• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३ Fri, Nov 20, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
नेपाल लाइभ विशेष

नेपालको राजनीति मौसमी पाराले चल्दैन : मुमाराम खनाल [अन्तर्वार्ता]

64x64
नेपाल लाइभ शुक्रबार, असार १०, २०७९  १८:२५
1140x725

जब निर्वाचन नजिकिन्छ। नयाँ दल खोल्ने, दर्ता गर्ने लहर चलिहाल्छ। धेरैले आफूलाई परम्परागत दलभन्दा भिन्न देखाउने कोशिस गर्छन्। आफूलाई वैकल्पिक राजनीतिक धार घोषणा गर्छन्। जब चुनावमा होमिन्छन्, त्यसले उनीहरुको हैसियत ऐनाजस्तै छर्लंग बनाइरहेको हुन्छ। विगतमा आफूलाई वैकल्पिक शक्ति दाबी गर्दै तामझामका साथ घोषणा गरिएका दलहरु अहिले तुहिँदै गएको अवस्था छ। नयाँ दलहरु खोल्ने क्रम र तिनले परम्परागत दलहरु पार्नसक्ने चुनौतीको सेरोफेरोमा रहेर नेपाल लाइभका लागि ईश्वर बरालले राजनीतिक विश्लेषक मुमाराम खनालसँग गरेको संवादः

निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा निर्वाचनकेन्द्रित स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिने तथा नयाँ पार्टी गठन गर्ने कार्य बढेको छ। स्वतन्त्र उम्मेदवारी घोषणा तथा नयाँ पार्टी निर्माणले परम्परागत पार्टीहरुलाई कस्तो असर गर्छ वा चुनौती दिन्छ?
गणितीय हिसाबले चुनौती हुन्छ जस्तो लाग्दैन। तर, आगामी दिनको राजनीतिका हिसाबले परम्परागत तथा चल्तीका अहिलेका राष्ट्रिय दलहरूमा एक प्रकारले आममानिसको जुन विश्वास थियो, संविधान जारी भएपछि त्यो धरातलचाहिँ गुमाएको पक्कै हो। त्यसकारण स्वाभाविक रुपमा अहिलेका दलभन्दा हामीले पो केही राम्रो गर्न सक्छौं भन्ने विश्वाससहित आउनु राम्रो हो। ७०–७५ वर्षको इतिहास बोकेका परम्परागत दलहरुले सेवा प्रवाहदेखि जनताका जल्दाबल्दा समस्यालाई सम्बोधन गर्न नसकेपछि राजनीति गर्ने रहर पनि आएको छ। केही मानिस विशेषगरी युवामा गएको सन्देश एक प्रकारले सकारात्मक नै हो। 

पछिल्लो ६–७ वर्षमा बाबुराम भट्टराईदेखि रविन्द्र मिश्रसम्मले जस्ता प्रयोग र उद्घोष गरेका थिए, ती सबै कि शिथिल भए, कि बिलाएर गएको देखिन्छ। हल्लाखल्ला र चर्चाका साथ आएका ती दलको अवस्था त यस्तो छ भने, अब आउने दल वा स्वतन्त्र उम्मेदवार टिक्न सक्लान्?
नयाँ दल बनाउँदा व्यक्तिले आफूलाई केन्द्रमा राखेर सञ्चालन भएका छन्। उनीहरुमा आफूलाई निर्विकल्प नेता र अरुलाई आफूसँग जोडिन आहुवान गर्ने परिपाटी रहेको छ। अब यस्तो व्यक्तिकेन्द्रित तरिकाले पार्टी बन्दैन। हामी लोकतान्त्रिक अभ्यास भएन भन्छौं। अहिलेका दलहरूमा अन्तरपार्टी लोकतन्त्र छैन। दलका नेता निरंकुश भए भनेर भनिरहेका छौं। तर, बाबुराम भट्टराई, रविन्द्र मिश्रदेखि रमेश खरेललगायत अहिले बन्न लागेका पार्टीहरुमा पनि यस्तै अभ्यास रहेको देखिन्छ।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

वृहत्तर रुपमा राष्ट्रका समस्या के हुन्? कस्तो विचार ग्रहण गर्नेभन्दा पनि आफू नेता बन्ने र अरुलाई जोडिन आउ भन्ने सरल सूत्रबाट राजनीति गर्न खोजिएको छ। यसले कतै पुर्‍याउँदैन र यिनीहरु एउटा व्यक्तिलाई पार्टी चाहिएर अघि बढ्दा असफल भएका छन्। पार्टी त जनताका लागि हो नि। त्यतापट्टि ध्यान नगएकाले पनि नयाँ आउने र बिलाउने गरेको दृष्टान्त रहेको हो। यसरी व्यक्तिको आवश्यकताले पार्टी बन्दैन। आन्दोलनको आवश्यकताले पार्टी बन्ने हो। समाजमा कुनै न कुनै आन्दोलन सुशुप्त छन्। तिनलाई समातेर राजनीतिको उठान गर्नु पर्छ। अहिलेको समस्या भनेकै सेवा प्रवाह, शिक्षा, स्वास्थ्य र लोकतन्त्रिक पद्धति स्थापना आदिमा छन्। अनि यस्तो विषयलाई छाडेर संघीयता, धर्म निरपेक्षताजस्ता विषयले ठूलो जनसमुदायलाई उद्वेलित गर्दैन। त्यसकारण वर्तमान अवस्थाका समस्यालाई केन्द्रमा राखेर राजनीतिक दल निर्माण हुन जरुरी छ। अहिले व्यक्तिलाई केन्द्रमा राखेर दल निर्माण भईरहेका छन्, त्यो त असफल भईहाल्छ नि। 

नयाँ भनिएका दलहरू जनताबाट अनुमोदित नभएको पृष्ठभूमिमा परम्परागत पार्टीहरूले त्यस्तो उल्लेख्य चुनौती महसुस गरेर आफूलाई परिवर्तन गर्लान् त?
अपवादबाहेक चुनावको मुखैमा पार्टी बनाउने चलन असफल भएर गएका छन्। उदाहरणका लागि रविन्द्र मिश्रले जनतालाई आफूतिर आकर्षित गर्न सकिन्छ भन्ने जुन बालसुलभ हठका साथ केन्द्रित हुनुभयो, त्यो असफल भएर गयो। उहाँ एकदमै व्यक्तिकेन्द्रित हुनु भयो। यद्यपि, वैकल्पिक राजनीतिक दलका लागि पर्याप्त आधार छन्। तर, शक्तिको रुपमा आउन सकेका छैनन्। जनतालाई उद्देश्यगत रुपमा प्रस्ट पार्नुपर्‍यो। अनि पो नयाँ शक्ति भनेर पत्याउने अवस्थाको निर्माण हुन्छ। यस्ता शक्ति निर्माण नभइन्जेल परम्परागत पार्टीहरूले त्यति चुनौती महसुस नर्गलान्। तर व्यक्तिगत रुपमा बालेन, हर्क साम्पाङहरुको उदय भएको छ। तिनीहरु कति सफल, कति असफल भोलिका दिनमा थाहा होला। यसले के पुष्टि गर्छ भने बलियो वैकल्पिक शक्तिको आवश्यकता रहेको छ। 

max tiger cn
max tiger cn
tvs-dashain-2083
tvs-dashain-2083

मुख्य पार्टीका दोस्रो तहका नेताहरुबाट स्वतन्त्र तथा नयाँ पार्टीहरूप्रति तिखा आलोचना भइरहेका छन्। के यिनीहरुले आफूलाई सुधार्नेभन्दा पनि अरुलाई निषेध गर्न खोजेका हुन्?
मुख्य पार्टीका दोस्रो तहका नेताहरु  नालायक छन्। ती पार्टीका पहिलो पुस्ताले आफूलाई अनुकूल हुने पार्टी निर्माण गरेका छन्। र, दोस्रो पुस्ताका नेताहरुमा आफूलाई लाभ लिन पहिलो पुस्ताका नेताको नांंगो सेवा गर्नुपर्ने अवस्था रहेको छ। त्यसले गर्दा तिनले जे पनि बोल्छन्। ‘बा’ हरुको प्रशंसा गर्नलाई असहिष्णु भएर प्रस्तुत हुन्छन्। विशेषगरी यो प्रचलन कम्युनिष्ट पार्टीमा रहेको छ। यस्तो एमाले, माओवादीमा देखिन्छ। लोकतान्त्रिक पार्टीहरुमा अपवादबाहेक यस्तो देखिन्न। 

अन्त्यमा, निर्वाचनको मुखमा दल बनाएर वा स्वतन्त्र रुपमा उम्मेदवारी दिने, प्रचार गर्ने तर निर्वाचनपछि फेरि अर्को निर्वाचन नआउन्जेल गुमनाम हुने जुन सिलसिला देखिएको छ। यस्तो पाराले परिवर्तन ल्याउला?
नेपाली समाजको राजनीति, नेपाली समाज, र अहिलेका राजनीतिक दलहरूको इतिहासलाई नबुझीकन एउटा ‘सेन्टिमेन्ट’ बाट चुनावबाट प्रचार गरिहाल्ने र रमाएर बस्ने जमात ‘मौसमी’ नै हो। विशेषगरी यो जमात काठमाडौंकेन्द्रित छ। तर नेपालको राजनीति यस्तो ‘मौसमी’ पाराले चल्दैन। अहिलेका मुख्य दलको हाँगा विगत ७० वर्षबाट बनेर आएका हुन। यिनको प्रभाव व्यापक छ। त्यस्तै काठमाडौं वा सहरकेन्द्रित जमातले नेपालको विविधता र यसका जटिलता नबुझी होमिन्छन्।  यो तरिकाले परिवर्तन सम्भव हुन्न। 

अर्को मुख्य कुरा के छ भने, काठमाडौंले अन्त्यमा उछाल्ने कामचाहिँ गर्छ। तर राजनीतिक दलको उत्पति र सुरुवातचाहिँ गाउँबाट वा भनौं बाहिरबाट भएको छ। यसका लागि अहिलेका मुख्य पार्टीहरुको राजनीतिक इतिहास हेरेपुग्छ। त्यसैले काठमाडौंकेन्द्रित मनोगत आग्रहले पार्टी बनेको छैन र मलाई विश्वास पनि छैन। 

प्रकाशित मिति: शुक्रबार, असार १०, २०७९  १८:२५

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
आयोगले थाल्यो स्थानीय निर्वाचनको तयारी, आज दलहरुसँग छलफल
कर्णालीमा राइड शेयरिङको भाडादर तोकिँदै, मनपरी शुल्कमा लगाम लगाउने तयारी
तराई र उपत्यकामा हुस्सु तथा कुहिरो
सम्बन्धित सामग्री
पिआरधारी र ‘नक्कली’ नागरिकप्रति बालेनको ‘प्रेम’, ठूला पदमा धमाधम नियुक्ति यसरी पिआरधारी र ‘नक्कली’ नागरिकप्रति बालेन सरकारको ‘प्रेम’लाई आशंकाको दृष्टिले हेर्न थालिएको छ। सरकार विवादित नियुक्तिको पक्षमा अडिन... बुधबार, कात्तिक ११, २०८३
दशक ७० मा राजनीति : संविधान, नाकाबन्दीदेखि संसद् विघटनसम्म नेपालले राजनीतिक रुपमा यो दशक कसरी पार गर्‍यो? कस्ता उतारचढाबहरू बेहोर्नुपर्‍यो? त्यसको आकलन गर्न सहज हुने गरी नेपाल लाइभले यस दशकका... मंगलबार, चैत २८, २०७९
०८ सालयताका प्रधानन्यायालयको फैसला उतारिरहेका दिनेशराज पन्त अक्षरहरू ‘गुँथिए’ झैँ लाग्ने पुराना नेपाली कागज टेबलमा राखिएका छन्। हत्तपत्त ठम्याउन नसकिने शब्दहरूलाई उनी पावरवाल चस्माको सहारामा ह... बिहीबार, फागुन १८, २०७९
ताजा समाचारसबै
आयोगले थाल्यो स्थानीय निर्वाचनको तयारी, आज दलहरुसँग छलफल शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
कर्णालीमा राइड शेयरिङको भाडादर तोकिँदै, मनपरी शुल्कमा लगाम लगाउने तयारी शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
तराई र उपत्यकामा हुस्सु तथा कुहिरो शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
आजका लागि तोकियो विदेशी मुद्राको विनिमयदर शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
अपहरण गरी बन्धक बनाइएका व्यक्तिको सकुशल उद्धार, संलग्न व्यक्तिहरु पक्राउ बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
दल त्याग गर्ने जसपाका १८ स्थानीय जनप्रतिनिधिको पद स्वतः रिक्त बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
अपहरण गरी बन्धक बनाइएका व्यक्तिको सकुशल उद्धार, संलग्न व्यक्तिहरु पक्राउ बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
दाङमा यात्रुवाहक बस दुर्घटना, २२ जना घाइते बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
प्रधानमन्त्री बालेनको भारत भ्रमण : राष्ट्रिय स्वार्थमा स्पष्ट अडान राख्न पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूको सुझाव बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
धान काट्ने मेसिन र मोटरसाइकल ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
बसबरिया गाउँपालिकाका अध्यक्ष पक्राउ बुधबार, मंसिर २, २०८३
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
आईजीपी पुनर्बहालीका लागि सर्वोच्चको इजलासमा बहस, दानबहादुर कार्कीलाई आजै काममा फर्काउने आदेश गर्न वरिष्ठ अधिवक्ताहरूको जोडबल बुधबार, मंसिर २, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्