• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

कता पुग्यो सांसद विकास कोषको बहस?

सौगात गौतम बुधबार, भदौ १०, २०७७  १५:४४
1140x725

नयाँ आर्थिक वर्षको बजेट बन्दै गर्दा, सांसद विकास कोषको विषयले बहसको स्थान पाएको थियो। तर भदौ महिना सुरु हुँदा भने यो बसह हराइसकेको छ। कोरोना महामारीले ल्याएको संकटको समयमा खर्च गर्न सांसद विकास कोषको रकम कोरोना भाइरस नियन्त्रण कोषमा राखिनुपर्ने टिप्पणी दिनहुँ जस्तो आइरहेका थिए। तर ती टिप्पणीहरु कार्यमा रुपान्तरण हुन सकेनन् र त्यो बहसले अहिले ठाउँ पाएको छैन।

संघीय सांसद र प्रादेशिक सांसदहरुलाई दिइने रकम २२ अर्ब हाराहारीमा हुने भएकाले पनि सामाजिक अभियान्ताहरु यति ठूलो रकमलाई यसरी मनपरी तरिकाले बाँड्न नहुने भनेर भन्दै थिए। तर यो अभियान तार्किक निष्कर्षमा अझै पुग्न सकेको छैन। हुन पनि नेपालमा सामाजिक र राजनीतिक अभियानहरुको प्रकृति हेर्ने हो भने निचोडमा कमै पुग्ने गर्छन्। सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर हुन्छन् तर ती सहमति कार्वान्यवन हुँदैनन्।

'इनफ इज इनफ'भन्दै सत्याग्रहमा बसेका अभियन्तासँग पनि सरकारले कागजी रूपमा मात्र अभियान मत्थर पार्न सफल भएको छ। अझ सांसद विकास कोषबारे त एकाध अवाज उठेपनि बलियो अभियानको रुपमा स्थापित हुन सकेकै थिएन। कुनै पनि प्रकृतिको अभियानले ठाउँ पाउन त्यसमा राजनीतिक आवाजको खाँचो हुन्छ र नेपालमा राजनीतिक अवाज स्वतन्त्र ढंगले उठ्ने गरेको छैन। राजनीतिक फाइदाका लागि आवाज उठ्ने भएकाले सामाजिक मुद्दाहरूले राजनीति गर्नेहरूलाई कहिले आकर्षित गरेनन्। त्यसको उपज हो, सामाजिक अभियान केही अवाज, लेख र बहसमा सीमित भएको।

ओझेलमा परेको सांसदको भूमिका 
यसपटकको सांसद विकास कोषको बजेट प्रति निर्वाचन क्षेत्र ६ करोडबाट घटाएर ४ करोड बनाइएको छ। सांसदलाई बजेट दिँदा सांसदको जे भूमिका हुनुपर्थ्यो त्यसलाई झन् ओझेलमा पारेको कुरामा दुईमत नहोला। कानुन निर्माताको काम अन्योलमा पर्ने गरेको छ यस्ता प्रावधानहरुले। त्यसैले त अहिले दुई महिनासम्म रोकिएको संसदतिर कानुन निर्माताहरुको चासो छैन। कारण हो, संसद भित्र काम नभए पनि संसद बाहिर त धमाधम बालुवा-सिमेन्टको काम हुँदैछ। सांसदहरूको सामाजिक संजाल पल्टाएर हेर्दा हुन्छ, बाटो निरीक्षण गरेको, भवन उद्घाटन गरेको पोस्टहरु प्रशस्त छन् तर कानुन निर्माणमा गरिएका अभियान र कार्य न्यून छन्।  

केन्द्रीय रूपमा विनियोजित कोषको वितरण र प्रयोगमा निर्वाचित सांसदहरूकै नियन्त्रण हुन्छ, जसले उनीहरुलाई कानुन निर्माता कम, विकासे कार्यकर्ता ज्यादा बनाउने गरेको छ।

अहिले सांसदलाई जसरी बजेट दिइएको छ, त्यसले कस्तो परिणाम दिएको छ भनेर मूल्यांकन गरिएको छैन। सांसद विकास कोष समानताको सिद्धान्तको आधारमा निर्धारण गरिएको छैन त्यसैले काठमाडौँ र मुगुको निर्वाचित सांसदले पाउने विकास बजेट समान छ। त्यस्तै यो नियम निर्वाचित सांसदको हकमा मात्र लागू हुन्छ, समानुपातिक सांसदको हकमा लागु हुँदैन। केन्द्रीय रूपमा विनियोजित कोषको वितरण र प्रयोगमा निर्वाचित सांसदहरूकै नियन्त्रण हुन्छ, जसले उनीहरुलाई कानुन निर्माता कम, विकासे कार्यकर्ता ज्यादा बनाउने गरेको छ। अझ यो रकमको सदुपयोगबारे त विश्वास कमैलाई होला। सांसदहरु छन् है भनेर देखाउन यो बजेट कनिका छरे जसरी छर्ने गरिएको छ।    

सांसद विकास कोषको राम्रोनराम्रो पक्षमा राजनीतिक टिकाटिप्पणी त होला नै, तर यसको मनोसामाजिक पक्ष पनि बहस गर्न जरुरी छ। सांसद विकास कोष किन हट्ने छाँटकाँट देखिन्न त? आखिर किन लालायित छन् सांसदहरू यो रकम चलाउन? यो कोष बिना सांसदको भूमिका गौण हुने हो त?

भौतिक विकास मात्र विकास!   
नेपाल अझै विकासको खुड्किला चढ्दै गरेको देश हो। हामीमा विकासको भोक अझै छ, विशेषगरी पूर्वाधार विकास। हाम्रो विकासको सपना सामाजिक विकासमा कम र भौतिक विकासमा ज्यादा छ। चिल्लो ठूलो बाटो र ठूला महल जस्तो भौतिक संरचनालाई नै हामीले विकास भनेर सीमित गरेका छौँ। त्यसैले जसले काम गर्‍यो त्यसलाई भोट दिने भन्ने मानसिकताबाट ग्रसित छौँ। त्यसैले त 'भ्यु टावर' बनाउने होड चलेको छ। सार्वजनिक शौचालयको महत्व बुझेका छैनौँ तर भ्यू टावरले समृद्धिको सपना देख्न थालेको छौँ। 

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

राप्रपा नेता विक्रम पाण्डेले चितवनमा धेरै गरेका छन् त्यसैले उनलाई त भोट दिनै पर्‍यो। राष्ट्रिय राजनीतिमा शेरबहादुर देउवालाई जतिसुकै गाली गरौँ, उनले आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा गरेको योगदानको भरमा उनि पटकपटक चुनाव जितिराख्छन्। यो बाटो देउवाले बनाएको, थापाले बनाएको मन्दिर, यादवले खनेको सडक, कोइरालाले बनाएको पुल; हो यसरी नै परिभाषित छन् धेरै सांसद हाम्रो समाजमा। नेपालको कुनै पनि क्षेत्रमा पुगौँ, सडक वा ठूला आयोजनाको पछाडि व्यक्तिको नाम जोडिने गरिन्छ। केही त सांसद भएर गरेका होलान् भने केहिले पहुँचको भरमा स्रोत दोहन मात्र। जस्तो कि दमक जाँदा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीका बृहत् योजनाहरू।  

महँगो चुनावी प्रतिष्पर्धाबाट सांसद भएकाले पनि भर्पाइ गर्ने माध्यम बनेको छ यो कोष।    

यसरी सांसदको भूमिकालाई पनि समाजले भौतिक विकाससँग लगेर जोडेका छन्। हामीलाई प्रतिनिधित्व गर्ने सांसदले कानुन निर्माणमा गरेको भूमिकाबारे चर्चा हुँदैन र त्यसमा धेरै चासो पनि दिँदैनौं हामी। जसको कारण हो सांसद राम्रो कि नराम्रो भनेर उसले बनाएका बाटो पुलहरुले निर्धारण गर्ने गरिएको छ।   

बाहिर खारेज गरौँ भनेपनि भित्रभित्रै बढाउने लबी
केही महिना अगाडि एकजना निर्वाचित सांसदसँग कुरा गर्ने मौका जुरेको थियो। त्यही मौका छोपेर उहाँलाई सांसद विकास कोष बारे धारणा बुझ्न खोजें। उनले भने, 'यो खारेज हुनपर्छ भन्ने कुरा मैले पनि गरेको छु। तर यसको व्यवहारिक पाटो सोध्नु हुन्छ भने, यो कोष भएन भने मलाई अर्को चुनाव जित्न गाह्रो छ।  चुनाव जित्न काम गर्नुपर्छ, काम भनेको अझै पनि सडक कालोपत्रे गर्ने, यसो विभिन्न महिला र युवा समुहमा पैसा बाँड्ने नै हो। त्यसले अर्को चुनावको लागि आधार तय गर्छ।' हुन पनि सांसदहरूबाट यसको विरोध एकातिर छ भने व्यवहार अर्कोतिर। त्यसैले पनि कुनै सांसद वा दलले यसको बहिष्कार गर्ने सकेका छैनन्। कारण हो सांसदहरुको कोषमा भएको निर्भरता। महँगो चुनावी प्रतिष्पर्धाबाट सांसद भएकाले पनि भर्पाइ गर्ने माध्यम बनेको छ यो कोष।    

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

नियत ठिक हुनेहरुको लागि त यो कोष राम्रो अवसर हो, जनताको सेवा गर्न। तर नियत ठिक नहुनेहरुले यसको दुरुपयोग गरिरहेको पक्का हो। संचारमा आएर बोल्दा वा कार्यक्रमहरुमा बोल्दा लोकप्रिय हुने चाहनाले बजेटको खारेजीको माग गर्ने, तर भित्रभित्रै रकम बढाउन लबी गर्छन् सांसदहरु। अघिल्लो वर्ष नै ४ करोडबाट ६ करोड बनाइएको हो, सांसद विकास कोष। सांसदहरुको लबी सफल हुन्थ्यो भने १० करोड बनाउन चाहन्थे। तर कोरोनाको बहानाले ४ करोड हुन पुग्यो यो पटक पनि। उपभोक्ता समिति र विभिन्न सांसद नजिक समूह र संस्था पोस्ने बहाना बनेको छ सांसद विकास कोष।

सांसदलाई सांसद हुन दिनुपर्छ 
सांसदको काम भनेको नीतिनिर्माण गर्ने हो भन्ने कुराको अभिमुखीकरणमा कमी छ। सांसदलाई विकासे कार्यकर्ता बन्ने रहरले पनि यो कोषलाई खारेज गर्न सकिएको छैन। आज कतिपय परियोजनाहरु त सामुदायिक विकासलाई भन्दा पनि कार्यकर्ता रिझाउने खाले हुने गरेको पाइएको छ।

उदाहरणका लागि सुदूरपश्चिमका अधिकांश जिल्लामा सांसद विकास कोषको पैसा विद्यालयमाभन्दा बढी मन्दिर बनाउनमा गएको पनि सुन्दै आएका छौँ। सांसदहरू संसद भवनमा कम र आफ्नो परियोजना उद्घाटन र अनुगमनमा व्यस्त छन्। सांसद विकास एउटा लतका रूपमा विकसित हुँदै छ जुन हटाउन मुस्किल जस्तो देखिँदैछ। प्रमुख प्रतिपक्षी दलले बारम्बार यसको खारेजीको माग गरे पनि त्यो विज्ञप्तिमा मात्र सीमित भएको छ। वडामा, गाउँ/नगरमा जनप्रतिनिधि भएको बेला अब सांसद मार्फत् विकास गर्नुपर्ने बाध्यता छैन, साथै विकासलाई स्थानीयकरण गर्ने हो भने पनि सांसदहरु यो कोष लाई हटाउन लागी पर्नै पर्छ। 

नत्र भने यति खर्चिलो संघीयता, शक्ति सम्पन्न स्थानीय सरकार बनाउनुको औचित्यमाथि प्रश्न उठ्छ। त्यसैले कानुन निर्माताको काम कानुन निर्माण गर्ने र आफ्नो क्षेत्रलाई प्रतिनिधित्व गरेर मुद्दा उठाउने काम गर्न जरुरी छ। राष्ट्रिय स्तरका मुद्दा र विषय छन् जसले संसदमा ठाउँ पाएका छैनन्। भौतिक विकास गर्न स्थानीय तहलाई छाडी सांसदको भूमिका अवलम्बन गर्ने समय आइसकेको छ।

प्रकाशित मिति: बुधबार, भदौ १०, २०७७  १५:४४
  • #सांसद-विकास-कोष

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्