• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

राजीनामा भ्रष्टाचारको सफाइ होइन

64x64
नेपाल लाइभ सोमबार, फागुन ६, २०७५  ०८:५२
1140x725

‘कोही व्यक्ति विशेष भ्रष्टाचारी त होला, तर उसलाई कुनै पनि अवस्थामा भ्रष्टाचारमा कारबाही गर्न मिल्दैन!’ भनी कानुनलाई अर्थ्याउन थालियो भने विधिको शासन बाँच्दैन। जँहा विधिको शासन हुँदैन, त्यहा लोकतन्त्र पनि सम्भव छैन। 

समय-समयमा कानुनको व्याख्यामा दुविधा आउनु स्वभाविक हो। शब्दले अर्थ तत्व च्याप्प पकड्न नसक्ने भएकाले यसको अर्थ लगाउदा व्यक्ति विशेष र बुझाइअनुसार भाव फरक हुने भएकाले कानुनको व्याख्या फरक पर्न सक्छ। यसरी कानुनको व्याख्यामा फरक नपरोस् र व्याख्यामा एकरुपता होस् भन्नका लागि कानुन व्याख्या गर्ने सिद्धान्त प्रतिपादन भएका हुन्छन्। त्यस्तै सिद्धान्तमध्ये एक हो, दुष्कृतिको सिद्धान्त। अर्थात्, एउटा व्याख्याले दुष्कृतिको निदान गर्छ, र त्यसैको अर्को व्याख्याले दृष्कृतिको परिणाम निम्त्याउँछ भने त्यस्तो अवस्थामा दुष्कृतिलाई हटाउने गरी कानुनको व्याख्या गरिनुपर्छ भन्ने यो सिद्धान्तको मान्यता हो। विधायिकाले कानुन निर्माण गर्दा कहिल्यै पनि दुष्कृतिको परिणाम ल्याउने मनोभावले कानुन नबनाएको हुनाले कानुनको व्याख्यामा दुष्कृति निराकरण गरिएको हुनुपर्छ। यो सिद्धान्त सन् १९८४ मा हेइडनको मुद्दामा भएको व्याख्याबाट सर्वमान्य रुपमा स्थापित भएको हो। 

कानुनभन्दा माथि कोही पनि हुँदैन र हुनु पनि हुँदैन। कानुनले कसैप्रति असमान व्यवहार गर्दैन। त्यसमा पनि फौजदारी कानुन आफैंमा कठोर प्रकृतिको हुन्छ। 

घुस खानेलाई भ्रष्टाचारमा कारबाही गर्ने कानुन हामीसँग छ। यो कुनै व्यक्ति, पद विशेष बाहेकका हकमा मात्र लागू हुने कानुन हो वा सबैका हकमा समानरुपमा लागू हुन्छ? अर्थात्, अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका एक आयुक्त राजनारायण पाठक घुसकाण्डमा मुछिएपछि राजीनामा दिएका कारण निजलाई अख्तियारले अनुसन्धान तहकिकात गरी मुद्दा अभियोजन गर्न मिल्छ वा मिल्दैन? भन्ने सवालमा केही विद्वानले 'पाठकलाई भ्रष्टाचारमा मुद्दा चलाउनै मिल्दैन' भन्नेसम्मको तर्क प्रस्तुत गरेको पाइयो। यो विषयमा मेरो फरक मत छ।

'अख्तियारका आयुक्तले जे जति नै अधिकार दुरुपयोग गरेका भएपनि वा घुस लिएको देखिए पनि उनको राजीनामा नै त्यसको निदान हो, सफाइ हो। अख्तियारले केही पनि कारबाही गर्न सक्दैन' भनी व्याख्या गर्दा आयोगको स्थापना र औचित्यमाथि प्रश्न उठ्ने देखिन्छ।

राजनारायण पाठक भ्रष्टाचारी हुन वा होइनन् भन्ने सम्बन्धमा मैले भन्न सक्ने अवस्था रहँदैन। तर, भ्रष्टाचारको आरोप लागेका पाठक आयोगको आयुक्त पदबाट राजीनामा दिएका कारण उनीमाथि भ्रष्टाचारमा अनुसन्धान नै हुन सक्दैन, अभियोजन नै हुन सक्दैन भनी कानुनको व्याख्या गर्दा त्यसबाट आउने परिणाम दुष्कृति मात्र हुन्छ। संवैधानिक अंगमा रहेका पदाधिकारीहरू बहाल रहेका बखत नै अभियोजन गर्न छुट दिएमा त्यसबाट संवैधानिक निकायको स्वतन्त्रतामाथि हस्तक्षेप हुन सक्ने खतरा रहेकाले निष्पक्षताका लागि पदमुक्त भएपछि त्यस्ता आयुक्त वा पदाधिकारीमाथि आयोगबाटै अनुसन्धान गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

तर, 'कुनै आयुक्तमाथि महाअभियोग लागेपछि मात्र भ्रष्टाचारमा अनुसन्धान हुन सक्छ, राजीनामा दिई पदमुक्त भइसकेपछि जे-जति भ्रष्टाचार गरेको भएपनि कारबाही गर्न मिल्दैन भनी दुष्कृतिको बढावा हुने गरी भ्रष्टाचारीलाई छुटकारा दिने मनसायले कानुन बनाइएको हुन सक्छ' भनी अनुमानसम्म गर्न मिल्दैन। यो विधायिकी मनसायको पवित्रताको सिद्धान्त हो। 

लोकतन्त्रको आधारभुत सिद्धान्त नै विधिको शासन हो। कानुन उल्लघंन गर्नेलाई दण्डित गर्नु हो। कुनै व्यक्तिले जति माथिल्लो तहको सार्वजनिक पद धारण गरेको हुन्छ, उसको जिम्मेवारी र दायित्व पनि त्यत्तिकै संवेदनशील र गहन हुन्छ। अख्तियारको आयुक्तजस्तो गरिमामय तथा जिम्मेवार पदमा बसेका घुस लिने पदाधिकारीले राजीनामा दिएका कारण भ्रष्टाचारको आपराधिक दायित्वबाट उन्मुक्ति पाउँछ भनी तर्क गर्नु कानुनी राज्यको उपहास मात्र हो। दण्डहीनतालाई वृद्धि गर्ने गरी कानुनको असमान प्रयोग हुने गरी, अपराधले प्रश्रय पाउने गरी र दुष्कृतिजन्य परिणाम आउने गरी कानुनको व्याख्या कहीँ पनि गरिँदैन। 

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

हिजोका दिनसम्म संवैधानिक आयोगको आयुक्त पदमा रही कार्यसम्पादन गरेको संस्थाको गरिमा जोगाउन पनि आफू विरुद्धका अनुसन्धानमा सहयोग गर्नुपर्छ। अख्तियारले पनि सर्वसाधारण कर्मचारी मात्र होइन, आफ्नै आयुक्तलाई पनि घुस लिएमा अनुसन्धान गर्छ भनी सन्देश दिनुपर्ने बेला आएको छ।

'अख्तियारका आयुक्तले जे-जति नै अधिकार दुरुपयोग गरेका भएपनि वा घुस लिएको देखिए पनि उनको राजीनामा नै त्यसको निदान हो, सफाइ हो। अख्तियारले केही पनि कारबाही गर्न सक्दैन' भनी व्याख्या गर्दा आयोगको स्थापना र औचित्यमाथि प्रश्न उठ्ने देखिन्छ। अख्तियारको स्थापना सार्वजनिक सेवामा रहेका सबै व्यक्ति र पदाधिकारी उपर अनुसन्धान गर्न भएको हो। संवैधानिक निकायका पदाधिकारी पदमुक्त भइसकेपछि सार्वजनिक पद धारण गरेको व्यक्ति होस् वा अख्तियारकै आफ्नै आयुक्त नै किन नहोस्, आयोगले अनुसन्धान तहकिकात गरी आफ्नो निष्पक्षता र सक्षमता प्रदर्शन गर्न सक्नु पर्छ। आफ्नै आयुक्तमाथि कारबाही गरी आयोगले एकपटक प्रमाणित गरेर देखाउने बेला आएको छ।  

अहिले विवादमा रहेका राजनारायण पाठकले घुस लिएको होइन भनी आफू निर्दोष रहेको पुष्टि गर्न अख्तियार समक्ष आत्मसमर्पण गर्नुपर्छ। हिजोका दिनसम्म संवैधानिक आयोगको आयुक्त पदमा रही कार्यसम्पादन गरेको संस्थाको गरिमा जोगाउन पनि आफू विरुद्धका अनुसन्धानमा सहयोग गर्नुपर्छ। अख्तियारले पनि सर्वसाधारण कर्मचारी मात्र होइन, आफ्नै आयुक्तलाई पनि घुस लिएमा अनुसन्धान गर्छ भनी सन्देश दिनुपर्ने बेला आएको छ। 

यदि राजनारायण पाठकमाथि अख्तियारले अनुसन्धान गरी कानुन बमोजिम कारबाही अघि बढाएन भने त्यसबाट न त पाठकले आफूमाथि लागेको आरोपको कलङ्क मेटाउन सक्छन्, न त अख्तियारले साना माछा मात्र समात्छ भन्ने आरोपबाट उन्मुक्ति पाउनेवाला छ। भ्रष्टाचार गरेको हुन सक्ने भएतापनि पाठकको घटना गलत नजीर नबनोस् र कुनै पनि संवैधानिक निकायका आयुक्तहरुलाई आजीवन भ्रष्टाचार र घुसमा हुने कानुनी कारबाहीको दायराबाट उन्मुक्ति नहोस् भन्नका लागि पनि पाठकमाथि अनुसन्धान आवश्यक देखिन्छ। भ्रष्टाचार र घुसको पक्षपोषण गर्ने विषय कुनै पनि हालतमा विधिको शासन, लोकतन्त्रको आधार र संविधानको अन्तरवस्तु हुन सक्दैन। 

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

आयोगले पाठकलाई तत्काल कानुनी दायरामा ल्याई अनुसन्धान तहकिकात गर्नुपर्छ। सुशासनको सुनिश्चितता गराउनु पर्दछ, भ्रष्ट्राचारविरुद्ध शून्य सहनशीलता देखाउन सक्नु पर्दछ।

[लेखक फौजदारी कानुन र कानुनको व्याख्या विषयका प्राध्यापक हुन्।]

प्रकाशित मिति: सोमबार, फागुन ६, २०७५  ०८:५२

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्