• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

भारतमा असफल \'प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम\'काे नेपालमा नयाँ \'कलेवर\'

64x64
नेपाल लाइभ बुधबार, फागुन १, २०७५  ११:०१
1140x725

नेपाल सरकारले बुधबारबाट 'प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम' सार्वजनिक गर्दैछ। सरकारले कार्यक्रम सञ्चालनका लागि ३ अर्ब रुपैयाँ विनियोजन गरिएको जनाएको छ।

नेपालमा लागू गर्न लागिएको यो कार्यक्रम भने भारतमा असफल भएको कार्यक्रममध्येमा पर्छ। भारतमा सन् २००५ बाट सुरु भएको यो कार्यक्रम तत्कालीन भारतीय कांग्रेस गठबन्धन सरकारले सुरु गरेको थियो। मनरेगा अर्थात महात्मा गान्धी ग्रामिण रोजगार सुनिश्चितता ऐन नामकरण गरेर सुरु भएको कार्यक्रमले आशातित प्रतिफल दिन सकेको थिएन।

'रोजगारीको हकसम्बन्धी ऐन, २०७५' पारित गरिसकेको नेपाल सरकारले बुधबारबाट लागू गर्न लागेको यो कार्यक्रम विशेषत: एक कानुन हो। सरकारले पारित गरेको ऐनमा सकेसम्म युवाहरुलाई रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्ने र नसकेको अवस्थामा जिवन निर्वाहको लागि बेरोजगार भत्ता प्रदान गर्ने जनाइएको छ।

मनरेगा कार्यक्रममा के थियाे?

भारतमा पनि याे कार्यक्रम ऐनकाे कार्यान्वयन गर्ने रुपमा सुरु भएकाे हाे।

राष्ट्रिय रोगजार सुनिश्चितता ऐन नामबाट सुरु भएको यो कार्यक्रम सन् २००८ अप्रिलबाट भारतीय सरकारले महात्मा गान्धी रोजगार सुनिश्चिता ऐन नामाकरण गरेको थियो।

भारतका ग्रामिण क्षेत्रका बेरोजगार युवालाई लक्षित गरेर ल्याइएको कार्यक्रममा बेरोजगार युवाले रोजगारीका लागि आवेदन दिएको १५ दिनभित्र एक सय दिनको रोेजगार सुनिश्चित गर्नुपर्ने व्यवस्था थियो। रोजगारी दिन नसकेको अवस्थामा बेरोजगार भत्ता दिनुपर्ने रोजगार सुनिश्चिता ऐनमा उल्लेख थियो।

समाजिक सुरक्षा कोषअन्तर्गत ल्याइएको मनरेगा कार्यक्रमले ग्रामिण क्षेत्रमा बसोबास गर्ने युवाको जिवनयापनमा सहयोग गर्ने भारतीय सरकारको अपेक्षा थियो। साेका लागि राज्यअनुसार रोजगारीको तलब र बेरोजगारी भत्ता तय गरिएको छ।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

मनरेगा कार्यक्रम यी कारणले असफल

भारतीय सरकारको यो कार्यक्रम असफल हुनुमा भारतमा व्याप्त रहेको नीतिगत भ्रष्टाचार प्रमुख कारण रहेको विभिन्न अध्ययनले देखाएको छ।

भारत सरकारले लागू गरेको यो कार्यक्रम कार्यान्वयनका ५ चरण छन्। यस कार्यक्रमलाई आवश्यक पर्ने बजेट केन्द्र सरकारले प्रदेश सरकार हुँदै स्थानिय तह, जिल्ला, नगर र वडा (ग्राम पञ्चायत)सम्म वितरण हुने व्यवस्था छ। बेरोजगारहरुको पूर्ण विवरण र बैंक खाता ग्राम पञ्चायतअन्तर्गतका निकायसँग हुने भएकाले पनि केन्द्र सरकालाई स्थानिय तहसँगको समन्वयबिना यो कार्यक्रम सञ्चालन गर्न अप्ठेराे हुन्छ। जसका कारण पनि कार्यक्रम फलदायी र दिर्घकालीन हुन सकेन।

भारतमा बेरोजगार युवालाई मनरेगाअन्तर्गत सार्वजनिक कामहरु जस्तै स्थानिय स्तरमा हुने विकास निर्माणको काममा सहभागी गराइन्छ।

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

केन्द्र हुँदै वडासम्म विभिन्न चरण पार गरेर पुग्ने बजेट सरोकारवाला निकायसम्म पुग्दा नीतिगत भष्टचारका कारण अत्यन्त न्यून भएको आरोप छ। जसका कारण लाभान्वित हुने भनिएकाे समूहलाई मनरेगा कार्यक्रमबाट फाइदा नपुगेकाे बताइन्छ।

माेदी सरकारकाे पनि मनरेगाजस्तै एकै प्रकृतिका याेजना

भ्रष्टाचारको अलावा यो कार्यक्रमलाई कांग्रेस आई गठबन्धन सरकारले भोट बैंकको रुपमा प्रयोग गरेको आरोप पनि लगाइन्छ।

मनरेगा कार्यक्रमलाई कांग्रेस गठबन्धन सरकारले भोट बैंकको रुपमा प्रयोग गरेको आरोपसहित वर्तमान भारतीय जनता पार्टीको सरकारले साेही कार्यक्रमलाई फरक रुपमा सञ्चालन गरिरहेको छ। जनधन योजना, अटल पेन्सन योजना, गरिब कल्याण योजना, प्रधानमन्त्री आवास योजना आदि वर्तमान सरकारले कार्यान्वयनमा ल्याएका याेजना हुन्।

सैद्धान्तिक हिसाबमा यी कार्यक्रम र मनरेगा एकै प्रकृतिका भए पनि वर्तमान सरकारले आफूले कार्यान्वयनमा ल्याएका कुनैपनि कार्यक्रमलाई मनरेगासँग जोड्ने प्रयास गरेको छैन।

नेपालमा भारतीय 'नक्कल'

भारत सरकारले लागू गरेको मनरेगा कार्यक्रमकै नक्कल गरेर ल्याइएको नेपालको प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमले पनि एक सय दिन बेरोजगार युवालाई रोजगारीको सुनिश्चितता गर्ने बताएको छ। भारतमा जस्तै नेपालमा पनि केन्द्र, प्रदेश, जिल्ला, पालिका र वडा गरी सरकारका ५ तह छन्। यसअनुसार नेपालमा पनि नीतिगत भ्रष्टाचार र यस कार्यक्रमलाई भोट बैंकका रुपमा प्रयोग गर्ने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन।

तत्कालीन नेकपा माओवादीका नेता तथा वर्तमान नयाँ शक्ति पार्टीका संयोजक बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री हुँदा सञ्चालन गरिएको 'युवा स्वरोगजार कार्यक्रम' पनि नेपालमा सफल हुन सकेको थिएन। बेरोजगार युवालाई स्वावलम्बी बनाउने भन्दै कार्ययोजनासहित आउने युवालाई बिना धितो २ लाख रुपैयाँसम्म दिने तत्कालीन सरकारको निर्णय प्रभावकारी हुन नसकेको हो।

पार्टीका कार्यकर्ता तथा आसेपासेलाई मात्र बढी पोसेको आरोप लागेको उक्त कार्यक्रममा पनि नीतिगत भ्रष्टाचार भएको आरोप लाग्ने गरेको छ।

भूकम्प पीडितलाई सुलभ ब्याजमा आवास निर्माणका लागि ऋण दिने निर्णय गरेको सरकारले यो अवधिमा ५ सरकार फेरिँदा पनि पीडितले सुलभ ऋण प्राप्त गर्न सकेका छैनन्।

यस्तो अवस्थामा सरकारले लागू गर्ने 'प्रधानमन्त्री राेजगार कार्यक्रम'को प्रभावकारीता कस्तो रहनेछ, त्यो भने हेर्न बाँकी छ।

प्रकाशित मिति: बुधबार, फागुन १, २०७५  ११:०१

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्