• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

मर्चवारको मर्म

64x64
नेपाल लाइभ सोमबार, फागुन २०, २०७५  ०९:२०
1140x725

मर्चवार, रुपन्देहीको सबैभन्दा बढी स्थानीय तह समेटिएको पश्चिम–दक्षिणी क्षेत्र। विकासका दृष्टिले यो क्षेत्र निकै पछाडि छ। दुई दशक अगाडि जस्तो थियो, आज पनि त्यस्तै छ मर्चवार। कृषिमा प्रचुर सम्भावना भएर पनि राजनीतिक खिचातानीका कारण मर्चवार कृषि पकेट क्षेत्रको रुपमा विकास हुन सकेको छैन।

राजनीतिक र प्रशासनिक रुपमा मर्चवारको उपस्थिति केन्द्रमै उल्लेखनीय छ। यहाँ जन्मिएका धेरै व्यक्तिले राजनीतिक रुपमा आफूलाई देशमै स्थापित गराउन सफल भए। प्रशासनिक र न्यायिक क्षेत्रमा पनि मर्चवारले थुप्रै व्यक्तिलाई स्थापित गरायो।

विगतदेखि नै पछाडि परेको मर्चवारलाई धेरैले आफ्नो राजनीतिक थलो बनाए भने यहाँ जन्मिएका व्यक्ति प्रधानमन्त्रीदेखि प्रधानन्यायधीशसम्म बने। मर्चवारबाटै राजनीति गरेका व्यक्तिले थुप्रै पटक महत्वपूर्ण मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने मौका पनि पाए।

मर्चवारमै राजनीति गरेका डा केआई सिहं (कुँवर इन्द्रजित सिंह) नेपालको २०औं प्रधानमन्त्री बने। उनी २०१४ सालमा प्रधानमन्त्री बनेका थिए। त्यति बेला उनले प्रधानमन्त्रीका साथै गृह र परराष्ट्र मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।

त्यसपछि पनि मर्चवारले थुप्रै पटक मन्त्री पायो। मर्चवारलाई राजनीतिक थलो बनाएका सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल आठ पटकसम्म मन्त्री भए। उनले शिक्षा, पर्यटन, जलस्रोत लगाएका मन्त्रालय सम्हाले। दुई पटक सांसद बने।

सर्वोच्च अदालतको प्रधानन्यायधीश पनि पायो मर्चवारले। २०७५ पुसमा अवकाश पाएका प्रधानन्यायाधीश ओमप्रकाश मिश्र मर्चवारबासी हुन्।

मर्चवारलाई राजनीतिक थलो बनाएर कैयौं पटक राज्यको मुख्य ओहोदामा पुगे पनि यहाँको समग्र विकासका लागि कसैले खासै केही गर्न सकेका छैनन्। नेताहरुका लागि मर्चवार भजाएर खाने थलो बनेको छ। मर्चवारको विकासका लागि भन्दै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाले पनि करोडौ रुपैयाँ खन्याएका छन्। तर, विकासले कुनै फड्को मार्न सकेका छैन।  

मर्चवारी गाउँपालिका (मर्चवार)– ५ का ८० वर्षीय मनिराम बठेटाले मर्चवारबासीले विकासको अनुभूति गर्न नसकेको बताए। आफ्नो आठ दशकको जीवनयात्रा मर्चवारमा बिताएका उनले न त घर अगाडिको बाटो कालोपत्रे नै देख्न सके न त गाउँको शैक्षिक स्तर र कृषिमा आधुनिकता आएको देख्न पाए। केवल गरिबी र पीडा मात्र भोगेका छन् उनले।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

उमेरले डाँडामाथिको जुन जस्तै भएका बठेटाले आफू जान्नेबुझ्ने भएदेखि अहिलेसम्म समान्य गोरेटो सडक र बिजुलीका पोलमा झुन्डिएको तारबाहेक अरु केही फरक महसुस गर्न नसकेको बताउँछन्। मर्चवारमा विकासको मूल फुटेको हेर्ने चाहना छ उनको।

पञ्चायतकालमा शासकहरुले नागरिकमाथि दमन गर्थे। अहिले त्यो अवस्था छैन। गणतन्त्र र संघीयताले जनतामा हाँस्न र बोल्नका लागि केही स्वतन्त्रता थपिदिनुबाहेक अरु केही थपे जस्तो लाग्दैन।

जनताबाट मत जितेर जाने सांसद, मन्त्रीदेखि मर्चवारलाई आधार बनाएर राजनीति गर्ने दलका नेताहरुले मर्चवारलाई पछाडि पारेका यहाँका स्थानीयको बुझाइ छ। मर्चवारमा अहिले पनि ठूलाठालुले आफूलाई राजा ठान्ने प्रबृत्ति हटेको छैन।

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

मुलुक संघीयतामा गएपछि सिंहदरबारबाट चल्ने शासनसत्ता गाउँगाउँबाट चल्ने नारा दिंदै मत मागेका जनप्रतिनिधिहरुले पनि निर्वाचित भएपछि त्यो नारा कार्यान्वयनमा ल्याएका छैनन्। जनप्रतिनिधि जनताका सेवक हुन् भन्ने भनाइलाई यहाँ खिल्ली उडाइएको छ। जनताको सेवा गर्नुपर्ने उनीहरु आफ्नै सेवा र सुविधामा अल्झिरहेका छन्।

मर्चवारको विकास हुन नसक्नुमा राज्यकै दोष रहेको टिप्पणी गर्छन्, पूर्वमन्त्री शर्वेन्द्रनाथ शुक्ल। राज्यले मर्चवारमा बिगतदेखि अहिलेसम्म विकास तथा बजेटमा ठूलो विभेद गर्दै आएको उनको भनाइ छ। 

मर्चवार कृषियोग्य क्षेत्र हो। यहाँका आम नागरिकको प्रमुख पेशा नै कृषि हो। तर यहाँका किसानलाई सधैं सिंचाइको अभावले पिरोलिरहन्छ। सिंचाइका लागि एउटा बोर माग्दा समेत पाउँदैनन् उनीहरु। कृषि योग्य जमिन सिंचाइका लागि भनेर निर्माण गरिएको मर्चवार सिंचाइ लिफ्ट आयोजना अहिले अलपत्र अवस्थामा छ। राजनीतिक खिचातानीका कारण यो सिंचाइ लिफ्ट आयोजना अलपत्र बनेको हो।

२०४२ सालमा निर्माण गरिएको उक्त आयोजनाको पम्प ४२ सालको मोडेलको हो। त्यतिबेलाको मेसिन अहिलेसम्म फेर्न सकिएको छैन। जसले गर्दा ५६ सय हेक्टर जमिन सिंचाइ गर्ने उक्त आयोजनाले अहिले मुस्किलले एक हजार हेक्टर मात्र सिंचाइ गरेको छ। 

संघीय संसद, प्रदेश संसद र स्थानीय तहको निर्वाचनमा सबै उम्मेदवारले मर्चवार लिफ्ट आयोजनालाई जिवन्त रुप दिने आफ्ना घोषणापत्रमै उल्लेख गरेका थिए। तर उक्त घोषणापत्र कागजमै सीमित भएको छ।

मर्चवारको विकासका लागि लिफ्ट आयोजनालाई सुचारु गर्नेतर्फ सबै सांसद र गाउँपालिकाका प्रतिनिधिहरुको ध्यान जानु जरुरी छ। किसानलाई प्रोत्साहन गर्न कृषिसम्बन्धी कार्यक्रम लागू गरी कृषिमा आधुनिक शैली अपनाउनु पर्दछ। मर्चवारलाई कृषि हबको रुपमा विकास गरी लुम्बिनीसँग जोड्नु पर्दछ।

मर्चवारमा कृषि उत्पादन संकलन केन्द्र, चिस्यान केन्द्र निर्माणमा ध्यान दिनु जरुरी देखिन्छ। सडक, स्कुल, कलेज तथा अस्पताल मर्चबारले पर्खिरहेको छ।  

मर्चवार क्षेत्रको विकासका लागि चार वटा स्थानीय तह कायम गरिएको छ। साविकको १६ वटा गाविसलाई मिलाएर मर्चवार क्षेत्रमा ३ वटा स्थानीय तह कोटहीमाई गाउँपालिका, सम्मरीमाई गाउँपालिका र मर्चवारी गाउँपालिका रहेको छ भने मर्चवार छिर्ने केही भाग मायादेवि गाउँपालिकाको हो। 

मर्चवारको समग्र विकासका लागि यी चार गाउँपालिकाको एकीकृत गुरुयोजना निर्माण गर्न जरुरी छ। त्यसका लागि चारै वटा गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधिको एक मत हुनु जरुरी छ। एकीकृत सोचले मात्रै एकीकृत विकास सम्भव छ।

प्रकाशित मिति: सोमबार, फागुन २०, २०७५  ०९:२०

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्