काठमाडौं– नेकपा एमालेका नेता एवं प्रतिनिधिसभा सदस्य योगेश भट्टराईले नेपालमा कतिपय नीतिहरु दबाबमा बन्ने गरेको बताएका छन्।
काठमाडौंमा आयोजित एडुक्लेभमा बोल्दै नेता भट्टराईले भने, ‘१० वर्षसम्म मेडिकल कलेज खोल्न नपाउने नीति बनाउने म हो।’ आफू यो नीतिको विरोधमा रहँदा रहँदै पनि दबाबकै कारण नीति बनाउनुपरेको उनको भनाइ थियो। ‘मेडिकल शिक्षाका लागि कति विद्यार्थी विदेशिन वाध्य छन्, यहाँ अवसर छैन,’ उनले थपे, ‘तर, यो नीति बन्नुको कारण मलाई थाहा छैन।’
काठमाडौंको याक एन्ड यति होटलमा आयोजित एडुक्लेभमा ‘विदेश जाने नेपाली विद्यार्थी : अवसर वा जोखिम’ शीर्षकमाथिको अन्तरक्रियामा उनले भने, ‘एउटा मान्छे नागरिक अभियन्ता भन्छ। माइतीघरमा बस्छ, बुद्धिजीवि बोल्दैनन्। मिडियाले बुझ्दिँदैन। यसरी दबाबमा नीति बनाइनु भएन।’
विदेश पढ्न जाने क्रमसँगै उतै पलायन हुने चलनले देशलाई ठूलो नोक्सानी भइरहेको भट्टराईको भनाइ थियो । उनले थपे, ‘पैसा कमाउन सकिन्छ, तर बौद्धिकताको पलायन भयो भने त्यो कमाउन गाह्रो छ ।’
उनले पछिल्लो समय बाहिरको विश्वविद्यालयमा पढ्ने चाहिँ जान्ने र नेपालको विश्वविद्यालयमा पढ्ने नजान्ने भन्ने किसिमको भाष्य निर्माण भएकोमा चिन्ता व्यक्त गरे । ‘नेपालको शिक्षा पनि गुणस्तरीय छ,’ भट्टराईले भने, ‘नेपालमा पढाइ हुने मेडिकल, इन्जिनियरिङ र व्यवस्थापन कोर्सका पढाइ अब्बल छन्।’
भट्टराईसँगै उक्त सेसनमा वरिष्ठ पत्रकार युवराज घिमिरे, अष्ट्रेलियाका लागि नेपालकी पूर्व राजदूत लक्की शेर्पा, डिसहोम मिडियाका अध्यक्ष सुदीप आचार्य, ग्लोबल इक्वालिटीका फाउन्डिङ म्यानेजिङ पार्टनर डा. मनिष थापा र शैक्षिक अभियन्ता सविन जोशीले विदेश जाने नेपाली विद्यार्थीका चुनौती र अवसरबारे बोलेका थिए।
यसकारण विदेशबाट नेपाल फर्कन्नन् विद्यार्थी
कार्यक्रममा अष्ट्रेलियाका लागि नेपालका पूर्व राजदूत लक्की शेर्पाले देश नै युवाविहीन हुनपर्ने अवस्था आउँछ कि भन्ने चिन्ता व्यक्त गरिन्। सरकारले युवा सीपको व्यवस्थापनमा बलियो नीति ल्याउनुपर्नेमा उनको जोड थियो। अष्ट्रेलिया पढ्न गएका विद्यार्थीहरू फर्केर नआउने कारणबारे उनले भनिन्, ‘सुरुमा उहाँहरूले निकै संघर्ष गर्नुपर्छ। जब पीआर (स्थायी आवासीय भिसा) हुन्छ, त्यसपछि परिवार हुन्छ। सन्तान हुन्छन्, त्यसपछि फर्कन चाहँदैनन्। यही चक्र चलिरहेको छ।’
वरिष्ठ पत्रकार युवराज घिमिरेले विदेश पढ्न जाने कुरा समाजमा प्रतिष्ठाको विषय समेत बन्दै गएको बताए । ‘पल्लो घरको भाइ गयो, दिदी गइन् हामी किन नजाने भन्ने आउँछ,’ उनले थपे, ‘सामान्य परिवारको विद्यार्थी विदेश पढ्न जाँदा घर बन्दकी राख्नुपर्छ। त्यसरी घर बन्दकी राखेर विदेश गएपछि उसका लागि मनोवैज्ञानिक दबाब हुन्छ। पैसा नतिरी फर्कन्न भन्ने हुन्छ।’
डिस होम मिडियाका अध्यक्ष एवम् व्यवसायी सुदीप आचार्यले विदेशमा पढ्न जानु अवसर भए पनि त्यसलाई परिणाममा ढाल्न नसक्नु राज्यको कमजोरी रहेको बताए । आफूसँगै पढेका ९० जनामा ५० भन्दा बढी विद्यार्थी विदेश पढ्न गएको उल्लेख गर्दै उनले भने, ‘हामी नेपालमा अवसर देख्ने १०–१२ जना फर्कियौं। तर, धेरै साथी फर्किएका छैनन्। त्यो त देशले गुमायो नि।’
शैक्षिक अभियन्ता सविन जोशीले विदेश जाने विद्यार्थीलाई नेपाल फर्काउन अवसरको सिर्जना गर्नुपर्ने बताए । ‘विदेश पढेर फर्किएपछि स्वदेशमा अवसर छ, सम्भावना छ भन्ने वातावरण बनाउन सकियो भने विद्यार्थी फर्किन्छ।’ उनले भने, ‘म शिक्षाका लागि अवसर हेर्छु। दोस्रो चाहिँ सीप। मसँग डिग्री छ तर सीप छैन भने के गर्नु? तेस्रो चाहिँ रोजगारी हो। म नेपालमा रोजगारीको अवसरकै कारण फर्कें। अवसर दिए मात्र विद्यार्थी फर्कन सक्छन्।’
कार्यक्रममा अर्का वक्ता मनिष थापाले धेरै कुरा सिक्न बाहिरै जानुपर्ने अवस्था रहेको बताए । ‘जुन–जुन देशमा मैले पढाएँ, त्यहाँ स्थानीयभन्दा अन्य देशका विद्यार्थीको संख्या धेरै थियो। अरुबाट सिक्ने भनेको बाहिर गएर हो। त्यो संसारको ट्रेन हो ।’
नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ इक्यानसँगको सहकार्यमा वानअपले नेपालमा उच्च शिक्षाको अवस्था र वैदेशिक शिक्षा आर्जनका अवसर र चुनौती लगायतका विषयमा केन्द्रित 'एडुक्लेभ' आयोजना गरेको हो । एडुक्लेभमा 'विदेशिने नेपाली विद्यार्थी : अवसर वा जोखिम' शीर्षकसिहत 'हाम्रो शिक्षा प्रणाली, नयाँ दृष्टिकोणको आवश्यक्ता' र 'वैदेशिक शिक्षाको प्रभाव' शीर्षक गरी तीन वटा विषयमा अन्तर्क्रिया भएका थिए । कार्यक्रममा शिक्षा क्षेत्रका सरोकारवाला, नीति निर्माता, विद्यार्थी, अभिभावक र शैक्षिक परामर्शदाताको उपस्थिति थियो।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
