• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३ Fri, Nov 20, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
राजनीति

राजनीतिक संयन्त्र: पिँजडा कि पुल?

64x64
किशोर दहाल आइतबार, माघ ८, २०७९  २१:४३
1140x725

काठमाडौं– ‘आफू प्रधानमन्त्री भएको बेलामा सँगैको मित्रले उच्चस्तरीय संयन्त्र बनाऔँ भन्दै गर्दा संविधानले नचिनेको उच्चस्तरीय संयन्त्र नबनाऔँ भन्ने। अनि, सँगैको अर्को मित्र प्रधानमन्त्री भएको बेलामा संविधानले नचिनेको उच्चस्तरीय संयन्त्र बनाउनु भनेको देशको प्रधानमन्त्रीलाई पिँजडामा राख्न खोजिएको हो भनेर म संज्ञा दिन चाहन्छु।’

गत माघ ५ गते सभामुखका लागि ईश्वरी न्यौपानेलाई प्रस्ताव गर्दै कांग्रेस सांसद तथा महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्माले दिएको अभिव्यक्ति हो, यो। गत पुस २६ गतेको प्रतिनिधि सभाको बैठकमा सम्बोधन गर्दै पूर्वप्रधानमन्त्री तथा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले प्रधानमन्त्रीलाई विश्वासको मत दिने कांग्रेसको निर्णयलाई ‘ढोक्सा थापेको’ भन्दै ‘ढोक्सामा माछा नपर्ने’ भनेर कटाक्ष गरेपछि शर्माले प्रतिवाद गरेका हुन्। शर्माको भनाइ थियो, ‘माछा र ढोक्साको कथा हालेर कसिलो पिँजडाचाहिँ नबनाउनका लागि मैले रोस्ट्रममा उभिएर अपिल गर्नैपर्ने हुन्छ।’

शनिबारको प्रतिनिधि सभा बैठकमा कांग्रेस सांसद तथा सहमहामन्त्री बद्री पाण्डेले पनि संयन्त्र गठन र ओलीको भूमिकालाई लिएर आलोचना नै गरे। उनले संविधानले नचिनेको र थाहा नपाएको उच्चस्तरीय संयन्त्रको संयोजक हुँ भनेर ओलीले कार्यपालिकाभन्दा माथि आफू रहेको र प्रधानमन्त्री त त्यो उच्चस्तरीय संयन्त्रको केवल सदस्य मात्रै हो भन्ने ढंगको अभिव्यक्ति दिएको बताए। पाण्डेले संविधान अनुसार, प्रधानमन्त्रीभन्दा ठूलो कार्यपालिकामा कोही हुन नसक्ने स्पष्ट पारे।

सरकारको नेतृत्व गरिरहेको दल माओवादी केन्द्रका महासचिव देव गुरुङ भने उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रलाई पिँजडा भनेर विपक्षीहरुले व्याख्या गर्नु स्वाभाविक भए पनि यथार्थसँग मेल नखाने बताउँछन्। ‘बहुदलीय शासन प्रणालीमा गठबन्धनको सरकार बनेका बेलामा सरकारलाई परामर्श र सुझाव दिन यस्तो संयन्त्र बन्नु स्वाभाविक हो। अहिले धेरै दल सहभागी भएको सरकार बनेकाले दलहरुबीच परामर्श गर्न संयन्त्र बनेको हो’, नेपाल लाइभसँग कुरा गर्दै उनले भने।

गत पुस १४ गते प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा बसेको सत्ता साझेदार दलहरुको बैठकले ओलीको नेतृत्वमा उच्चस्तरीय संयन्त्र गठन गरेको थियो। संयन्त्रको औचित्य दर्शाउँदै एमाले महासचिव शंकर पोखरेलले ‘पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारलाई प्रभावकारी बनाउन’ भनेका छन्।

‘सरकारको कामलाई प्रभावकारी बनाउन’, ‘सरकारलाई सहयोग गर्न’ वा ‘सत्ता साझेदार दलहरुबीच विश्वासको सम्बन्ध बनाउन’ भन्ने बाहना गरेर विगतमा पनि पटकपटक उच्चस्तरीय संयन्त्र गठन हुने गरेको थियो। उनीहरुले प्रधानमन्त्री र सत्ता साझेदार दलहरुका बीचमा पुलको काम गर्ने गरी यस्तो संरचनाको औचित्य स्थापित गर्न खोजेको पाइन्छ। तर यथार्थमा शर्माले संकेत गरेजस्तै पिँजडा साबित हुने गरेको छ।

यस खालको संरचनाबारे कुनै खालको संवैधानिक र कानुनी प्रावधान छैन। यस्तो संरचना नागरिकप्रति प्रत्यक्षरुपमा जवाफदेही र उत्तरदायी पनि हुँदैन। नागरिकको प्रतिनिधिमूलक सर्वोच्च संस्था संसद्‌प्रति पनि जवाफदेही हुँदैन। यसले सत्ता साझेदार दलहरुबीच असमझदारी हुँदा त्यसलाई अन्त्य गर्न प्रभावकारी भूमिका खेलेको पनि खासै पाइँदैन। संयन्त्रले प्रभावकारी भूमिका खेलेकै कारण विगतका प्रधानमन्त्रीले ‘तोकिएको कार्यकाल’ पूरा गर्न पाएको पनि देखिँदैन। बरु संयन्त्रका संयोजक र प्रधानमन्त्रीबीच द्वन्द्वको कारण बन्ने र सरकार ढल्ने गरेको उदाहरण प्रशस्तै छन्। विगतमा पनि यस्तो संरचना बनाइँदा प्रशंसाभन्दा आलोचना खेप्ने गरेको थियो। तैपनि, दलहरुमा त्यसप्रति रुचि हराएको पाइँदैन। सबैजसो दल यस्ता संयन्त्रमा सामेल हुने गरेका छन्।

अर्कोतिर, राजनीतिक दलहरुलाई संविधान र कानुनले व्यवस्था गरेका र चिनेका संस्था र संरचना प्रभावहीन बनाएको आरोप लाग्ने गरेको छ। त्यस्तो बेलामा संविधानले नै नचिन्ने संरचना बनाइएको छ, जसका संयोजक प्रधानमन्त्रीभन्दा ठूला हुन् भन्ने सन्देश दिएको छ। गत पुस २५ गते नेपाल सरकारको नीतिगत प्राथमिकता र न्यूनतम कार्यक्रम सार्वजनिकीकरण समारोहमा संयोजक ओली मुख्य कुर्सीमा बसेका थिए, प्रधानमन्त्री प्रचण्ड छेउतिर। जसले प्रधानमन्त्री प्रचण्डमाथि संयोजक ओलीको 'प्रभुत्व'लाई प्रष्ट पार्छ।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

गुरुङ भने संयन्त्र गठन संवैधानिक र कानुनी प्रश्न नभई व्यवहारिक विषय भएको बताउँछन्। कारण दिँदै उनी भन्छन्, ‘सर्वदलीय बैठकको विषयमा पनि त संविधान र कानुनमा परिकल्पना गरिएको छैन नि। तर, त्यस्तो बैठक बस्छ नि। बहुदलीय शासन प्रणालीमा यस्तो हुन्छ। दलहरुका बीचमा परामर्श गर्नुपर्‍यो। त्यसका लागि दलहरुका नेताहरु एकै ठाउँमा बसेर छलफल गर्ने संरचना चाहियो। गठबन्धन सरकारमा यस्तो संरचना बनाउने अभ्यास चलिआएको छ।’

अनौठो चाहिँ के छ भने, महामन्त्री शर्माले चर्चा गरे जस्तै कुनै बेला ओली यस्ता संयन्त्रका विरोधी थिए। २०७६ को चैतमा जब कोरोना संक्रमणको त्रास उच्च थियो र सरकारको भूमिकाको आलोचना हुन थालेको थियो। त्यतिबेला तत्कालीन नेकपाकै एक अध्यक्ष प्रचण्डले संकटका बेलामा सरकारलाई काम गर्न सजिलो हुने भन्दै प्रधानमन्त्री (ओली)कै संयोजकत्वमा संयन्त्र गठन गर्ने प्रस्ताव राखेका थिए। तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीले सरकारले नै प्रभावकारी काम गरिरहेकाले संयन्त्र गठनको औचित्य नभएको भन्दै प्रचण्डको प्रस्तावलाई खारेज गरिदिएका थिए। तर, अहिले उनै ओली सरकारभन्दा भिन्दै र ‘सुपर सरकार’ महसुस हुने गरी उच्चस्तरीय संयन्त्रको संयोजक बनेका छन्।

संविधानविद् विपिन अधिकारी संयुक्त सरकार भएको बेलामा समन्वयकारी संयन्त्रको आवश्यकतालाई बुझ्न सकिने र त्यो नराम्रो नभएको बताउँछन्। यस्ता संयन्त्रले राजनीतिक निर्णय लिनसक्ने उनको भनाइ छ। तर, क्याबिनेट नै आफैंमा ठूलो संयन्त्र भएको र पार्टीबाट जसलाई क्याबिनेटमा पठाइएको छ, उनीहरुले नै विभिन्न पार्टीहरुको प्रतिनिधित्व गर्न सक्ने उनको बुझाइ छ।

‘सामान्य रुपमा नेपाल सरकारले क्याबिनेटबाट गर्ने कामकारबाही उसले क्याबिनेटकै तौरतरिका र पद्धतिअनुसार उसले गर्न पाउनुपर्दछ। त्यसो हुँदा मात्रै उसले संसद्‌प्रति जिम्मेवारी लिन सक्दछ,’ नेपाल लाइभसँग कुरा गर्दै अधिकारीले भने, ‘त्यसैले संयन्त्रले राजनीतिक प्रकृतिका कामकारबाही गर्न सक्छ। क्याबिनेटलाई आफ्नो दृष्टिकोण अवगत गराउन पनि सक्छ। तर माना चामल र कुचो आफ्नै हातमा लिएर हिँड्न थाल्यो भनेचाहिँ समस्या हुन्छ।’

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

यो पनि पढ्नुहोस

सत्ता गठबन्धनको उल्टो बाटो : संविधानले नचिन्ने अनुत्तरदायी ‘सुपर सरकार’ के का लागि?


 

प्रकाशित मिति: आइतबार, माघ ८, २०७९  २१:४३

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
किशोर दहाल
दहाल नेपाल लाइभको राजनीतिक ब्युरो प्रमुख हुन्।
लेखकबाट थप
अनि गणेशमानले कांग्रेस परित्याग गरे...
संघदेखि प्रदेशसम्म 'साना दल'को नेतृत्वमा सरकार!
‘कांग्रेसका नेता’ पुष्पलालले किन गठन गरे कम्युनिस्ट पार्टी?
सम्बन्धित सामग्री
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण सरकार प्रमुखबीच चिनजान र भेटघाटमा मात्र सीमित नहोस् : पूर्वराजदूत पौडेल प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) यही मंसिर ६ र ७ गते दुईदिने भारत भ्रमणमा जाँदै छन् । २०८२ भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनपछि... शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
आज बिहान ११ बजे मन्त्रिपरिषद् बैठक बस्दै मन्त्रिपरिषद्को बैठक शुक्रबार बस्ने भएको छ। बैठक बिहान ११ बजे सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा बस्ने भएको... शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
आयोगले थाल्यो स्थानीय निर्वाचनको तयारी, आज दलहरुसँग छलफल निर्वाचन आयोग स्थानीय तहको चुनावको तयारीमा जुटेको छ । निर्वाचनको तयारीस्वरुप आयोगले राजनीतिक दलहरुसँग छलफल एवं परामर्श सुरु गरेको हो... शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
ताजा समाचारसबै
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण सरकार प्रमुखबीच चिनजान र भेटघाटमा मात्र सीमित नहोस् : पूर्वराजदूत पौडेल शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
आज बिहान ११ बजे मन्त्रिपरिषद् बैठक बस्दै शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
फिफा र एएफसीका अध्यक्षसँग मन्त्री पोखरेलको भेटवार्ता, एन्फामाथिको प्रतिबन्ध फुकाउन सकारात्मक शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
आयोगले थाल्यो स्थानीय निर्वाचनको तयारी, आज दलहरुसँग छलफल शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
कर्णालीमा राइड शेयरिङको भाडादर तोकिँदै, मनपरी शुल्कमा लगाम लगाउने तयारी शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
दल त्याग गर्ने जसपाका १८ स्थानीय जनप्रतिनिधिको पद स्वतः रिक्त बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
अपहरण गरी बन्धक बनाइएका व्यक्तिको सकुशल उद्धार, संलग्न व्यक्तिहरु पक्राउ बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
दाङमा यात्रुवाहक बस दुर्घटना, २२ जना घाइते बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
प्रधानमन्त्री बालेनको भारत भ्रमण : राष्ट्रिय स्वार्थमा स्पष्ट अडान राख्न पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूको सुझाव बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
धान काट्ने मेसिन र मोटरसाइकल ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
बसबरिया गाउँपालिकाका अध्यक्ष पक्राउ बुधबार, मंसिर २, २०८३
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
आईजीपी पुनर्बहालीका लागि सर्वोच्चको इजलासमा बहस, दानबहादुर कार्कीलाई आजै काममा फर्काउने आदेश गर्न वरिष्ठ अधिवक्ताहरूको जोडबल बुधबार, मंसिर २, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्