• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

कोभिड महामारीपछिको समाज : यसरी फेरिँदैछ दैनिकी र चालचलन

हेमन्त मल्ल/रवीन्द्रनाथ रेग्मी शुक्रबार, कात्तिक २६, २०७८  ०९:१५
1140x725

चाहेर होस् या सामाजिक बाध्यताले, हाम्रो समाजमा थोरै समयमा धेरै परिवर्तन देखा पर्दै छ। कोभिड संक्रमणको अन्त हुँदासम्म सामाजिक चलन चल्ती मात्रै होइन, पारिवारिक संरचनामा समेत यसले दुरगामी असर पार्ने निश्चित छ।

महामारीको बाध्यात्मक कारणले सरकारले विशेष जिम्मेवारी ग्रहण गर्नु पर्ने अवस्थासम्म आइपर्‍यो। कोभिडका बिरामीको उपचार र मृत्यु भएकाको शव व्यवस्थापन यसको उदाहरण हुन्। त्यसबाहेक खोप व्यवस्थापन, आर्थिक गतिविधि व्यवस्थापन, अत्यावश्यक सेवाको दैनिक संचालन व्यवस्थापन जस्ता जिम्मेवारी पनि बहन गर्नुपर्‍यो।

पश्चिमाहरुको पनि पारिवारिक र सामाजिक व्यवहार परिवर्तन भयो। दैनिकीमा समेत परिवर्तन भयो। यसअघि इतिहासमा देखिएका ठूला महामारीमा पनि यस्ता परिवर्तन देखिन्थे। 

तर, पश्चिमा राष्ट्रमा जस्तो महामारीको असर नेपालमा यसअघि देखिएको थिएन। त्यसैले हाम्रो सामाजिक र पारिवारिक संरचनामा त्यो तहको परिवर्तन भएन। महामारीमा पनि सामाजिक परिवर्तन नहुनुको कारण पिछडिएको समाज, जागरुकताको कमी र धार्मिक विश्वासलाई लिन सकिन्छ। तर, अहिले संचार तथा यातायातको पहुँच र सामाजिक जागरुकताका कारण महामारीको सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक परिवर्तन देखिए।

विवाह, व्रतबन्‍धलगायत सामाजिक संस्कार
विवाह, व्रतबन्‍धलगायत सामाजिक संस्कारमा आफन्त, चिनजान, साथीभाइलाई बोलाउने चलन छ। यो संस्कार आडम्बरको रुपमा विकसित हुँदै गइराखेको छ। यी संस्कारमा बढ्दै गएको देखावाटी र तामझामले नचाहिँदो आर्थिक दायित्व बढेको छ। तर, कोभिडको कारण यस्ता खालका भेलामा नियन्त्रण भयो।

सामाजिक संस्कारमा हुने भिडभाडका कारण रोग फैलिने डरले पाहुना बोलाउने चलन घटेको छ। यसबाट नचाहिंदो आर्थिक बोझबाट मुक्ति मिलेको छ। त्यस कारणले पर्ने ‘चेन इफेक्ट’ (आफ्नो कार्यमा निम्ता गर्नेलाई नबिराई निम्ता गर्ने प्रचलन) पछिसम्म पर्नेछ।

बिरामी भेट्ने चलनमा नियन्त्रण
बिरामी भएको खबर सुन्नासाथ भेट्न जाने हाम्रो चलन हो। त्यसबाट बिरामीलाई हुने असुविधासँग कसैलाई मतलब हुँदैन। अर्कोतर्फ भेट्न नगए किन भेट्न आएन भनेर सम्‍बन्धमै असर पर्नु सामान्य हो। कोभिडको समयमा भने यो चलन फेरिएको छ। रोग सर्ने डरले भेटघाटमा नियन्‍त्रण भएको छ। लाग्छ, यसै कारणले गर्दा भविष्यमा बिरामीलाई भेट्न जाने चलन फेरिने छ। खासगरी अस्पतालमा भर्ना भएका बिरामीले आरामले उपचार गराउन सहयोग पुग्ला।

अहिले अस्पताललाई आगन्तुक व्यवस्थापन सहज भएको हुनुपर्छ। आगामी दिनमा पनि अस्पतालमा हुने भेटघाट नियन्त्रण हुन जरुरी छ।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

फेरिएको मृत्यु संस्कार
कोभिडको बेला मृतकको अन्तिम संस्कारमा नजिकको नातासमेत सहभागी हुनबाट बन्चित भए। भीडभाड नियन्त्रणका लागि यो जरुरी थियो। यसले दीर्घकालमा कसरी प्रभाव पार्ला भन्न सकिन्न। सेनाले शव व्यवस्थापन गर्ने कार्य एक समयपछि बन्द होला। तर, मर्दा-पर्दा जम्मा हुने छिमेकीको अभावमा पालिका र शव बाहनको स्थायी जिम्मेवारी बढ्न सक्छ।

कतिपय मृत्यु संस्कार त फेरिएका पनि छन्। मृतकको परिवारमा गएर सहानुभूति दिने, मलामी गएकाहरु भेला हुने जस्ता काम रोकिए। शवको अन्तिम संस्कारमा पनि नजिकका आफन्त जान नपाउँदा परम्परागत कतिपय काम हुन पाएनन्। परिवारका सदस्यले पनि टाढाबाट मात्र फूल चढाउन पाए।

धार्मिक अनुष्ठानको पद्दति 
कोभिडका बेला मन्‍दिर बन्द गरिए। लकडाउन खुलेपछि पनि बाहिरबाट मात्रै दर्शनको व्यवस्था मिलाइयो। घरमा हुने पूजापाठ तथा धार्मिक संस्कारमा थोरै संख्यामा आफन्त बोलाउने गरिएको छ। रोग सर्ने डरले ब्राह्मणहरुलाई प्रत्यक्ष बोलाउनुभन्दा सामाजिक संजालमा उपलब्ध सुविधालाई प्रयोग गरि धार्मिक अनुष्ठान गर्ने प्रचलन बढदो छ। संयुक्त परिवारबाट टुक्रँदै ‘न्युक्लियर फेमिली'मा पुग्न लागेको समाजमा अब श्राद्धमा समेत परिवार नजुट्ने स्थिति भएको छ।

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

शैक्षिक क्रियाकलाप घरमा सीमित
कोभिड शुरु भएदेखि नै अनलाइन कक्षाले प्राथमिकता पाउँदै गएको छ। शहरमा त सजिलो होला, तर प्रविधि उपलब्ध नहुने र प्रविधिमा खर्च गर्ने अवस्था नभएको गाउँमा समस्या भएको खबरहरु आएकै छन्। शिक्षा भनेको विद्यार्थीको समग्र विकास हो। स्कुलमा एक-अर्कासँग सिक्ने सिकाउने काम पनि शिक्षाकै पाटो हो।

कोठामा कम्पयुटर या मोबाइलको अगाडि बसेर किताबी ज्ञान त हासिल होला, तर स्कुलमा गएर लिने प्रत्यक्ष अनुभवबाट भविष्यको पुस्ता बन्चित भएको छ। यसले समकालीन साथीभाइबीचको घनिष्ठता र सामाजिक जीवनको अनिवार्य प्रत्यक्ष संचार सीप विकास अवरुद्ध हुन सक्छ। यसै पनि नयाँ पुस्ता आफन्त भेटघाटमा अरुचि देखाउँछ। अब युवा-सम्बन्ध झनै संकटमा पर्न सक्छ।

बैठक, छ्लफल प्रभावित
भेटेर आमनेसामने बसेर गरिने छ्लफलमा स्वामित्व हुन्छ। बसेर छ्लफल गर्ने गर्दा व्यक्तिगत चिनजान पनि हुन्छ। आत्मियता बढ्छ। तर, संचारमाध्यममार्फत हुने छलफलमा आफैँले अपनत्व नपाएको, छ्लफलमा उपस्थित भएका व्यक्तिलाई चिन्ने मौका पनि नपाएको अनुभव छ। यदि यस्ता छलफलमा बसेर निर्णय गर्ने हो भने त्यो धरातलीय यथार्थभन्दा बाहिर पनि हुनसक्छ।

नगदको प्रयोगमा कमी
नजिकबाट व्यवहार गर्दा कोभिड सर्ने डरले लकडाउनका बेला शहरी क्षेत्रमा अनलाइन माध्यमको प्रयोग निस्संदेह बढेको थियो। दैनिक प्रयोगका सामानसमेत अनलाइन 'सपिङ' हुने गरेको थियो। त्यसको प्रभाव अहिले पनि देखिन्छ।

अहिले किनमेलमा नगद काराेबार घटेको छ। रेष्टुरेन्टमा पनि मोबाइलबाट भुक्तानी हुन थालेको छ। यसले नगद घरमा राख्ने संस्कारलाई बिस्तारै विस्थापित गर्दै गइराखेको छ। प्रविधिको पहुँच भएको स्थानमा यो चलन बिस्तारै बढ्दैछ।

फेरिनुपर्नेछ सरकारको कार्यशैली
कोभिडको कारण बाध्याताले हाम्रा बानी, संस्कार, व्यवहारमा परिवर्तन आइराखेको छ। पारिवारिक बन्‍धनमा बाँधिएर बस्ने नेपाली समाज अब पश्चिमा समाज जस्तो एकलकाटे हुन बाध्य हुन बेर छैन। यदि, यो अवस्था लामो समय रहेमा भेटघाट र समूहसँग घेरिएर बस्ने नेपाली समुदाय मोबाइल र ल्यापटपमा सीमित हुँदै जाने संभावना छ।

भोलिको नेपाली परिवार र समाजमा संचारसँगसँगै कोभिडले अन्य परिवर्तन जरुर ल्याउने छ। जसमा आफ्ना दुःख-सुख आफैँमा सीमित हुने र व्यक्तिगत कामका लागि आफैँ सक्षम हुनुपर्ने कठिन बाध्यताले व्यक्ति एकलकाँटे हुदै जाँदा सरकारको जिम्मेवारी धेरै बढ्ने छ। त्यतिबेला मुलतः हाम्रा स्थानीय सरकार पश्चिमा समाजहरुले जस्तै गरी काम गर्नका लागि तयार छन् त?

प्रकाशित मिति: शुक्रबार, कात्तिक २६, २०७८  ०९:१५

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्