बेलायतको एक्जेटर विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले गरेको एक अध्ययनमा जलवायु परिवर्तनको कारणले सगरमाथाजस्तो उच्च हिमाली क्षेत्रमा पनि रुख बिरुवा उम्रन सक्ने भनी उल्लेख गरिएको छ।
तापक्रमको वृद्धिसँगै जलवायु परिवर्तनले हिमाली क्षेत्रमा प्रत्यक्ष असर पार्ने सो अध्ययनले देखाएको छ। सन् १९९३ देखि २०१८ भित्र नासा ल्याण्डस्याट स्याटेलाइटको प्रयोग गरी गरिएको एक अध्ययनले जलवायु परिवर्तनको असरले हिउँमुनि घाँसहरू उम्रने क्रम बढेको देखाएको थियो।
समुद्री सतहदेखि ४ हजार १ सय ५० देखि ६ हजार मिटरसम्मको उचाइ भएका क्षेत्रहरुमा पनि यसरी ‘थोरै तर महत्वपूर्ण’ तरिकाले घाँस पलाउने क्रम बढेको हो।
सामान्यतया उच्च हिमाली क्षेत्रमा पनि रुख बिरुवा उम्रन सक्ने प्रवल सम्भावना रहेको भनी विभिन्न अध्ययनहरूले पुष्टी गर्दै आएका थिए।
.jpg)
जलवायु परिवर्तनका कारणले जमिन र इको सिस्टममा पनि असर देखिएको छ। यसबाट पर्न जाने असरका बारेमा अझै धेरै अध्ययनहरूको आवश्यकता रहेको छ।
यसरी अभूतपूर्व तरिकाले जलवायु परिवर्तन भइरहँदा यसले बाढिको समेत जोखिम बढाउने विभिन्न अध्ययनहरू बताउँछन्।
अध्ययनअनुसार जलवायु परिवर्तनले गर्दा उच्च हिमाली क्षेत्रमा भइरहेको तापक्रमको वृद्धिबाट सो क्षेत्रहरूमा पनि अन्य स्थानमा झैं रुख बिरुवा उम्रन सक्छन्।
अत्याधिक चिसोका कारण कुनै पनि बिरुवा नउम्रने ठाउँमा यसरी तापक्रमको वृद्धिसँगै यस्ता बिरुवा उम्रनु विश्वकै लागि राम्रो कुरा भने होइन।
वातावरण वैज्ञानिक डाक्टर करेन एन्डर्सन भन्छन्‚ ‘जलवायु परिवर्तनबाट हिउँ पग्लिरहेको विषयमा थुप्रै अनुसन्धान पनि भइरहेका छन्। तीमध्ये एउटा अध्ययनले सन् २००० देखि २०१६ सम्ममा जलवायुपरिवर्तनले कसरी हिउँको मात्रामा कमी ल्याइरहेको छ भन्ने पुष्टी गरेको छ। सो अध्ययनले पनि हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनले कसरी असर गरिरहेको छ भन्ने कुरा बुझ्न धेरै नै सहयोग गर्छ।’ उनी भन्छन्‚ ‘मुख्य हिमाली क्षेत्रमा हिउँको मात्रामा आएको कमीको विषयलाई नजिकबाट बुझ्नु र यसलाई नियन्त्रण गर्न अग्रसर भएर लागी पर्नु एक महत्वपूर्ण विषय हो। हिमाली क्षेत्रमा बिरुवा उम्रन सुरु भएपछि यसको विस्तार हिउँको तुलनामा छिटै हुन्छ।’
हिमाली क्षेत्रमा हिमपात हुने र पग्लिने क्रम मौसमअनुसार धेरै र थोरै भइरहन्छ। यसबारेमा सबैलाई थाहा छ तर हिउँमुनी उम्रने घाँसको बारेमा प्रायःलाई थाहा छैन। यसको बारेमा मानिसहरूलाई चेतना फैलाउन जरुरी छ‚ जसले गर्दा जलवायु परिवर्तनले हाम्रो दैनिक जीवनमा कसरी असर गरिरहेको छ भनेर बुझ्न कसैलाई पनि कठिन नहोस्।
यो सामाग्री लोन्ली प्लानेटमा प्रकाशित सामाग्रीको सहयोगमा प्रदीप खद्योतले तयार गरेका हुन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
