• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

गान्धीदेखि केसीसम्म सत्याग्रहविरुद्ध चटक - आयोजकः सत्ता, पात्रः मोटेराम 

64x64
नेपाल लाइभ बुधबार, माघ ९, २०७५  १४:४६
1140x725

भारतको स्वतन्त्रता अभियानका बेला अंग्रेजहरु महात्मा गान्धीका सत्याग्रहहरुबाट आजित थिए । गान्धीको व्यक्तित्व यसै पनि तेजस्वी थियो  उनको उपस्थिति एउटा ठूलो क्षेत्रलाई चलायमान बनाउन काफी हुन्थ्यो  उनको सत्याग्रह शुरु हुनासाथ एक किसिमले देशै चलायमान हुन्थ्यो। 

गान्धी आफू मात्रै सत्याग्रही भएनन् । उनले अहिंसात्मक आन्दोलनको प्रभावकारी हतियारका रुपमा सत्याग्रहलाई स्थापित गरे। पछि गएर अमेरिकामा मार्टिन लुथर किङदेखि दक्षिण अफ्रिकाका नेल्सन मण्डेलासम्मले मानव जातिको ठूलो हिस्सलाई दमन र उत्पीडनबाट बाहिर ल्याउन गान्धीले देखाएको अहिंसावादी आन्दालेनको बाटो पछ्याए। अहिले उति सारो नसम्झिने गरे पनि भारतभित्रै असहयोग र अहिंसात्मक प्रतिरोधको उभार ल्याउन गान्धी सफल भए। 

त्यसैले भारतमा अंग्रेजका लागि सत्याग्रही आन्दोलन ठूलो चुनौतीका रुपमा देखा प¥यो । न सडकका प्रदर्शनकारीलाई झैं अश्रुग्याँस हान्न मिल्ने, न सशस्त्र विद्रोहीलाई झैं गोली र मेशिन गनले हान्न मिल्ने। त्यसरी तिल्मिलाएका अंग्रेज मजिस्ट्रेटहरुमध्ये केहीले नयाँ प्रयोग शुरु गरेः सत्याग्रहको प्रतिरोध सत्याग्रहबाटै । त्यसका लागि कुनै लोभी मानिस खोज्ने, जागिर लगायत केही प्रलोभन देखाउने वा नगदै दिने र अनशन बसाउने । काँग्रेसका तर्फबाट गान्धीको प्रेरणामा कोही सत्याग्रहमा बसेको छ भने उसको भन्दा ठ्याक्कै उल्टो माग राखेर नजिकै प्रायोजित सत्याग्रह गराउने। 

अंग्रेजहरुको त्यस्तो कपटी खेलबारे भारतीय साहित्यका हस्ती प्रेमचन्दले एउटा प्रख्यात कथा लेखेका छन्ः सत्याग्रह । त्यसमा एउटा मोटेराम शास्त्री नामक पात्र छ जो अंग्रेजहरुको प्रलोभनमा परेर काँग्रेसलाई टक्कर दिन अनशन बस्छ । अनशनको शक्तिमा काँग्रेसले बनारसमा गर्न लागेको हडताल रोक्ने घोषणा गर्छ । अनि अंग्रेजहरुले दिएको पेश्की सय रुपैयाँ लिएर पेटभर खाना र मिष्ठान्न खान्छ अनि मैदानमा पुगेर सत्याग्रहको नाम लिंदै भोकै बस्न शुरु गर्छ। 

तर त्यही साँझदेखि भोक नलागी हाले पनि उसले अन्नको तृष्णा थाम्न सक्दैन । पाले बसेका पुलिसलाई धक्का दिएर बाहिर जाँदा उसले घर फर्किरहेको मिठाइवाला भेट्छ । वहाना बनाएर उसलाई कतै पठाएर बचेका मिठाइ लाटलुट पार्छ र फेरि फर्केर आफ्नो ठाउँमा बस्छ । भोलिपल्ट दिनभर भोकभोकै परेपछि मोटेराम भोकले इन्तु न चिन्तु हुन्छ । यता बजारमा उसले सरकारसित हजार रुपैयाँ लिएर भोकै बसेको भन्ने हल्ला फैलिन्छ। 

त्यस दिन साँझ एक जना काँग्रेसी नेता पाँच रुपैयाँका सुगन्धित मिठाइको पोको बोकेर मोटेरामलाई भेट्न पुग्छन् । उसलाई असह्य हुन्छ र उसले झम्टेर लिई त्यो मिठाइ फटाफट खाइसक्छ। 

अंग्रेजहरुले पूरा जीवनको व्यवस्था मिलाइदिने प्रलोभनमा पारेकाले भोकै बसेको मोटेरामले कथाको अन्तमा तृप्तिपूर्वक यस्तो संवाद बोल्छः मेरा काम सिद्ध हो गया । यह अलौकिक आनंद है, जो धन के ढेरों से नहीं प्राप्त हो सकता। अगर कुछ श्रद्धा हो, तो इसी दूकान की इतनी ही मिठाई और मँगवा दो।

डा केसीको सोह्रौं सत्याग्रहमा सरकारको इमानप्रति उहाँले उठाएको प्रश्नको जवाफ दिन सरकारले सकेको छैन । बरु सरकार र पार्टीका जिम्मेवार मानिसहरु सबै माग पूरा हुँदाहुँदै पनि डा केसी अनावश्यक सत्याग्रहमा बसेको भनेर दुष्प्रचार गरिरहेका छन् । डा केसीको अभियान नै प्रायोजित र उहाँका मागहरु अरुले उचालेर राखिएका भनेर आरोप लगाउनेहरु पनि छन्। 

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

सरकारले त्यस्तो प्रचार गर्नु र कुनै व्यक्ति डा केसीकोभन्दा ठीक उल्टो मागहरु राखेर उपवास बस्नु संयोग मात्रै पनि हुन सक्थ्यो । संसारमा दिनदिनै धेरै संयोगहरु जुर्ने गर्छन्। 

तर नेपाल सरकारको गृह मन्त्रालयले जिल्ला प्रशासन कार्यालयमार्फत ती व्यक्तिलाई पनि डा केसीसँगै हेलिकप्टरमा काठमाडौं पठाउने निर्देशन दिनु संयोग थिएन । त्यसपछि उनलाई काठमाडौं पु¥याएपछि डा केसी सत्याग्रहरत भएको शिक्षण अस्पतालमै तिनलाई राख्नुपर्छ भनेर गरिएको जिद्दी पनि संयोग थिएन। 

त्यस्तै महान क्रान्तिकारी पार्टीका गौरवशाली भातृ संगठनका युवाहरुले शिक्षण अस्पताल पुगेर ती अनशनकारीका पक्षमा प्रदर्शन गर्न खोज्नु झनै संयोग थिएन । सरकारकै जिम्मेवार पदमा हुने तथा मिडिया र सामाजिक सञ्जालमा नियमित सरकारको बचाउमा खटिनेहरुले उनका माग पूरा गर्न आवाज बुलन्द गर्नु संयोग थिएन। 

तिनै प्रति–अनशनकारी व्यक्तिको आपराधिक विगतबारे खोजपूर्ण समाचार आएपछि अहिले उनको बचाउ गर्नेहरुबीचमा सन्नाटा छाएको देखिन्छ । जबकि उनको बचाउमा भन्न सकिने धेरै कुरा छन्ः विगतमा पिस्तोल लिएर लुटपाट र हिंसा गर्ने मानिस सुध्रिएर प्रायश्चित गर्दै सत्याग्रही किन हुन सक्दैन?

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

तर यहाँ प्रश्न चाहिं ती व्यक्तिको भन्दा पनि सरकार, सत्तारुढ दल र अहिलेको संस्थापनको नैतिकतामाथि उठेको छ। 

विगत जस्तो भए पनि ती व्यक्तिको उपवासको यो श्रृंखला (याद रहोस्, यस अगाडि पनि उनी डा केसीका मागविरुद्ध उपवास बसिसकेका छन्)  विधिवत रुपमा सत्तापक्ष वा ऊसँग स्वार्थ जोडिएका मानिसहरुबाट प्रायोजित थियो वा स्वतःस्फुर्त रुपमा शुरु भएको थियो भन्ने कुरा अब बिस्तारै खुल्दै जाला । उनका मागहरुको र अरु बेला उनले प्रयोग गर्ने भाषा हेर्दा त्यो नेकपाको प्रोपागाण्डा विभागबाट आएको हो कि अन्यत्रबाट भनेर छुट्याउन गाह्रो पर्छ । हुन त त्यो संयोग पनि हुन सक्छ।  

तर उनको उपवासको यो श्रृंखलालाई स्वतःस्फुर्त नै मान्ने हो भने पनि अब अकाट्य रुपमा के सावित भएको छ भने सरकार र सत्तारुढ दलको शीर्ष नेतृत्वदेखि भुइँ तहका कार्यकर्ता सम्मले डा केसीको सत्याग्रह निस्तेज पार्ने अचुक अस्त्रका रुपमा उनको उपवासलाई लिएकै हुन्।

त्यस अर्थमा ती मानिसको व्यवहारिक भुमिका प्रेमचन्दको कथाको पात्र मोटेराम शास्त्रीको भन्दा उल्लेख्य फरक छैन । मोटेरामलाई अंग्रेजहरुले सय रुपैयाँको खाना र जीवनभर जजमानीबाट मुक्तिको प्रलोभन दिएर उपवास बसाएका थिए । नेपालमा यस अघि उपवास बसेका मोटेरामहरुमध्ये एक जनाले एउटा मेडिकल कलेजलाई तत्काल सम्बन्धन दिइनुपर्ने माग राखेका थिए । अर्का एक जनाको स्वार्थ अर्को एउटा प्रस्तावित मेडिकल कलेजसँग जोडिएको थियो। 

तर यसपल्ट सेनाको हेलिकप्टरमै उनलाई उडाउने गरी जसरी राज्यले उनको उपवासको उच्च मुल्यांकन गरेको छ, त्यो हेर्दा अहिलेको सत्ता संस्थापनले यी मोटेरामको उपवासलाई उच्च मुल्यांकन नै गरेको देखिन्छ । डा केसीको सत्याग्रहविरुद्ध कुनै तथ्यपरक कुरा गर्न नसकेपछि विवशतापूर्वक अन्तिम गोटीका रुपमा सरकारले यी मोटेरामको उपवासलाई उपयोग गरेको हो वा उसँग यस्तै अरु गोटीहरु पनि छन्, त्यो भविष्यले बताउला। 

प्रकाशित मिति: बुधबार, माघ ९, २०७५  १४:४६

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्