काठमाडौं– सिन्धुपाल्चोक र काठमाडौंको सीमामा पर्ने शिवपुरी राष्ट्रिय निकुञ्जभित्रको धाप ड्याम फुट्ने त्रास बढेसँगै सतर्कता अपनाइएको छ। सिन्धुपाल्चोकको मेलम्ची वडा नम्बर ३ मा पर्ने मझुवातर्फ ड्यामका लागि निर्मित जाली लगाइएको पर्खाल पल्टिएर पहिरो गएपछि ड्याम फुट्ने हो कि भन्ने त्रास बढेको पाइएको छ।
उक्त वडाका अध्यक्ष कुमार बञ्जाराले नेपाल लाइभलाई बताएअनुसार ड्याम निर्माण भएको दुई वर्षमै समस्या देखिएको छ। ड्याम फुटेर पहिरो गएको हो कि अन्य कारणले भन्ने विषयमा सरकारी टोलीले शुक्रबार स्थलगत अध्ययन गरी तत्काल समाधानका लागि कार्य अगाडि बढाएको छ।
प्राविधिक निरीक्षण टोलीले खोल्सीको बहाव क्षेत्रमा पानीको बहावले माटो तथा जमिन कटान गर्ने प्रक्रिया तीव्र भएसँगै ह्युम पाइपको जोर्नी फुटेर वालभित्रैबाट पानी चुहिँदा एसियाली विकास बैंक (एडीबी)को सहयोगमा निर्मित ड्यामको तलतर्फ रहेको खोल्सीमा पहिरो गएको प्रारम्भिक निष्कर्ष निकालेको छ।
‘प्रारम्भिक रूपमा ह्युम पाइपको जोर्नी फुटेर समस्या आएको देखिएको छ। तर, ड्यामबाटै पानी चुहिएको हो भने समस्या हुने देखिन्छ। यस सम्बन्धी विस्तृत अध्ययनका लागि प्राविधिक टोलीले काम गरिरहेको छ,’ बञ्जाराले शनिबार भने। टोलीले पानी नाप्ने कार्य पनि गरेको छ।
जलस्रोत तथा सिँचाइ विभागका महानिर्देशक डा. महेश्वर श्रेष्ठको नेतृत्वमा गएको प्राविधिक टोलीले शुक्रबार स्थलगत निरीक्षण गर्दा ह्युम पाइपबाट समस्या आएको पाइएको छ। टोलीमा नदी तथा जल उत्पन्न विपद् व्यवस्थापन तथा योजना एवं समन्वय महाशाखाका उपमहानिर्देशकहरू, इन्जिनियरिङ जियोलोजिस्ट तथा सिनियर डिभिजनल इन्जिनियर, नेपाली सेना, राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रतिनिधि, स्थानीय वडा अध्यक्ष तथा एसियाली विकास बैंकका प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए।
लगातार भइरहेको वर्षाका कारण थप क्षति हुन नदिन तत्काल अस्थायी उपायहरू अपनाइएको श्रेष्ठले जानकारी दिए। स्लोप स्थिरतामा असर परेको भू–भागभन्दा माथि चार स्थानमा अस्थायी ड्रेन निर्माण गरी वर्षाको पानीलाई सुरक्षित रूपमा डाइभर्ट गर्न थालिएको छ। पानी जमिनमुनि छिर्न सक्ने सम्भावित स्थानमा प्लास्टिक तथा त्रिपाल बिछ्याइएको छ। भासिएको क्षेत्रमा रहेको ओभरबर्डेन हटाउने कार्य जारी छ।
नागमति तथा धाप बाँध आयोजना प्रमुख शम्भुराज पण्डितले आइतबारसम्ममा नयाँ पाइप जोडेर भत्किएको क्षेत्रमा पानी खस्न नदिइने जानकारी दिए। पण्डितका अनुसार नेपाली सेनाको सहयोगमा नलडेको तर पल्टिन खोजेको ग्याबिन वालको जाली झिकेर लोड कम गर्ने काम भइरहेको छ।
‘यति गर्दा स्टेबल भए जोखिम हुँदैन। थप समस्या आए अन्य रणनीति अपनाइनेछ,’ उनले भने। धाप ड्याममा सञ्चित पानीको सतह घटाउन ४०० लिटर प्रतिसेकेन्डको दरले फुल क्यापासिटीमा २४ सै घण्टा पानी तीन दिनदेखि सुन्दरीजलतर्फ पठाइएको छ।
ड्यामको तल्लो तटीय क्षेत्रमा उल्लेख्य जोखिम नरहेको प्राविधिक टोलीको निष्कर्ष छ। तर, वर्षा अझै जारी रहेकाले आवश्यक सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ। वडा अध्यक्ष बञ्जारा भने ड्याम फुटेमा काठमाडौंलाई असर नगर्ने तर सिन्धुपाल्चोकको भू–भागमा असर पर्न सक्ने बताउँछन्। खासगरी वडाको काउले दोभानमा बढी जोखिम हुन सक्छ।
महानिर्देशक श्रेष्ठले तत्कालीन र दीर्घकालीन दुवै उपाय अवलम्बन गरिने बताए। भासिएको भू–भाग स्थिर भएपछि दीर्घकालीन संरचनात्मक काम अघि बढाइनेछ। ‘पहिरो गएको भू–भागको तलबाटै पर्खाल लगाएर दीर्घकालीन समाधान गरिनेछ,’ उनले भने।
यो ड्याम निर्माणका लागि एडीबीले ५१ करोड रुपैयाँ ऋण सहयोग गरेको थियो। धाप ड्याम बनाउन ९ अक्टोबर २०१५ मा गोन्झाउ–लामा–रमण जेभीसँग सम्झौता भएको थियो।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
