काठमाडौं– ०७२ सालको भूकम्पबाट क्षतिग्रस्त ऐतिहासिक सम्पदा धरहराको पुनर्निर्माण टेन्डर प्रक्रियाका कारण अन्योल भएको छ। बोलपत्र (टेन्डर) मा देखिएको विवादका कारण पछिल्लो पटक गत १ साउनदेखि निर्माण थाल्ने घोषणा गरिएको धरहरा निर्माण पछि थकेलिएको छ।
लगानी, स्वामित्व लगायतमा लामो समय अल्झिएको धरहरा पुनर्निर्माण पछिल्लो समय टेन्डर विवादले अड्काएको हो।
राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणको सम्पदा महाशाखा प्रमुख राजुमान मानन्धरका अनुसार टेन्डर खोल्ने मिति ३ पटक सरिसकेको छ। अहिले चौथो पटकका लागि तोकिएको समयमा पनि टेन्डर लाग्ने सम्भावना न्यून छ।
यसले धरहरा पुनर्निर्माणलाई अरू लम्ब्याउने सम्भावना बढेको छ।
ठेकेदारको बदमासी
पछिल्लो समय निर्माण कम्पनी (ठेकेदार) का कारण धरहरा पुनर्निर्माण अनिश्चित भएको हो।
गत ३१ वैशाखमा प्राधिकरणले धरहरा पुनर्निर्माणका लागि टेन्डर आह्वान गर्यो। उक्त टेन्डर सूचना अनुसार चिनियाँ कम्पनीसँगको साझेदारीमा ६ नेपाली कम्पनीले हालेका थिए। उक्त टेन्डरको कागजात प्राधिकरणले गत असार ७ मा खोलेको थियो।
असार १९ मा प्राधिकरणले आवेदन परेकामध्येबाट ५ कम्पनीको प्राविधिक प्रस्ताव स्वीकृत गर्यो। जसमा जेटआइइसी–लामा, महाराजगञ्ज; सिआरआइसिइसी–स्वच्छन्द, नागार्जुन; कुमार–सिएफइसी, चन्डोल; जिआइइटिसी–रमन र सिआइसिओ–कालिका–रसुवा; धापासी थिए।
तर, प्राविधिक प्रस्ताव स्वीकृत भएका बोलपत्रदाताको आर्थिक प्रस्ताव मूल्यांकनको अन्तिम घडीमा अनियमितताको उजुरी परेपछि मूल्यांकन प्रक्रिया अवरुद्ध भयो।
तर, टेन्डर पेस गर्नेमध्येकै सिआइसिओ–कालिका–रसुवाले टेन्डर पेस गरेका विदेशी कम्पनीको कागजात शंकास्पद रहेको दाबी गर्दै छानबिनको मागसहित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयमा उजुरी गर्यो। आफूले टेन्डर नपाउने देखेपछि उक्त कम्पनीले उजुरी हालेको आरोप लागेको छ।
आर्थिक प्रस्ताव खोल्ने घोषणा गरिएको १ घन्टापहिले उक्त उजुरी परेपछि प्रधानमन्त्री कार्यालयले टेन्डर रोकी छानबिन गर्न प्राधिकरणलाई निर्देशन दियो।
चिनियाँ दूतावाससम्म
प्रधानमन्त्री कार्यालयको निर्देशनपछि गत ३ साउनमा टेन्डर पेस गर्ने चिनियाँ कम्पनीबारे सूचना उपलब्ध गराउन प्राधिकरणले नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासलाई पत्र पठायो। प्राधिकरणले प्राविधिक प्रस्तावमा अस्वीकृत गरेको जेटसिजिआइइसी– आशिषदेखि उजुरीकर्ता सिआइसिओ–कालिका–रसुवा पनि थियो।
प्राधिकरणलाई जवाफ दिँदै गत बिहीवार चिनियाँ दूतावासले ती कम्पनीबारे आफूले जानकारी दिन नसक्ने औपचारिक पत्र पठाएको प्राधिकरणका सम्पदा महाशाखा प्रमुख मानन्धरले बताए। दूतावासले उक्त विषयमाथि छानबिन गर्ने अधिकार आफूलाई नभएको जवाफ पठाएको छ।
त्यसपछि टेन्डर हाल्ने चिनियाँ कम्पनी सम्बन्धी केही प्रमाणका लागि प्राधिकरणले चिनियाँ दूतावासलाई पत्राचार गरेको मानन्धरले बताए।
थपिएको म्यादमा पनि अनिश्चित
धरहरा पुनर्निर्माणका लागि प्राविधिक प्रस्ताव स्वीकृत भएर आर्थिक प्रस्ताव खोल्ने चरणमा प्राधिकरणले २६ असारयता हालसम्म ३ पटकको म्याद गुजारिसकेको छ। यसअघि ७ दिन, १५ दिन र पुनः ७ दिनको समय गुज्रिसकेको छ भने पछिल्लोपटक आगामी शनिबारका लागि आर्थिक प्रस्ताव खोल्नेगरी नयाँ मिति थप गरिएको छ।
‘चिनियाँ दूतावासबाट पछिल्लो पटक माग गरिएका प्रमाण प्राप्त भएपछि त्यसको प्रतिवेदनसहित प्रधानमन्त्री कार्यालयमा बुझाउँछौं,’ प्राधिकरणका सम्पदा महाशाखा प्रमुख मानन्धरले भने।
तर, यसपटक पनि चिनियाँ दूतावासबाट अपेक्षा अनुरुप जवाफ आउने छाँटकाँट भने छैन।
यो किचलोकाबीच जारी टेन्डर प्रक्रिया रद्द गरेर नयाँ टेन्डर आह्वान गर्न पनि नमिल्ने प्राधिकरण बताउँछ। विवाद तत्काल सल्टिने नदेखिँदा तत्काल धरहरा पुनर्निर्माण अघि नबढ्ने निश्चित छ।
जनताको पैसामा खेलवाड
पहिलोपटक प्रधानमन्त्री भएका बेला केपी शर्मा ओलीले ४ फागुन ०७२ मा धरहरा पुनर्निर्माणको शिलान्यास गर्दै जनताकै खर्चमा धरहराको निर्माणका लागि आफूले खातामा एक महिनाको तलब हालिदिने घोषणासमेत गरे। उनले कुनै वैदेशिक लगानी र सरकारी खर्चमा नभई जनताको खर्चमा नै धरहराको निर्माण गर्ने घोषणा गरेका थिए।
त्यसलगत्तै प्राधिकरणले खोलेको ‘धरहरा पुनर्निर्माण कोष’ बैंक खातामा २४ करोड रुपैयाँ जम्मा भइसकेको छ। धरहरा पुनर्निर्माण अनिश्चित भएपछि उक्त कोषमा पछिल्लो समय पैसा जम्मा हुन छाडेको छ भने कोष पनि निश्क्रिय भएको छ।
यस्तो बन्नेछ धरहरा
धरहरा पुनर्निर्माणमा झन्डै ४ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने अनुमान छ। दुई वर्षभित्र धरहराको निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य प्राधिकरणको छ।
नयाँ बन्ने धरहराको डिजाइन यसअघि नै प्राधिकरणले स्वीकृत गरिसकेको छ। डिजाइन अनुसार, नयाँ धरहरा जमिनमुनि दुई र जमिनमाथि २२ गरी २४ तलाको हुनेछ। धरहरामा चढ्ने र ओर्लिने गरी दुईतर्फी ‘लिफ्ट’ राखेर अपांगमैत्री समेत बनाइनेछ।
नेपालका प्रथम प्रधानमन्त्री भीमसेन थापाले महारानी त्रिपुरासुन्दरी देवीको सम्झनामा निर्माण गरेको धरहरा १९९० सालको भूकम्पमा आंशिक क्षति भएको थियो। २०७२ वैशाख १२ को भूकम्पले भने धरहरालाई पूर्णरुपमा भत्काएको थियो।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786360041.jpg)
-1786602170.png)
-1789992067.jpeg)
-1789631269.jpg)
