..jpeg)
सधैं दुखेर सताइरहने दाँतको उपचार गर्न आमालाई लिएर नजिकैको स्वास्थ चौकी जाने क्रममा बुवालाई केही प्रमाणबिना सेनाले गिरफ्तार गर्यो । त्यसयता हामीले बुवाको सास वा लास भेटेका छैनौं।
तपाईंको श्रीमान्लावई भरे पठाइदिन्छौं भनेर सेनाले आमालाई वचन दिएको थियो। तर, सेनाले हामीलाई बुबासँग भेट्न पनि दिएन। बुबालाई सेनाले बेपत्ता पारेपछिका कैयौं ‘भरे’हरु आए गए। तर बुबा आउने ‘भरे’ कहिल्यै आएन। धेरैपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखाले भन्यो, 'हंसपुर ४, गोरखा निवासी माधव अधिकारी दोहोरो मुठभेडमा मारिए।’
सरकारको यो रवैया देखेर हामी झन् मर्माहत भयौं र गुनासो गरिरह्यौं, दिनदहाडै अस्पतालबाट अमानवीय तरिकाले लिएर ब्यारेक लगिनुभएका हाम्रो बुवा कसरी दोहारो भिडन्तमा मारिनुभयो?
हामीले सधैं एउटै माग गरिह्यौं, बुवाको सास वा लास चाहियो। तर, कसैले पनि हाम्रो मागलाई जवाफ दिन आवश्यक ठानेनन्। झन् तत्कालीन नेकपा माओवादीले बिना कुनै प्रमाण अर्को सूचना दियो, ठाउँ र दिन नै उल्लेख गरेर। भन्यो, 'माधव अधिकारीले २०५८ फागुन १५ मा सहादत प्राप्त गर्नुभयो। उहाँले देख्नुभएका सपना हामी पूरा गर्नेछौं।’ मूल पार्टीबाट छुट्टिएको अर्को एक समूहले सहिद सप्ताहका अवसरमा दिएको सम्मानपत्र पढेर म झनै आश्चर्ययचकित परेँ। लेखिएको थियो, ‘हंसपुर ४ निवासी क. माधव अधिकारीले २०५८ जेठ ५ मा सहादत प्रात्त गर्नुभयो।’ जबकि यो मितिमा बुवालाई आर्मीले गिरफ्तार नै गरेको थिएन।
यसरी एउटै व्यक्तिलाई कहीँ बेपत्ता, कहीँ सहिद भनेर जिम्मेवार पक्षले पीडितलाई न्याय दिनुभन्दा पनि गलत सूचना सम्प्रेषण गरेर पीडा थपिरहे।
पीडितको अवस्था
समय बडो निर्मम वा शक्तिशाली छ, म भेउ पाउनै सक्दिनँ। कुनै कालखण्डमा आफूले हजारौंपल्ट सोधेर पनि अनुत्तरित रहेको प्रश्नको जवाफ कालान्तरमा आफैंले दिनुपरिरहेको छ।
बुवालाई बेपत्ता बनाएपछि मैले आमालाई हजारौं पटक एउटै प्रश्न सोधिरहेँ, ‘आमा बुवा कहिले आउनुहुन्छ?’ हरेकपल्ट प्रश्न सुन्नेबित्तिकै आमा मलाई अँगालोमा बेरेर रुनुहुन्थो। त्यस दिनयता आमाको आँखामा आँसु नजमेको दिन सायदै होलान्।
मैले जवाफ कहिल्यै पाइनँ। आज १५ वर्षपछि आमा मसँगको हरेक कुराकानीमा त्यही एउटै प्रश्न गर्नुहुन्छ, ‘बाबु! बुवाको अबस्थाबारे केही जानकारी पाइस् त?’ प्रश्न सुन्नेबित्तिकै म हरेक पटक स्तब्ध हुन्छु। विगतमा आफूले आमालाई यही प्रश्न सोधेको क्षण सम्झन्छु। एकछिन रोकिन्छु। अनि आमालाई सम्झाउने कोसिस गर्छु। बेपत्ता आयोगमा मैले हालेको उजुरीमा आयोगले सो पत्रलाई नं १७२६ मा कारबाहीयुक्त अवस्थामा रहेको भनी भनेको बाहेक अरु जवाफ मसँग छैन।
चुलोचौकाको अध्याँरो चौघेराबाहिर पनि संसार छ भन्नेसम्म हेक्का नभएकी मेरी आमा फेरि सोध्नुहुन्छ, ‘मर्नुअगाडि श्रीमान्कोक अवस्था बुझ्ने मेरो चाहना पूरा होला त?’ बुवाको अवस्था सार्वजनिक गर्न माग राख्दै तत्कालीन जिम्मेवारलाई कैयौं पटक बिन्ती चढाउँदा पनि कुनै पहल नभएको यथार्थता भोगेको म आमालाई सात्वनाका शब्दबाहेक केही भन्न सक्दिनँ। हाम्रा लागि सारा संसार रहनुभएको बुवा जनयुद्धका ठेकेदारलाई केवल एक ‘बलिको बोका’ हुनुहुँदो रहेछ। जनयुद्धकालीन मुद्दामा जिम्मेवार नेतृत्वको निर्लज्जताले यो कुरालाई स्वत: प्रमाणित गर्छ।
सहिदका सन्तानलाई राज्यले उमेर हद तोकेर प्रदान गर्ने सुबिधाबाट बहुसंख्यक विमुख छन्। कैयौं सहिदका सन्तानले विद्यालयको मुखसम्म देख्न पाइरहेका छैनन्। कति त घरायसी झमेलाका कारण सरकारले तोकेको अठार वर्षे उमेर हदका कारण राहतबाट पनि वञ्चित छन्। अझ दुर्भाग्य, सहिद र बेपत्ता परिवारका छोराछोरी पठनपाठन गर्ने विद्यालयको अवस्था भद्रगोल छ।
आफ्ना सन्तानलाई सुविधासम्पन्न विद्यालयमा पठाउने माओवादी नेताले आफूसँगै एउटै मोर्चामा हुँदा सहादत प्राप्त गरेका सहकर्मीका सन्तानको व्यवस्थापनमा कुनै गम्भीर पहलकदमी लिएका छैनन्। रोजगारीको व्यवस्था गरी पीडितको संरक्षक बन्नुपर्ने सरकार पनि केवल ‘चारो’ मात्र छरिरहेछ। आफ्ना प्रियजनको अवस्था सार्वजनिक गर्न पीडितले गरेका कैयौं आग्रहविपरीत जिम्मेबार पक्ष ‘तैं चुप मै चुप’ भएर निर्लज्ज पाराले बसेका छन्।
नेतृत्वको गैरजिम्मेवारीपना
१० वर्षे जनयुद्धको शान्तिपूर्ण अवतरण भएको एक दसक पुग्दा नपुग्दै यहाँसम्म ल्याउन भूमिका खेलेका हजारौं सहिद र बेपत्ताका परिवारको पीडाबारे प्रचण्ड बेखबरझैं देखिन्छन्। जनयुद्धका जनसरकार प्रमुख रहेका बाबुराम भट्टराई आफ्नै रगत र पसिनाले सिर्जित पार्टीबाट अबको कार्यभार पूरा हुन नसक्ने भन्दै कम्युनिस्ट सिद्धान्त नै त्यागेर हिँड्दैछन्। जनयुद्धका नेतृत्वहरु एकअर्कालाई आरोपप्रत्यारोप गर्न व्यस्त छन्।
जनयुद्धको श्रीगणेश गर्दैगर्दाको समय सम्झँदा ममा अनेक प्रश्नहरु जन्मिन्छन्। कहाँ पूरा भएका छन् किताब बोक्दै स्कुल गइरहेका कलिला हातहरुमा बन्दुक थमाउँदै गर्दा देखाइएका सपनाहरु? कहाँ पूरा भए, बच्चालाई दूध चुसाउँदै गरेकी आमालाई युद्ध मैदानमा होमिन प्रेरित गरिरहँदा देखाइएका रंगीन भविष्य? आफ्नो जिन्दगीको ऊर्जाशील समयमा घर, परिवार, समाज, पैसा, सुखसयल सबै छाडेर युद्धमा होमिएको मान्छे अहिले जीविकोपार्जनका लागि अरबमा मरुभूमिमा ऊँट चराउन विवश छ भने कहाँ पूरा भए बलिको बोको बनाउँदै गर्दा खाएका कसमहरु?
न्यायको पर्खाइमा
आजभन्दा पन्ध्र वर्षअगाडि बेपत्ता बनाइनुभएक बुवाको अहिलेसम्म सास वा लास केही नपाउँदा मेरो परिवारमा परिरहेको बज्रपात मेरो जस्तै समस्या भोगिरहेकाहरुलाई मात्र थाहा छ। जनयुद्धका दौरान भारतमा बसेर गरिब जनतालाई एकापसमा भिडाउने विद्रोही पक्ष अनि अत्यधिक बल प्रयोग गरी सत्ताको उन्माद देखाउने सरकारी पक्ष दुवै आफ्नो कमजोरी लुकाउन उद्यत रहँदा वास्तविक पीडितले न्याय पाउन सकेका छैनन्।
मेरो बुवालाई सरकारी पक्षले गिरफ्तार गरी बेपत्ता बनाएको घटना जति खेदजनक छ, विद्यालयभित्र पढाइरहेका शिक्षकलाई विद्रोही पक्षले अमानवीय तरिकाले क्रुरतापूर्वक गरेको हत्या पनि उत्तिकै खेदजनक छ। जुन पक्षबाट भए पनि निमुखा जनतालाई घानमा हालेर आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्ने समूह अहिले पनि हामीलाई न्याय पाउने हकबाट वञ्चित गर्दै छन्।
सबै पीडित एकजुट भई सत्यनिरुपण तथा बेपत्ता छानबिन आयोगलाई निष्पक्ष छानबिन गर्न बाध्य पार्न सके मात्र हामीले न्याय पाउन सक्छौं। देशमा न्याय दिलाउन ढिलाइ गर्दा युद्धकालीन मुद्दाको अन्तर्राष्ट्रियकरण हुनेमा कुनै शंका छैन। आफ्नो देशमा न्याय नपाए अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च गुहार्नु हाम्रो बाध्यता बन्न जानेछ। आफ्नो प्राण जानुअगावै आफ्नो श्रीमान्कोर अवस्था थाहा पाऊँ भन्ने मेरो आमा जस्ता हजारौं आमाहरुको याचिका सुनुवाइ गर्न जिम्मेवार पक्षले अब विलम्ब गर्नुहुँदैन।
जनयुद्धले छोडेको शिक्षा
जनयुद्धका दौरान देखाइएका सपना, बगाइएका पसिना, चुहाइएका आँसुलाई तराजुको एउटा पल्लामा राखी त्यसका उपलब्धिलाई अर्को पल्लामा राख्दा उपलब्धि फिक्का हुन्छ। अति फिक्का। अब नेपालको भविष्य अहिलेसम्म प्राप्त भएका उपलब्धिलाई रक्षा गर्दै, जनताको मतको कदर गर्दै देशको आर्थिक अवस्था सुधार गर्नतर्फ अग्रसर हुनुपर्छ ताकि अझै पनि जनतालाई एक आपसमा भिडाएर आफ्नो निहित स्वार्थ पूरा गर्न खोज्ने प्रवृत्ति निरुत्साहित बनोस्।
तसर्थ, हामी सम्पूर्ण पीडितहरुले न्यायको लडाँइमा एक हुँदै द्वन्द्वकालीन अवशेषलाई समाप्त पार्न अग्रसर भई आगामी पुस्तालाई समुन्नत नेपाल कोसेली दिन लाग्नुपर्छ। सहिद, बेपत्ता अनि घाइतेको मनलाई बल्ल शान्ति मिल्नेछ। यसका लागि जनयुद्धकालीन मुद्दाको निष्पक्ष छानबिन गरी पीडकलाई कानुनी कठघरामा ल्याउनैपर्छ। बिन्ती! चाँडो गरौं। किनकि मेरी आमाजस्ता कैयौं आमाहरु आफ्नो प्राण जानुअघि बेपत्ता पारिएका आफ्ना प्रियजनको अवस्था सार्वजानिक होस् भन्ने चाहनुहुन्छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
