काठमाडौं– संसद सचिवालयमा दर्ता भएको राष्ट्रपति तथा उपराष्ट्रपति निर्वाचन सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयकमा जातीय भेदभाव र बहुविवाह सम्बन्धी कसुरमा सजाय पाएका व्यक्तिहरुले सजाय भुक्तान गरेको तीन वर्षपछि ती दुवै पदका उम्मेदवार बन्न पाउने भएका छन्।
उम्मेद्वारको अयोग्यताबारे विधेयकको दफा १२ (च) मा भनिएको छ– जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत, बोक्सा बोक्सी वा बहुविवाह सम्बन्धी कसूरमा कैदको सजाय पाई त्यस्तो सजाय भुक्तान गरेको मितिले तीन वर्ष पूरा नभएका।
यो व्यवस्थाले राष्ट्रप्रमुखको भूमिकामा समेत रहने ती सम्मानित पदमा सामाजिक अपराधमा सजाय भुक्तान गरेकाहरुले तीन वर्षपछि भने स्थान पाउने बाटो खुलेको छ।
विधेयकमा भ्रष्टाचार, जबरजस्ती करणी लगायतका केही कसूरमा सजाय पाएकाहरुलाई भने उम्मेदवार बन्न रोक लगाएको छ।
तर, सङ्गठित अपराध सम्बन्धी कसूरमा कैदको सजाय पाई वा कर्तब्य ज्यान सम्बन्धी कसूरमा बीस वर्षभन्दा कम कैदको सजाय पाई त्यस्तो सजाय भुक्तान गरेको मितिले छ वर्ष पूरा भएपछि भने उम्मेद्वार बन्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ।
उम्मेदवारको योग्यतासम्बन्धि दफा ११ मा वंशजको आधारमा नेपाली नागरिक भएको, पैंतालिस वर्ष पूरा भएको, कुनै गाउँपालिका वा नगरपालिकाको अन्तिम मतदाता नामावलीमा नाम समावेश भएका हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ।
विधेयकमा राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति फरक लिंग र समुदायको हुनुपर्ने व्यवस्था पनि प्रस्ताव गरिएको छ। दफा १६(५) मा उल्लेख गरिएको छ– उपराष्ट्रपति पदको लागि उम्मेदवार मनोनयन गर्दा राष्ट्रपति पदमा निर्वाचित व्यक्ति जुन लिङ्ग वा समुदायको हो सो भन्दा फरक लिङ्ग वा समुदायको व्यक्तिलाई मनोनयन गर्नु पर्नेछ।
त्यस्तै, उम्मेदवारको अन्तिम नामावली प्रकाशन गर्दा राष्ट्रपति वा उपराष्ट्रपतिको निर्वाचनका लागि एकजना मात्र उम्मेदवार कायम हुन आएमा निर्वाचन अधिकृतले त्यस्तो उम्मेदवार निर्विरोध निर्वाचित भएकोे भनी तोकिए बमोजिम घोषणा गर्ने पनि उल्लेख छ।
राष्ट्रपति पदको लागि एक लाख रुपैयाँ र उपराष्ट्रपति पदको लागि पचहत्तर हजार रुपैयाँ धरौटी राख्नुपर्ने व्यवस्था समेत गरिएको छ। तर, महिला र दलित वा अल्पसङ्ख्यक समुदाय वा आर्थिक रुपले विपन्न उम्मेदवारको हकमा सो धरौटी रकममा पचास प्रतिशत छुट हुने व्यवस्था पनि गरिएको छ।
निर्वाचनमा सङ्घीय संसदका सदस्यको मतभार ७९ र प्रदेश सभाका सदस्यको मतभार ४८ हुने छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
