• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

असंवैधानिक कदम चाल्ने राष्ट्रपति पदमा रहन अयोग्य

लोकेन्द्र ओली बुधबार, असार ३०, २०७८  १९:२८
1140x725

कार्यकारी होस् या नहोस्, राष्ट्रपति सम्मानित र शक्तिशाली पद हो। नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचनाबमोजिम वरीयताक्रममा राष्ट्रपति एक नम्बरमा पर्छन्। राष्ट्रपतिले गर्ने सबै काम मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा मात्र गर्ने संविधानमा व्यवस्था छ। यसलाई आलंकारिक राष्ट्रपति भनिन्छ।

आलंकारिक भए पनि मन्त्रिपरिषद्को अन्तिम शक्ति (महत्वपूर्ण निर्णय कार्यान्वयन गर्ने निकाय) राष्ट्रपति नै हो। राष्ट्रपतिले प्रमाणीकरण नगरेसम्म संघीय व्यवस्थापिकाबाट पारित भएका संविधान संशोधनका विधेयक वा अन्य नयाँ/पुराना विधेयक, मन्त्रिपरिषद्ले जारी गर्ने अध्यादेश, संकटकालीन अधिकार, कैदबन्दीहरुको कैद छुटलगायतले कानुनी हैसियत पाउँदैनन्। त्यस्तै प्रधानमन्त्री र प्रधानन्यायाधीशको शपथले पनि राष्ट्रपतिबिना वैधानिकता पाउँदैन। 

संविधानको धारा ६१ मा ‘संविधान र कानुनको पालना गर्नु राष्ट्रपतिको प्रमुख कर्तव्य हुने’ उल्लेख छ। सरकार संविधानभन्दा बाहिर गएर काम गरे त्यसबारे पुनर्विचार गर्न सरकारलाई सुझाव दिनु राष्ट्रपतिको कर्तव्य हो। सरकारले सिफारिस गरेको कार्य संविधानविपरीत भए त्यसलाई राष्ट्रपतिले मान्नुपर्ने बाध्यता हुँदैन। संविधानले यही भन्छ।

लोकेन्द्र ओली

लिखित संविधानबाट शासन व्यवस्था सञ्चालन हुने भएकाले नेपालमा संवैधानिक सर्वाेच्चता छ। संविधानको धारा ७५ को उपधारा २ मा ‘मन्त्रिपरिषद्ले संविधान र कानुनको अधीनमा रही शासन व्यवस्था सञ्चालन गर्दछ’ भन्ने व्यवस्था छ। त्यसकारण संविधानको उल्लंघन न कार्यकारिणी मन्त्रिपरिषद्ले गर्न सक्छ, न राष्ट्रपतिले। संविधान पालना गर्नु राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, मन्त्रिपरिषद् लगायत सबै नागरिकको कर्तव्य हो।

संविधान र समग्र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्था सिध्याउन खोज्ने कुनै पनि व्यक्ति राष्ट्रवादी हुन सक्दैन। मनसायपूर्वक संविधानलाई आर्यघाटमा पुर्‍याउन खोज्ने व्यक्तिहरु संवैधानिक, राजनीतिक र नैतिक रुपमा पदमा बहाल भइरहन सक्दैनन्। उनीहरुलाई वैधानिक रुपमै पदच्युत गर्नुपर्छ।

जसरी प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली पदच्युत भए, त्यसैगरी राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी पनि त्यो सम्मानित पदका लागि योग्य हुनै सक्दिनन्। प्रधानमन्त्रीका रुपमा केपी ओलीले गरेका असंवैधानिक कामलाई उनले कार्यान्वयन गरेकी छन्। उनका कतिपय क्रियाकलाप संविधान अनुकूल नभएको भनेर विपक्षी दल र कानुनविद्हरुले बारम्बार प्रश्न उठाए पनि उनले सुन्न चाहिनन्। सर्वोच्च अदालतले उनका कामकारबाहीलाई परमादेशको आदेशमार्फत उल्टाइदिएको छ। 

उच्च पदाधिकारीहरुले कस्तो कार्य गरेमा महाअभियोग लगाउने भन्ने संविधानले नै किटान गरेको छ। संविधानको धारा १०१(१) मा संविधान र कानुनको गम्भीर उल्लंघन गरेको आधारमा राष्ट्रपति वा उपराष्ट्रपतिविरुद्ध महाअभियोगको प्रस्ताव पेश गर्न सकिने व्यवस्था छ।

संविधान अनुकूल काम नगर्ने उनलाई दया गरेर राष्ट्रपतिको पदमा राख्नु उचित हुँदैन। यदि त्यसो भए राष्ट्रका लागि थप घातक हुनेछ। उनी महाअभियोगका लागि योग्य छिन् कि छैनन् भन्ने विषय संविधानमा भएको व्यवस्था र उनले गरेका कार्य अध्ययन गरेर निर्क्योल गर्न सकिन्छ। उच्च पदाधिकारीहरुले कस्तो कार्य गरेमा महाअभियोग लगाउने भन्ने संविधानले नै किटान गरेको छ। संविधानको धारा १०१(१) मा संविधान र कानुनको गम्भीर उल्लंघन गरेको आधारमा राष्ट्रपति वा उपराष्ट्रपतिविरुद्ध महाअभियोगको प्रस्ताव पेश गर्न सकिने व्यवस्था छ। संविधानको यस व्यवस्थाअनुसार प्रतिनिधि सभाका एक चौथाइ सदस्यले राष्ट्रपति विरुद्ध महाअभियोगको प्रस्ताव पेस गर्न सक्छन्।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

सर्वाेच्च अदालतबाट प्रतिनिधि सभा विघटनविरुद्धका दुई वटा आदेश अध्ययनबाट राष्ट्रपति भण्डारीले गरेको संविधान उल्लंघन प्रस्ट हुन्छ। तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीको सिफारिसमा उनले ५ पुस २०७७ मा विघटन गरेको प्रतिनिधि सभा ११ फागुन २०७७ को संवैधानिक इजलासको आदेशबाटै पुनर्स्थापना भएको थियो। त्यति बेलाको अन्तिम आदेशको पूर्णपाठ अहिलेसम्म तयार भइसकेको छैन। 

संविधानबमोजिम प्रधानमन्त्री बन्ने विकल्प हुँदाहुँदै प्रतिनिधि सभा विघटन गर्नु असंवैधानिक हुने ठहरसहित त्यति बेला संवैधानिक इजलासले मन्त्रिपरिषद् र राष्ट्रपतिको कार्यलाई बदर गरिदिएको थियो। यहीबीच गएको ७ जेठ मध्यराति प्रतिनिधि सभा दोस्रोपटक विघटन गरियो। सर्वोच्चले २८ असारमा फेरि पुनर्स्थापना गरिदियो। त्यति मात्र नभइ संविधानको धारा ७६(५) बमोजिम कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवालाई नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न आदेश पनि दियो। 

प्रतिनिधि सभाको दुई पटकको विघटन गर्नु र संविधान बमोजिम शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त नगर्नु राष्ट्रपतिबाट भएका संविधानको गम्भीर उल्लंघनका घटना हुन्। यी घटनामा उनको प्रत्यक्ष संलग्न भएको हुँदा कुनै पनि हालतमा छुट दिनु हुँदैन। सर्वाेच्च अदालतले दुई पटक राष्ट्रपतिबाट संविधानको गम्भीर उल्लंघन भएको ठहर गरिसकेपछि प्रतिनिधि सभा सदस्यहरुसँग उनीमाथि महाअभियोग लगाउनुभन्दा अरु कुनै विकल्प बाँकी छैनन्। यसो गरियो भने कालान्तरमा अरु राष्ट्रपतिले संविधान सिध्याउने दुस्साहस गर्ने छैनन्। 

राष्ट्रपति कानुनमाथि हुन सक्दिनन्। उनी नागरिक पनि हुन्। उनलाई संविधानको उल्लंघन गरे पनि सम्मान गरेर शीतल निवासमै राख्नुपर्ने कुनै बाध्यता छैन। बरु यो अराजकता हुन्छ। कानुनका दृष्टिकोणबाट सबै नागरिक समान छन्। 

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

सम्मानित पद भएका व्यक्तिले आफ्नो कर्तव्य र जिम्मेवारी बुझ्नुपर्छ। त्यसका लागि विभिन्न निकाय छन्। सल्लाहकारहरु छन्। तर, उनले एकोहोरो प्रधानमन्त्री ओलीका कुरा मात्र सुनिन्। ओलीका अभीष्ट पूरा गर्न लागिन्। र, कर्तव्य र जिम्मेवारी भुलेर एकपछि अर्को असंवैधानिक कार्य गर्न थालिन्।

राष्ट्रको सर्वाेच्च पदमा रहेका व्यक्तिले अब आफैँ गल्ती गरेको महसुस गरी महाभियोग लाग्नुअघि पदबाट राजीनामा दिनु बुद्धिमानी र सम्मानजनक बहिर्गमन हुन्छ। राजीनामा नदिए नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्तिका लागि हस्ताक्षर गरेर अदालत पुगेका १४६ जना प्रतिनिधि सभा सदस्यहरुले महाभियोग प्रस्ताव पेश गर्नु पर्छ, महाअभियोग लगाउने कि नलगाउने भन्ने प्रतिनिधि सभा सदस्यहरुको अधिकारक्षेत्र हो। आफ्नो अधिकार के कस्तो बेला प्रयोग गर्ने भन्ने विषयले निकै महत्व राख्छ। 

संविधानमा भएको महाअभियोग सम्बन्धी व्यवस्थाको कार्यान्वयन अहिले गरिएन भने त्यो हुनु/नहुनुको कुनै अर्थ छैन। दुई पटकसम्म प्रतिनिधि सभाको असफल विघटन संविधानको गम्भीर उल्लंघन होइन भने के गर्दा गम्भीर उल्लंघन ठहर्छ? यो विषय विधायकहरुले जनतालाई प्रस्ट पार्नुपर्छ।

(लेखक अधिवक्ता हुन्।)

प्रकाशित मिति: बुधबार, असार ३०, २०७८  १९:२८

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्