जकार्ता (इन्डोनेसिया)- गत मंगलबार जकार्ता इन्टरनेसन एक्पोको हलमा १८औं एसियाली खेलकुद अन्तर्गत नेपालका लागि चासोको खेल भएको थियो। उसुको सान्सो अन्तर्गत ६० केजीमुनि तौल समूहमा नेपालकी लुमन्ती श्रेष्ठ बाई पाएर क्वार्टरफाइनलमा प्रवेश गरेकी थिइन्। क्वार्टरफाइनलमा थाइल्यान्डकी खेलाडीलाई पराजित गरेको अवस्थामा नेपालको पदक पक्का हुन्थ्यो। एसियाली खेलकुदमा नेपालका लागि कास्य नै किन नहोस् पदक नै ठूलो बनिरहेको छ।
एसियाली खेलकुदको सातौं दिन चलिरहँदा नेपालको पदक जित्ने सम्भावनासमेत छैन।
लुमन्तीले थाइल्यान्डकी खेलाडीलाई हराए पदक पक्का हुने भएको हुँदा उसुको भेन्यूमा पत्रकार र पदाधिकारीको भिड नै लागेको थियो। तर सबैको अपेक्षाविपरीत नेपालकी खेलाडी पहिलो राउन्डमै पराजित भइन्। दुई राउन्डसम्म चल्ने उसुको प्रतिस्पर्धामा नेपाली खेलाडी पहिलो राउन्डमै पराजय हुनुको कारणबारे नेपाली अफिसियल अनभिज्ञ देखिए। पहिलो राउन्डमै पराजय हुनुको कारणबारे प्रशिक्षक अमर थिङले पनि पत्तो पाएनन्। उनी भन्दै थिए, 'पहिलो राउन्डमै कसरी हारिन् थाहा नै पाइएन।'
जकार्ता कन्भेन्सन सेन्टरको प्लेनरी हलमा एसियाडको पहिलो एक साता तेक्वान्दोको प्रतिस्पर्धा भयो। जहाँ १० नेपाली खेलाडीले आ-आफ्ना तौल समूहमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। एसियाली खेलकुदमा नेपाललाई सबैभन्दा बढी १४ पदक दिलाएको तेक्वान्दो लगातार तीन एसियाली खेलकुदमा पदकविहीन बन्न पुग्यो। प्लेनरी हलमा भएको खेलमा नेपालका अधिकांस खेलाडीले न्यून अंक जोडे। केही खेलाडीले अंक पनि जोडन् सकेनन्। आखिर अंक जोड्न पनि नेपाललाई किन गाह्रो परिरहेको छ त? तेक्वान्दोका प्रशिक्षक नेर्बु लामाको भनाइ छ, 'हामी प्रहार त गर्छौं तर कहाँ कसरी हान्दा नम्बर आउँछ भन्ने बारे जानकार छैनौं।' प्लेनरी हलको प्याराफिटमा भेटिएका नेर्बुले नेपालले अंक ल्याउने तरिका सिक्न नसकेको तर्फ संकेत गरेका थिए।
एसियालीमा नेपालले पदक जित्नु नसक्नुको मुख्य कारण माथिका दुई दृश्य हेरे स्पष्ट हुन्छ। प्रशिक्षणमा कम ध्यान दिनु र नेपालका प्रशिक्षक समय अनुकूल अपडेट नहुनाले नेपालले सोचे जस्तो नजिता निकाल्न सकेको छैन। राष्ट्रिय खेलकुद परिषदका सदस्य सचिव केशव विष्ट पनि नेपालको समस्या प्रशिक्षक र प्रशिक्षणमै भएको देख्छन्।
'पढ्नका लागि विदेश पठाएका प्रशिक्षक पास नै हुन्नन्। पास हुने पनि आधाउधी मात्र जान्ने भएर आउँछन्। अर्कोतर्फ अंग्रेजीको पनि समस्या छ,' सदस्यसचिव विष्टले जकार्ता कन्फेन्सल सेन्टरस्थित मिडिया सेन्टरमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै भने, 'प्रशिक्षक हुनलाई पनि योग्यता चाहिन्छ। राम्रो खेलाडी भएर हुन्न राम्रो प्रशिक्षक नबन्न पनि सक्छ।'
उनले परिषदमा अब स्थायी प्रशिक्षक राख्ने प्रावधान पनि हटाउनुपर्ने बताए। 'परिषदमा स्थायी प्रशिक्षक राख्ने पक्षमा हामी छैनौं। किनकि सबैलाई प्रशिक्षक राख्दा राम्रो नजिता पाउन सकेनौं। हिजो स्वर्ण पदक ल्याएकाले पुरस्कृत गर्ने हिसाबले खेलाडीलाई प्रशिक्षकको जागिर दिएका हौं,' उनले भने, 'अब हामीले करारमा थप सुविधा दिएर प्रावधिक पक्ष बुझेका प्रशिक्षक राख्नुपर्छ। जो अपडेट छैन। उनीहरुलाई थप प्रशिक्षण आवश्यक छ।'
तयारी र लगानीबिना पदकको आसा नगरे हुन्छ
जारी एसियाली खेलकुदमा पदक जित्ने देशले खेलकुदमा अर्बौं लगानी गरेका छन्। उनीहरु एसियाली खेलकुद सकिएको भोलिपल्टदेखि अर्को एसियाडको तयारीमा लाग्छन्। तर यसको विपरीत नेपालमा भने अन्तिम समयमा तयारी हुने गरेको छ। जसले गर्दा पदक ल्याउन कठिन हुने तेक्वान्दो प्रशिक्षक दीपक विष्ट बताउँछन्। 'हामी तीन वर्ष १० महिना चैं सुतेर बस्छौं। अनि दुई महिना बाँकी हुँदा तयारी थाल्छौं।'
अर्कोतर्फ नेपालले खेलकुदका लागि नगन्य मात्रामा लगानी गरेको सदस्यसचिव विष्टले बताए। 'हाम्रो बक्सिङ टिम थाइल्यान्डमा प्रशिक्षण गर्न गएको थियो। त्यहाँ हाम्रो खेलाडीले एसियाली खेलकुद खेल्ने थाइल्यान्डको खेलाडीलाई हराइदिए। त्यसपछि प्रशिक्षकले चिन्ता गरेका थिए। नेपाल जस्तो देशले हरायो भनेर,' उनले सुनाए, 'किनकि उनीहरुले बक्सिङमा ३० करोड रुपैयाँ लगानी गरिरहेका छन्। हाम्रो केवल ८ लाख रुपैयाँ मात्र लगानी छ। यसबाट पनि थाहा हुन्छ हाम्रो खेलाडी राम्रा भएर पनि चुकिरहेका हुन्छन्। सबै सुविधा पाउन सक्ने र लगानी बढाउन सके हामीले पनि गर्न सक्छौं। अर्कोतर्फ हामीले प्रशिक्षण राम्रो दिन सकिरहेका छैनौं।'
सदस्यसचिव विष्टले नेपालको खेलकुदमा लगानीबारे असन्तुष्टि जनाउँदै भने, 'समग्रमा आफ्नो देशको बजेट अनुसार प्रदर्शन राम्रो हो। यदि यस्तै ताल हो भने हामीले पदकको आसा नगरे पनि हुन्छ।'
पदक जित्न योजना चाहियो
एसियाली मुलुकहरु खेलुकदमा विश्व शक्ति हुन्। ओलम्पिकमा चीन, जापान र कोरियाले बलियो उपस्थिति देखाउने गरेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा बलियो उस्थिति देखाउन उनीहरुले वर्षौं योजना र त्यही अनुसारको लगानी गरेका हुन्छन्। नेपालले पनि पदक जित्नका लागि दीर्घकालीन योजना बनाउनुपर्ने सदस्यसचिव विष्ट बताउँछन्।
'हामीले राम्रो नतिजा निकाल्ने हो भने एक वर्षभित्रै राम्रो योगदान बनाएर अघि बढ्नुपर्छ,' उनले भने।
खेलकुदमन्त्री जगतबहादुर विश्वकर्मा जाकर्ता आएर एसियाली खेलकुद हेरेर नेपालले खेलकुदमा शून्य लगानी गरेको स्विकार गरेको सदस्यसचिवको भनाइ थियो। 'हामीले मन्त्रीज्यूलाई सकेसम्म सबै भेन्यू देखायौं। त्यसपछि उहाँले हामीले केही पनि गरेका रहेनछौं भन्नुभएको छ। उहाँले अब गरेनौं भने धेरै पछि परिन्छ भन्नुभयो,' सदस्यसचिवले मन्त्रीको भनाइ उद्धृत गर्दै भने, 'भोलिका दिनमा बजेट ल्याउन र प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने कुरामा योजान बनाउनुपर्छ। पदक ल्याउनलाई वास्तवमा हामीले गर्नु धेरै रहेछ भन्ने कुरा मन्त्रीज्यूले स्वीकार गर्नुभएको छ।'
अहिलेको नेपालको स्तर भनेको साग गेम्स बराबरकै भएको विष्ट बताउँछन्। 'नेपाल अब साग गेम्समा केन्द्रित हुन्छ,' उनको भनाइ थियो।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
