काठमाडौं– नेपाली कांग्रेसले चुनावी तयारीका सन्दर्भमा औपचारिक छलफल सुरु गरेको छ। सरकारको नेतृत्व समेत गरिरहेको दलको जारी केन्द्रीय समिति बैठकले चुनावका सन्दर्भमा महत्वपूर्ण निर्णय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। खास गरेर सत्तारुढ गठबन्धनमा रहेका अन्य दलसँगको चुनावी तालमेलका सन्दर्भमा गरिने निर्णय 'बहुप्रतिक्षित' छ।
बैठकको पहिलो दिन चुनावी अभियानका लागि विभिन्न जिल्लामा खटिएका केन्द्रीय सदस्यहरु र प्रदेश समितिका सभापतिहरुले ब्रिफिङ गरेका छन्। चुनावमा लिइने रणनीतिका विषयमा सुझावसहित वस्तुगत अवस्थाबारे ब्रिफिङ गर्न भनेर प्रदेश सभापतिहरुलाई केन्द्रीय समिति बैठकमा आमन्त्रण गरिएको थियो।
शुक्रबारको बैठकमा बोलेका अधिकांश नेताहरुले आगामी निर्वाचनमा केन्द्रीय स्तरबाट गठबन्धन गर्न नहुने पक्षमा आफ्नो भनाइ राखे। कांग्रेसको अवस्था अधिकांश ठाउँमा बलियो रहेकाले स्थानीय आवश्यकताका आधारमा मात्रै गठबन्धन गर्नुपर्ने उनीहरुको मत छ।
शुक्रबार ७७ जिल्लामा चुनावी अभियानका लागि खटाइएका २० जना केन्द्रीय सदस्य, ६ प्रदेशका सभापति र गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री कृष्णचन्द्र नेपाली पोखरेल बोलेका थिए। गठबन्धनको पक्षमा रहेको संस्थापन पक्षका नेताहरुले समेत केन्द्रबाटै हुने गठबन्धनको विपक्षमा बोलेका छन्। कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा जारी बैठकमा अधिकांश नेताहरुले केन्द्रबाट गठवन्धन गर्नेभन्दा स्थानीय तहको परिस्थिति र आवश्यकता हेरेर गर्नुपर्ने सुझाव आएको नेता विमलेन्द्र निधिले बताए।
संस्थापननिकट मधेस प्रदेश सभापति कृष्ण यादवले स्थानीय जनमतका आधारमा गठबन्धन गर्नुपर्ने सुझाव राखेका छन्। स्थानीय नेता कार्यकर्ताको सुझावलाई ध्यान दिएर पालिकादेखि वडासम्म तालमेल गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ।
‘हामी गठबन्धनमा छौं। साथीहरू गठबन्धनमा जान तयार छन्। तर, स्थानीय तहको राय, सल्लाह सुझावअनुसार मात्रै गठबन्धन गर्नुपर्छ भन्ने छ’, उनले भने ‘पुराना डाटालाई केलाउने, अहिलेको अवस्थालाई मूल्यांकन गर्नुपर्छ। त्यसपछि गठबन्धन गर्नुपर्छ।’
संस्थापन पक्षकै केन्द्रीय सदस्य नैनसिंह महरले भूइँको टिप्न खोज्दा पोल्टाको खस्न सक्ने भन्दै गठबन्धन बनाउँदा सचेत हुनुपर्ने धारणा राखेका छन्। पार्टीभित्र एकमत नभइ गठबन्धन गर्नु घातक हुने उनको भनाइ थियो।
पार्टीभित्रै ‘गठबन्धन’ पहिले
नेपाली कांग्रेस लुम्बिनी प्रदेशका सभापति अमरसिंह पुन र नेता बलबहादुर केसीले अन्य दलसँग गठबन्धनको कुरा गर्नुअघि पार्टीभित्रै ‘गठबन्धन’ गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।
कांग्रेस केन्द्रीय समिति सदस्य बलबहादुर केसीले चुनावमा गठबन्धन गर्नुअघि पार्टीभित्र एकता कायम राख्नुपर्ने बताएका छन्। केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक जारी रहँदा पत्रकारहरुसँग कुरा गर्दै उनले एकता नै पहिलो आवश्यकता भएको बताएका हुन्।
पुनले गठबन्धनले नेपाली कांग्रेसलाई ‘कांग्रेस आई’ (भारतीय कांग्रेस)को हैसियतमा पुर्याउने भन्दै सकेसम्म यसपल्ट कांग्रेस कार्यकर्तालाई रुखमै भोट हाल्न दिनुपर्ने धारणा राखेका थिए। आफ्नो प्रदेशको अवस्था बताउँदै उनले गठबन्धन गर्नैपर्ने बाध्यता छ भने पहिले त पार्टीभित्रै गठबन्धन गर्नुपर्ने प्रष्ट्याए। ‘हाम्रो पार्टीभित्र गठबन्धन होस्। अनि मात्रै उपयुक्त आधारमा सम्बन्धित तहमा कुनकुन पार्टीसँग गठबन्धन गर्दा मिल्छ त? मिल्छ कि मिल्दैन? कुन पार्टीको मतभार कति छ? हाम्रो मत कति छ? मतभारका आधारमा पनि गठबन्धन हुनुपर्छ। हुने हो भने’, उनले भने।
सोलोडोलो हिसाबले यति सिट र उति सिट भनेर हुने गठबन्धनको कुनै औचित्य नभएको बताए। स्थानीय तहमा गठबन्धन भएर प्रदेश र प्रतिनिधि सभामा गठबन्धन हुन्छ भन्ने कुनै ग्यारेन्टी नभएको उनको भनाइ छ।
नेता केसीले पार्टीभित्र अनेकता कायम राखेर बाहिर गठबन्धन गर्नुको औचित्य नभएको बताए। केन्द्रीय समिति बैठककै क्रममा उनले भने, ‘मैले भन्नै पर्छ, पार्टीभित्र एकता नखोज्ने, तर पार्टीबाहिर चाहिँ गठबन्धन गर्दै हिँड्ने? पार्टीभित्रको एकता आजको आवश्यकता हो। त्यो नै पहिलो हो।’
केसीले पार्टीभित्र एकता भएपछि कसरी निर्वाचनमा जाने भनेर सिंगो पार्टीले ‘ट्याकल’ गर्न सक्ने बताए। त्यस्तो अवस्थामा मात्रै कांग्रेसले नेतृत्व लिन सक्ने उनको बुझाइ छ।
खण्डित कांग्रेसले नेतृत्व लिन नसक्ने उनको भनाइ छ। गठबन्धन गर्ने हो भने त्यसको मुख्य उद्देश्य प्रष्ट हुनुपर्ने उनले बताए। अनि मात्रै अरु कुरा हुने उनको भनाइ छ।
भरतपुरको असन्तुष्टि
आगामी निर्वाचनमा गठबन्धन हुँदा माओवादीले अपेक्षा गरेको महानगर चितवनको भरतपुर नै हो। यसअघि पनि कांग्रेससँग गठबन्धन गरेर माओवादी केन्द्रकी रेणु दाहालले भरतपुरको मेयर जितेकी थिइन्। यसपल्ट भने चितवनबाट प्रतिनिधित्व गर्ने कांग्रेस नेताहरुले माओवादी केन्द्रलाई छाड्न नसक्ने भन्दै कुरा उठाइरहेका छन्।
कांग्रेस केन्द्रीय समिति बैठकमा चितवनबाट प्रतिनिधित्व गर्ने केन्द्रीय सदस्य दिनेश कोइरालाले २०७४ को स्थानीय तहको निर्वाचनमा माओवादी केन्द्रले धोका दिएको बताउँदै यसपल्ट गठबन्धन गर्न नसकिने धारणा राखे। शुक्रबारदेखि जारी केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा आफूले नेपाली कांग्रेस एक्लै चुनावमा जानुपर्ने धारणा राखेको उनले बताए। ‘एक्लै भिड्नुपर्छ। यदि कहीँ गठबन्धन गर्नुपर्यो भने स्थानीय स्तरबाटै त्यहाँको आवश्यकता र चाहनामा छलफल गरेर मात्रै गर्नुपर्छ। केन्द्रबाट लादिनुहुँदैन’, उनको भनाइ थियो।
यतिबेला पनि कांग्रेस सिंगल लडेन भने कहिले लड्ने? भन्ने उनको प्रश्न थियो। ‘नेकपा फुटेका बेला, एमाले फुटेका बेला, त्यसैले सिंगल लड्नुपर्छ भन्ने मेरो धारणा हो’, उनले भने।
प्रवक्ताले भने– मिश्रित धारणा
पार्टी प्रवक्ता प्रकाशशरण महतले नेताहरुले स्थानीय अवस्था बारेमा रिर्पोटिङ गरिरहेको बताए। त्यहाँको अवस्था अनुसार कसरी गठवन्धन गर्ने वा नगर्ने विषयमा आफूहरुले देखेको अवस्था बारे जानकारी गराइरहेको उल्लेख गरे।
आफ्नो रिर्पोटिङ राखेका प्रदेश सभापतिहरूमध्ये केहीले गठबन्धन बनाउनुपर्ने, तर स्थानीय तहलाई नै निर्णय गर्ने अधिकार दिनुपर्ने कुरामा जोड दिएको महतले बताए। ‘गठबन्धनलाई कायम राख्नुपर्छ भन्ने केही साथीहरुको राय आएको छ,’ महतले भने, ‘केहीले आ–आफ्नो प्रदेशको अवस्था र स्थानीय तहको आवश्यकता अनुसार गर्न सुझाव दिनु भएको छ।’ सबैले आफ्ना कुरा राखेपछि पार्टीको मत तयार हुने प्रवक्ता महतको भनाइ छ।
गठबन्धनको विरोध हुँदा देउवा आक्रोशित
केन्द्रीय समितिमा गठबन्धनको विपक्षमा धारणा राख्ने नेताहरु पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवा आक्रोशित सुनिए। खास गरेर चितवनका नेताप्रति देउवाले आक्रोशपूर्ण टिप्पणी गरे।
चितवनबाट प्रतिनिधित्व गर्ने केन्द्रीय सदस्य कोइरालाले चितवनमा गठबन्धन गर्न नहुने धारणा राखेपछि देउवा आक्रोशित भएका थिए।
'क्याम्पसमा चुनाव जित्नुहुन्न। कहीँ कतै जित्नुहुन्न। खालि हामी बलियो छौं भन्नुहुन्छ। अनि गठबन्धनको विरोध गर्नुहुन्छ', देउवाको भनाइ उद्धृत गर्दै एक नेताले भने।
शुक्रबारको कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा सातमध्ये ६ प्रदेश सभापतिले धारणा राखेका छन्। सुदूरपश्चिम प्रदेशका सभापति बीरबहादुर बलायर भने बैठकमा उपस्थित भएनन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
