एजेन्सी–अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष (आइएमएफ) ले कोरोना भाइरसका कारण विश्व अर्थतन्त्रमा तीन प्रतिशतले गिरावट आउने बताएको छ। आईएमएफले यसलाई १९३० पछि सबैभन्दा खराब गिरावट हुने उल्लेख गरेको छ।
कोरोना भाइरसको महामारीले विश्वलाई ऐतिहासिक संकटमा पुर्याएको उल्लेख गर्दै आइएमएफले यस्तो स्थिति लामो समय लम्बिए यसलाई सम्हाल्न सरकार र केन्द्रीय बैंकको क्षमतालाई ठूलो चुनौती हुने दाबी गरेको छ। आईएमएफकी प्रमुख अर्थविद् गीता गोपीनाथले यसको क्षति सोचेभन्दा धेरै हुने बताइन्।
‘कोरोना संकटले आउदो दुई वर्षमा विश्वको कूल गार्हस्थको नौ खर्ब डलर नष्ट गर्ने छ, ’ गोपीनाथले भनिन्, ‘यसबाट निस्कन निकै गार्हो हुने छ। ’
हालै आइएमएफले विश्वको अर्थव्यवस्थामाथि जारी गरेको नयाँ तथ्यांक ‘वर्ल्ड इकोनोमिक आउटलुक’मा बेलायत, जर्मनी, जापान र अमेरिकाजस्ता देशले उठाएको कदमको प्रशंसा गरिएको छ। तर केही देश भने यो क्षतिबाट उम्कन नसकेको उल्लेख छ। यदि २०२०को दोस्रो ६ महिनामा महामारी नियन्त्रण गरिए अर्को वर्षको विकास दर ५.५ प्रतिशतका दरल कायम हुन सक्ने देखिन्छ।
गीता गोपिनाथले ऐतिहासिक लकडाउनले कोरोना संकटका कारण गम्भीर अनिश्चितताको सामना गरिरहेका सरकारसमक्ष लकडाउनले यथार्थ देखाइदिएको बताइन्।
उनले २०२१मा अर्थतन्त्रको क्षतिको आशिंक पुर्ति हुने सम्भावना रहेको बताइन्। तर जीडीपीको दर कोरोना संक्रमणअघि भन्दा कम हुने निश्चित भइसकेको उल्लेख गर्दै उनले कति सुधार हुनेछ भन्ने विषय अनिश्चित रहेको बताइन्।
अमेरिकाका र चीनको अवस्था
गोपीनाथले १९३०को आर्थिक महामन्दीपछि पहिलो पटक विकासित र विकासशील दुवै देश एकै पटक आर्थिक मन्दीमा पर्ने अवस्था आएको बताइन्। विकसित देश २०२२ अघि पहिलेकै अवस्थामा पुग्न नसक्ने चेतावनी पनि आइएमएफले दिएको छ। अमेरिकी अर्थव्यवस्थाले यो वर्ष ५.९ प्रतिशत नोक्सानी व्यहोर्नेछ। उसका लागि यो १९४६ यताकै सबैभन्दा ठूलो नोक्सानी हुनेछ।
अमेरिकामा यो वर्ष बेरोजगारी दर १०.४ प्रतिशतल पुग्ने सम्भावना छ। २०२१ सम्म अमेरिकी अर्थतन्त्र ४.७ प्रतिशतका दरले वृद्धि हुने र विकासमा केही सुधार गर्ने आँकलन मुद्राकोषले गरेको छ। कोरोना भाइरसको महामारीका कारण चीनको अर्थव्यवस्था पनि १.२ प्रतिशतका दरले कमि आउने आँकलन गरिएको छ। यो चीनका लागि १९७६ यताकै सुस्त गतिको हुने मुद्राकोषको चेतावनी छ।
१९९१ पछि अस्ट्रेलिया पहिलो पटक मन्दीको सामना गर्दै छ। मुद्राकोषले महामारीलाई नियन्त्रण गर्न समय लाग्ने र २०२१मा कोरोना फेरि फर्केमा हालत निकै खराब हुने मुद्राकोषको चेतावनी छ। यदि यस्तो भएमा विश्वको जीडीपी ८ प्रतिशतले नोक्सान हुने गोपीनाथले बताइन्। यसका साथै धेरै ऋणमा भएका देशको अवस्था झन खराब हुनेछ । पहिल्यै ऋणमा रहेका देशले थप कर्जा पाउन मुस्किल हुने र यहीकारण उनीहरुको संकट झन बढ्ने आइएमएफको चेतावनी छ ।
वित्तिय संकट
लामो समयसम्म लकडाउन हुँदा आर्थिक गतिविधि ठप्प भएको छ। तर मुद्राकोषले यसको विकल्पमा क्वारेन्टाइन सामाजिक दूरी भएकोतर्फ पनि ध्यानाकर्षण गराएको छ । मुद्राकोषले भाइरस फैलनबाट रोक्न यी जरुरी कदम चालिएकाले स्वास्थ्य व्यवस्था सम्हाल्न समय भएको जनाएको छ। उसले यो महामारीबाट हुने आर्थिक दुष्प्रभाव रोक्न चार प्राथमिकता पनि अघि सारेको छ।
जसअनुसार पहिलोमा हेल्थ केयर सिस्टममा धेरै पैसा खर्च गर्ने, कर्मचारी र कारोबारीहरुलाई वित्तिय सहयोग गर्ने, केन्द्रीय बैकले आफ्नो सहयोग जारी राख्ने र खराब अवस्थालाई सम्हाल्न ठोस योजना ल्याउने उसको योजनामा उल्लेख छ । मुद्राकोषले कोरोना भाइरसको भ्याक्सिन र औषधि खोजिमा मिलेर काम गर्न पनि अपिल गरेको छ । उसले कयौ विकासशील देशमा आउँदो वर्ष र महिनामा ऋण आवश्यक हुने भएकाले त्यस्तो राहत उपलव्ध गराउन पनि भनेको छ ।
बीबीसीबाट
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
-1700407943.jpg)
