जनकपुर- दिपावली र छठ पर्वमा मधेसका अधिकांश जिल्लाका केराको फल मात्र होइन बोट(थाम)समेत खपत हुने गरेको छ। केरोको बोट बिक्री गरेरै कृषकले राम्रै आम्दानी गर्ने गरेका छन्।
दिपावलीमा हरेक पसल अगाडि केराको बोट राखेर अशोकको पात तथा फूलमालाले सजाएको देख्न सकिन्छ। दीपावली पर्वको अवसरमा पसल तथा घरघरमा लक्ष्मी पूजाको लागि स्वागतका लागि द्वार बनाउने प्रयोजनमा केराको थाम बेचेर जिल्लाका किसानका लागि आम्दानीको बाटो बनेको छ। यसैगरी छठमा पनि नदी किनारमा पूजा गर्नका लागि केराको थाम प्रयोग गरी सजाउने गरिएको छ।
खासगरी बजार क्षेत्रका व्यापारिक केन्द्रले आफ्नो पसल अगाडि स्वागतद्वार बनाउन केराका थाम प्रयोग गर्ने मिथिलाको परम्परा छ। प्रदेश २ को राजधानी जनकपुरसहित सबै जिल्लाका बजार क्षेत्र र व्यापारिक केन्द्रहरुमा एक साताअघिदेखि नै केराका थाम बेच्ने र किन्नेको चहलपहल देखिएको थियो।
पर्वका लागि रातिदेखि नै ट्रयाक्टर तथा टायरगाडाबाट केराका थाम जनकपुर बजार पुर्याएका क्षीरेश्वरनाथ नगपालिका ३ पकडियाका रामवरण सिंहले २२ हजारका केराका थाम बेचेको बताए। त्यसैगरी, महेन्द्रनगर, ढल्केवर, विरेन्द्रबजार, गोदार लगायतका ठाउँमा शनिवारदेखि नै हजारौँ थाम बिक्री भएका प्रदेश २ उद्योग वाणिज्य सङ्घले जनाएको छ। जनकपुरमा मात्रै लक्ष्मीपूजाका दिन करिब ३० लाख मूल्य बराबरको केराको थाम बिक्री भएका अनुमान गरिएको सङ्घका अध्यक्ष शिवशंकर साह हिराले बताए।
दीपावली पर्वमा द्वार बनाउन कमसेकम दुईवटा थाम चाहिने र लक्ष्मीपूजाका दिन थाम प्रतिजोर ५०० सम्म बिक्री भएको किसानहरुको भनाइ छ। जनकपुरको रुपैठाबाट आएका व्यापारी सीरिया मण्डलले डेढ लाख रुपैयाँको केराको बोट बिक्री गरेको बताए।
हरेक वर्ष केराको बोट बिक्री गर्दै आएका राम सकील साहका अनुसार विभिन्न ग्रामिण क्षेत्रबाट किसानहरुले पच्चीस लाख बढीको केराको बोट बिक्री भएको अनुमान छ। दीपवालीमा पसल अगाडि केराको बोट राख्ने परम्परा वर्षौंदेखि चलिआएको छ। लक्ष्मीपूजाको १ दिन पहिलेबाट नै केराका थामको बिक्री भइरहेको थियो।
केराका बोट झ्याङमा धेरै गाँजिएपछि झ्याङमा उखेल्नुपर्ने बोट तिहार पर्खेर बसेका किसानले अहिले बोट उखेलेर राम्रो आम्दानी भएको बताएका हुन्। ‘केराको झ्याङमा बोट गाँजिएर केही बोट (थाम) उखेल्नु नै पर्ने भएको थियो,’ महोतरीको बर्दिवास नगरपालिका–१३ पशुपतिनगरका केरा खेती गर्दै आएका किसान अरुण महतोले भने, ‘अन्य बेलामा गाँजिएका बोट उखेल्न, फ्याँक्न थप खर्च लाग्ने थियो तर दीपावलीमा भने फ्याँकिनुपर्ने बोट राम्रो मूल्यमा बिक्री हुने भएकाले गाँजिएका बोट उखेल्न पर्व पर्खेर बस्ने गर्छौ।' शनिबार र आाइतबार गरी ७५ हजारभन्दा बढीको केराको थाम बेचेको महतोको भनाइ छ।
दीपावली पर्वमा लक्ष्मीपूजाका लागि स्वागतद्वार बनाउन केराको बोट सजाइने मैथिल परम्पराअनुसार जिल्लाका गाउँनगर बस्तीमा केराका थामका लागि एक साता पहिलेदेखि नै पेस्की लिइएको किसानहरुले बताए।
स्वागतद्वारको मूल खाँबा नै केराको थामबाट बनाइने परम्परा भएकाले मिथिला क्षेत्रमा केरोको बोटको कारोबार बढी हुने गरेको छ। पर्वका बेला थाम नपाइन सक्ने र त्यसबेला महंगो पर्ने भएकाले १ साताअघिदेखि नै झाङ (केराघारी)मै गएर मूल्य तय गरिएको थाम किन्नेहरूले बताए।
वटेश्वर गाउँपालिका-५ शान्तिपुरमा व्यावसायिक रूपमै केरा खेती गर्दै आएका किसान अमर किशोर यादवले आफूले ८५ हजार रुपैयाँ बराबरका केराका थाम बेचेको बताए। उनले भने, ‘राम्रो उत्पादन लिन केराको एउटा झ्याङमा ३ भन्दा बढी बोट रहनु हुँदैन, बोट त छाँट्नु नै पर्छ,’ लगभग एक बिघा क्षेत्रफलमा केरा खेती गरेका यादवले भने, ‘यस्ता झ्याङमा हामी बोट छाँट्न दीपावली पर्व पर्खने गरेका छौं।’
मिथिला क्षेत्रमा दीपावली र छठपर्वका अवसरमा स्वागतद्वार बनाउन परम्परागतरुपमा अनिवार्य जस्तै रहँदै आएको केराको थाम शुभफलदायक हुने, केराका थामबाट बनाइएका स्वागतद्वारबाट लक्ष्मी गृह प्रवेश गर्ने विश्वासले यसको महत्व बढेको मिथिला संस्कृतिका जानकार ८२ वर्षीय रमापति चौधरीले बताए। 'वैदिककालदेखि नै प्रचलनमा रहेको यो परम्परा मिथिला लोक संस्कृतिको अभिन्न अंग नै बनिसकेको,' उनले भने।
जिल्लामा पर्व विशेषमा हुने केराको थाम र घरी बिक्रीको आकर्षणले यसको खेती गर्ने किसानको संख्या र क्षेत्रफल बर्सेनि बढ्दै गएको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
