बोलेको भन्दै रेकर्डबाट हटाउन आग्रह गरे। उनले भने, ‘संसद्मा अमर्यादित शब्द प्रयोग गर्नुभएको छ, भैँसी चढेर आएको भन्ने असंसदीय शब्द रेकर्डबाट हटाइयोस्।’
त्यो बीचमा संसद्मा हो–होल्ला हुन पुग्यो। तर सभामुखले पुन: हितराज पाण्डेलाई समय दिएको भनेपछि पाण्डेले पुन: अघिकै कुरा दोहोर्याए। उनले भने,‘भैँसी चढेर आएको भन्ने शब्द असंसदीय हो। त्यो रेकर्डबाट हटाइयोस्।’
यसपछि एकै चोट्टी एमाले सांसद योगेश भट्टराईको आवाज आयो। उनलाई सभामुखले समय दिएको सुनिएन तर उनी भन्दै थिए,‘प्रधानमन्त्रीमाथि प्रश्न सोध्ने अधिकार छ। माननीय सदस्यले डिस्टर्ब गर्न पाँइदैन।’
सभामुख भने समय लिएर बोल्न सम्झाइरहेका थिए। तर त्यहीबीचमा फेरि कसैले माइकमा सभामुखलाई सम्बोधन गर्यो। तर सभामुखले भने बारम्बार आसन ग्रहण गर्न आग्रह गरिरहे। हल्ला रोकिएन।
यहीबीचमा एमाले सांसद सूर्यबहादुर क्षेत्रीले समय पाए। उनले भने, ‘बैठकमा पालना गर्नुपर्ने बारेमा कुनै सांसदले अर्को सदस्य बोलिरहेको बेलामा बाधा पुर्याउन नपाउने व्यवस्था छ। यहाँ माननीय सदस्यले बोलिरहेको बेला सत्तापक्षीय माननीय सदस्यहरुले दादागिरी देखाउन पाइँदैन। यो बोल्ने अधिकार खोस्न पाँइदैन।’
सभामुख पुन: समय लिएर बोल्न स्मरण गराइरहेका थिए। उनले प्रश्न सोध्दा मर्यादामा रहेर प्रश्न सोध्न आग्रह गरे। सत्तापक्षबाट टेबल ठटियो। यता सभामुखले निमयावलीको २० औं दफाबारे ध्यानाकर्षण गराए र भने, ‘एकजनाले प्रश्न सोधिरहँदा बीचबीचमा त्यही सोधिरह्यो भने निमयाआपत्तिको विषय स्पष्ट नहुने र रुलिङ गर्न पनि नसिकनेमा ध्यानाकर्षण गराउँछु।’
उनले पढेर सुनाउँदै गर्दा हो–होल्ला भने जारी नै थियो। यता सभामुखले भैँसी चढेर आएको भन्ने कुरा हटाउन संसद् सचिवालयलाई निर्देशन दिए। सत्तापक्षीयले टेबल ठटाए भने, विपक्षीहरु ज्यारकजुरुक उठे। समय माग्न थाले। यहीबीचमा रघुजी पन्तलाई समय दिए।
पन्तले भने, ‘भैँसी चढेर आएको भन्ने शब्द प्रधाानमन्त्री स्वयम्ले सम्बोधन गर्दा रोष्टमबाट भन्नुभएको थियो। यसो हुँदाखेरि सत्तापक्षको सचेतकको अनुरोधमा भैँसी चढेर आएको भन्ने शब्द हटाइन्छ भने प्रधानमन्त्रीले भनेको शब्द पनि हटाइयोस्।’ पछाडिबाट कुनै सांसदले हटाइयोस् भन्ने आवाज थप्न पुग्यो।
यसपछि रास्वपा सांसद रवि लामिछानेले समय पाए। उनले भने, ‘स्वयम् प्रधानमन्त्रीले रोष्टममा उभिएर भनिएको शब्दलाई प्रधानमन्त्रीले भन्दा केही नहुने दृष्टान्त स्वरुप हाम्रा माननीयले भन्दा रेकर्डबाट हटाउने भए हटाउँ। र प्रधानमन्त्रीले भनेपछि भनिएकोले उहाँको पनि हटाउँ हामीलाई केही आपत्ति छैन।’
र अन्त्यमा सभामुखले भैँसी चढेर आएको भन्ने शब्द जसले बोलेको भए पनि यो रेकर्डबाट हटाउन निर्देशन दिए। तर विपक्षी सांसदहरुले प्रधानमन्त्रीले बोलेको नै भन्ने कुरा सभामुखले भन्नुपर्ने माग गरेर उठिरहे।
सभामुखले पुन: सम्झाउँदै भने,‘हाम्रो देशको प्रधानमन्त्री भारतबाट नेपाल आउँदा भैँसी चढेर आएको भन्ने शब्द रेकर्डमा रहनु उपयुक्त भएन। त्यसले गर्दाखेरि यो शब्द रेकर्डबाट हटाउनुपर्छ भनेर मैले रुलिङ गरेको छु जहाँसम प्रधानमन्त्री ज्यू बोल्दाखेरि मलाई पनि भैँसी चढाएका थिए भन्ने कुराहरु हाम्रो रेकर्डमा आएको छ। त्यसैकारण यसलाई एकैठाउँ गाँसेर नहेरिकन भैँसी चढेर आएको भन्ने शब्द संसद्को इतिहासमा त्यो उचित हुँदैन भनेर मैले रुलिङ गरेको हुँ।’
त्यति भनेपछि प्रतिपक्षीहरु सपक्क बसेर सत्तापक्षीयले टेबल ठटाए। र संसद् आफ्नो बिजेनेसमै फर्कियो। र पुन: शिशिर खनालले बोल्ने अनुमति पाए।
यो प्रकरण करिब १६ मिनेट चलेको थियो।
त्यसपछि प्रधानमन्त्रीले सांसदको प्रश्नको जवाफ दिने क्रममा पनि बीचबीचमा नियमाआपत्तिहरु भइरहे। लाग्थ्यो त्यो दिनको संसद्मा ‘तमासा’ मात्र थियो।
प्रधानमन्त्रीको सम्बोधनपछि सम्बोधन गर्न आएका एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले त घुमाउरो भाषामा प्रधानमन्त्री राँगा चढेरै आएको भन्ने तर्क गरे। ओलीको अभिव्यक्तिले उक्त दिन रास्वपा सांसद निकै उत्साही देखिन्थे। यो बीचको ३ दिनमा सभापति लामिछानेले सायद उक्त दिनको गतिविधिहरुलाई मन्थन गरे होलान् र बिहीबारको मन्तव्यमा बारबार गलत गरेको आत्मस्विकारोक्ति दोहोर्याइरहे।
उनी बिहीबारको सम्बोधनलाई ‘विट’ मार्दै उही कुरा दोहोर्याउँदै थिए,‘हामी केही नयाँ गरौं भनेर आएका दलहरु हौं। हामी पुरानै शैलीमा गयौं र त्यही रोगमा लाग्यौं भने हामीले प्राप्त गर्ने गाई, भैँसी र राँगाका साथ अन्त्यमा गोबरबाहेक केही पनि हुँदैन। सम्मानित सदनमा पार्लियामेन्टको मर्यादालाई नै हल्लाइदिने गतिविधि हुँदाखेरि कता–कता हामीलाई पनि त्यो रोग सरे जस्तो पनि केहि दिनमा भान भयो। हामी त्यो रोग सार्न चाहन्नौं।’
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1779445578-1779446181.jpg)
-1764146706.png)
