• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
शनिबार, मंसिर ५, २०८३ Sat, Nov 21, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
जीवनशैली

बुद्धको कपिलवस्तु आगमन र यशोधरासँग भेट

बुद्धि कटेल बिहीबार, वैशाख २५, २०७७  १७:२८
1140x725

आज २५६४औं बुद्ध पुर्णिमा। भगवान् गौतम बुद्धले यो संसार छाडेर जानुभएको पनि २ हजार ४ सय ८४ वर्ष पुगिसकेको छ। उहाँले यो धर्ति त्यागेर महापरिनिर्वाण प्राप्त गरेको यति लामो समय भइसके पनि उहाँका जीवनका कयौं कथा आज पनि उतिकै सान्दर्भिक छन्। भगवान् गौतम बुद्धले ज्ञान प्राप्त गरेपछि पहिलोपटक भिक्षुका रूपमा कपिलवस्तु आगमनको एक रोचक एवम् प्ररणादायी प्रसंगको छोटो चर्चा गरेर सम्झने प्रयत्न गर्नु यो आलेखको ध्येय हो।

बुद्धले ज्ञान प्राप्त गरेपछि बुद्धका पिता राजा शुद्धोधनले कपिलवस्तु आउन धेरै निमन्त्रणा पठाउनु भयो। तर जो राजा शुद्धोधनको खबर लिएर बुद्धका समीपमा पुग्छ ऊ पनि बुद्ध देशना सुनेर प्रभावित भई संन्यास लिएर बुद्धसंघमै बस्न थाल्दथ्यो। राजाले बुद्धालाई कपिलवस्तु फर्काउन कैयौं दूत पठाए। तर कसैले पनि बुद्धलाई ल्याउन सकेन। सबै भिक्षु बनेर उतै बसे। 

अन्ततः राजा शुद्धोधनले बुद्धको बाल्यकालको आत्मीय मित्र कालुदायीलाई दूत बनाएर पठाउनु भयो। कालुदायी पनि बुद्धको भिक्षु बनेर संघम‌ै सम्मिलित भए। तर उनले निरन्तर बुद्धलाई राजा शुद्धोधनको निमन्त्रणा सन्देश सम्झाइरहे। निरन्तर दुई महिनाको प्रयासमा बुद्ध एकपटक कपिलवस्तु फर्कन राजी भए। 

कपिलवस्तु पुगेर बुद्ध निरोधग्राममा विश्राम गर्नु भयो। आफ्ना गाउँले तथा वंशजका सदस्यहरुसँग विविध विषयमा चर्चापरिचर्चा भयो। त्यहाँ उहाँले वेस्सतन्तर जातकको कथा पनि सुनाउनुभयो। 

दोस्रो दिन बुद्ध आफ्नो नियमित दिनचर्याअनुसार भीक्षाटनका लागि कपिललवस्तुको सडकमा निस्कनु भयो। राहुलमाता यशोधराले पनि यो खबर सुन्नु भयो। उहाँले दरबार झ्यालबाटै नगरका सडकमा भिक्षाटन गर्दै गरेको अवस्थामा भिक्षु बुद्धलाई नियालिरहनु भयो। भिक्षु बुद्धको तेजस्वी व्यक्तित्व देखैर हृदयदेखि प्रसन्न भई गीतका लयमा केही छन्द कविता अभिव्यक्त गर्नभयो। यो 'नरसिंहगाथा'का नामले प्रचलित छ।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb
बुद्धि कटेल, लेखक

देशको भावी राजा हुनेवाला राजकुमार सिद्धार्थ राजधानीका सडकमा भीक्षापात्र लिएर भीक्षाटन गरिरहेको कुरा सुनेर राजा शुद्धोधनलाई असह्य पीडा भयो। तर जब उहाँले बुझ्नु भयो कि यो अशोभनीय काम होइन। नियमित दिनचर्या हो। तब उहाँले बुद्ध तथा बुद्धसंघका सम्पूर्ण भिक्षुलाई आतिथ्यता गरी भोजनका लागि दरबारमा निमन्त्रणा गर्नुभयो। 

राजाको निमन्त्रणालाई स्वीकार गरेर बुद्ध तथा भिक्षुगण राजमहलको सभाहलमा उपस्थित भए। बुद्धवचन सुन्न दरबारका सम्पूर्ण पुरुष तथा महिलाहरू उपस्थिति भए। तर त्यो सभामा यशोधरा उपस्थित हुनु भएन। पुत्र राहुलका साथ आफ्नै कक्षमा रहनुभयो। किन बुद्धवचन सुन्नका लागि आउनुभएन भनेर सोध्दा उहाँले भन्नुभयो- यदि मेरो साधना सही छ भने बुद्ध स्वयम् मेरो कक्षमा आउनुहुनेछ। 

अन्तत उहाँको साधना सत्य प्रमाणित भयो। दुईजना विशिष्ट भिक्षुका साथ बुद्ध राहुलमाता यशोधराको कक्षमा पुग्नुभयो। यशोधराले जमिनसम्म शिर निहुराएर दण्डवत् प्रणाम गर्नुभयो। 

max tiger cn
max tiger cn
tvs-dashain-2083
tvs-dashain-2083

बुद्ध दरबार छाडेर सन्यास लिएपछि यशोधराले पनि सादगी जीवन जिउन शुरु गर्नुभएको थियो। भोगविलासरहित गेरुवस्त्र धारण गरी एक छाक मात्र भोजन गरी आचारमा रहने बुद्धको जीवनशैलीबारे यशोधराले पनि सुन्नु भएको थियो। त्यही आचरण उहाँले दरबारमा पनि पालना गर्नु भएको थियो। त्यसैका प्रभावले बुद्धलाई यशोधराको कक्षसम्म डोर्‍याएको थियो। बुद्धले यशोधराको साधना (शिल)को प्रशंसा गर्दै चन्दकिन्नर जातककथा सुनाउनु भयो। 

यशोधरा पूर्वजन्ममा किन्नरी भएको र त्यसबखत उहाँको पतिलाई कसैले हत्या गरेको थियो भन्ने चर्चा हुने गरेको छ। यशोधराको साधनाबलले नै आफ्ना मृत पतिलाई पनि उनले जीवित बनाएकी  थिइन्। कथाअनुसार बुद्ध र यशोधराको सम्बन्ध जन्मौंदेखिको थियो। 

भगवान् बुद्धले कपिलवस्तु प्रवेश गरेको सात दिन बितिसकेको थियो। सातौं दिन बुद्ध कपिलवस्तुबाट फर्कने तयारीमा लाग्नुभयो। यशोधराले बालक छोरा राहुललाई जाऊ तिमी आफ्नो पितासँग उत्तराधिकार माग भनी बुद्धका साथ पठाउनुभयो। ‍बुद्धले बालक पुत्र राहुललाई पनि बुद्ध संघमा शरण दिनु भयो। गौतम बुद्धकि पत्नी र राहुलकी माताका रुपमा यशोधराको त्याग बुद्धको बुद्धत्व प्राप्तीमा अवर्णनीय रहेको प्रसंग विभिन्न कथाहरूमा सुन्न सकिन्छ, पढ्न पाइन्छ।

बुद्धसंघमा शुरुका दिनमा स्त्रीलाई भिक्षुको जस्तो साधनामा सम्मिलित हुने व्यवस्था थिएन। जुन दिन माता महाप्रजापति गौतमीको अनुरोधमा बुद्धले स्त्रीलाई पनि सन्यास साधनाको सुरुवात गराउनुभयो, त्यही दिन महाप्रजापति गौतमीका साथ यशोधरा पनि भिक्षु संघमा प्रवेश गरी धर्म, साधना र संघ हितका लागि बाँकी जीवन समर्पण गर्नुभयो। 

प्रकाशित मिति: बिहीबार, वैशाख २५, २०७७  १७:२८

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
लेखकबाट थप
दुर्घटनामा माेटरसाइकल चालककाे मृत्यु, पछाडि बसेका पनि घाइते
एसिया कप राइजिङ स्टार्स : भारत ‘ए’ सँग नेपालको ३०६ रनको ऐतिहासिक लज्जास्पद हार
प्रहरी महानिरीक्षक डा. मनोज कुमार केसीबाट केन्द्रीय गुनासो व्यवस्थापन डेस्क उद्घाटन
सम्बन्धित सामग्री
भारतमा घट्यो क्यान्सरका औषधिको मूल्य, नेपालमा के होला ? भारत सरकारले क्यान्सरका औषधिमा व्यापारिक मार्जिन नियन्त्रण गर्ने निर्णय गरेपछि त्यहाँ घटेको औषधिको मूल्य नेपालमा पनि घट्ने भएको छ। शनिबार, कात्तिक १४, २०८३
झरीले काठमाडौंको जनजीवन प्रभावित वर्षाका कारण सर्वसाधारणको आवतजावत र दैनिक कामकाजमा असहजता थपिएको छ । वर्षासँगै मौसम चिसोसमेत बनेको छ । शुक्रबार, कात्तिक १३, २०८३
मोजाभित्र प्याज राखेर सुत्दा ज्वरो निको हुन्छ? के भन्छ विज्ञान ‘यदि रुघाखोकी लागेको छ भने प्याजलाई गोलो काटेर मोजाभित्र राख्नुस् र त्यो मोजा लगाएर रातभर सुत्नुस्।’ शनिबार, असोज २४, २०८३
ताजा समाचारसबै
दुर्घटनामा माेटरसाइकल चालककाे मृत्यु, पछाडि बसेका पनि घाइते शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
एसिया कप राइजिङ स्टार्स : भारत ‘ए’ सँग नेपालको ३०६ रनको ऐतिहासिक लज्जास्पद हार शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
प्रहरी महानिरीक्षक डा. मनोज कुमार केसीबाट केन्द्रीय गुनासो व्यवस्थापन डेस्क उद्घाटन शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
स्थानीय निर्वाचनअघि कामका कमजोरी सच्याउन जनप्रतिनिधिलाई ओलीको निर्देशन शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
भारत ‘ए’ले नेपालसामु राख्यो ३३३ रनको विशाल लक्ष्य शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
आईजीपी विवाद :  प्रहरी महानिरीक्षक बढुवासम्बन्धी रिटको शब्दावली सर्वोच्चबाट संशोधन शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
स्थानीय तहको निर्वाचन वैशाख र प्रदेशको निर्वाचन मंसिरमा गर्ने प्रस्ताव शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
नेपाल सरकारका पूर्व मुख्यसचिव एक नारायण अर्याल पक्राउ शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
आफैँलाई गोली हानेका न्यायाधीशका पीएसओकाे उपचारका क्रममा मृत्यु शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
यस्ता छन् मन्त्रिपरिषद्का सात निर्णय शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
विश्वशक्ति सहअस्तित्व र भाइचारातर्फ, कूटनीतिक इतिहासमा एउटा असाधारण दृश्य नेपाल लाइभ
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
बसबरिया गाउँपालिकाका अध्यक्ष पक्राउ बुधबार, मंसिर २, २०८३
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
आईजीपी पुनर्बहालीका लागि सर्वोच्चको इजलासमा बहस, दानबहादुर कार्कीलाई आजै काममा फर्काउने आदेश गर्न वरिष्ठ अधिवक्ताहरूको जोडबल बुधबार, मंसिर २, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्