• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

विकासका नाममा विदेशी साँढे ल्याएर विकृति भित्र्याइरहेका छौं : प्रदीप गिरि

64x64
नेपाल लाइभ बिहीबार, मंसिर २७, २०७५  १६:००
1140x725

सार्वजनिक मञ्चमा बोल्ने क्रममा धेरै कुरा गर्ने बानी छ। माओ, गान्धी सबैको कुरा भन्नुपर्ने मेरो बानी छ।

महाभारतमा एउटा पात्र छः भीमसेन। भीमसेनले दुर्योधनका सबै दाजुभाइ सिध्याए। मार्ने क्रममा पनि हात नै भाँच्नुपर्ने। हात काटेर पनि नपुग्ने रगत नै पिउनुपर्ने।

त्यसकारण म भन्छु– राजनीति यस्तै हुन्छ। भीमसेन जस्तै राजनीतिमा पनि हुन्छन्। राजनीतिको चरित्र यस्तै हो।

राजनीतिमा हिंसा, लोभ लालच सबै हुन्छ। न कृष्णका पालामा अलग थियो। न रामका पालामा अगल थियो। न गान्धीका पालामा अलग थियो। त्यसकारण राजनीतिको चरित्र बुझ्नुपर्छ।

लोकतान्त्रिक समाजवाद र साम्यवाद मार्क्सका सन्तान भन्नेहरु पनि छन्। यसमा मेरो गम्भिर असहमति छ। यसको दायरा बढाएर बुझ्नुपर्छ। युरोपमा भएको औद्योगिक क्रान्तिबाट उत्पादन र सम्पन्नताबाट मार्क्सवाद, समाजवाद तथा लोकतान्त्रिक समाजवाद आएको हो। सम्झनुपर्ने अर्को विषय छ– पूँजीवाद र साम्यवादमा केही फरक छैन।

समाजवादका व्याख्या गर्दा रोजाले समाजवादमा व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा अपहरण गर्न पाइँदैन भनेका थिइन्। उनै रोजा हिंस्रक क्रान्ति गर्ने क्रममा जर्मनमा सहिद भइन्। उनको मुख्य आशय के थियो भने व्यक्तिगत स्वतन्त्रता हरण गर्न पाइँदैन।

लेनिनले संविधानसभा विघटन गर्दा यो सबैभन्दा ठूलो अपराध गर्‍यौ भन्ने उनै थिइन्। तर, आधारभूत रुपमा रोजा तथा लेनिन सबै औद्योगिक क्रान्ति गर्ने पक्षका हुन्।

बीसौं शताब्दीको प्रारम्भमै तत्कालिन साधारण पत्रकारले गान्धीलाई सोधे– 'हाम्रो देश बेलायत जस्तै कहिले बन्छ?’ गान्धीले जवाफ दिए, ‘तीन पुस्तामा पनि बन्दैन। मुठ्ठीभर जनताले विश्वको चालीस प्रतिशतभन्दा बढी जनतालाई दमन गर्न, शोषण गर्न, लुट्न पाएपछि मात्रै बेलायत बन्न सकिन्छ। भारतले बेलायतको जस्तो जीवनस्तर प्राप्त गर्न भारतभन्दा छ गुणा ठूलो ६ वटा देशलाई उपनिवेश बनाउनुपर्छ।'

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

लेनिनले मजदुरहरुको नेतृत्वमा क्रान्ति हुने भनेका थिए। माओले किसानहरुको नेतृत्वमा क्रान्ति गरि देखाइदिन्छु भने। क्रान्ति ‘निड’को आधारमा हुने हो, ‘ग्रीड’का आधारमा होइन।

समाजशास्त्र त भर्खर अस्ति आएको हो। तर अर्थशास्त्र धेरै पहिले आएको हो। प्रारम्भमा पोलिटिकल इकोनोमिक्स थियो। पछि अर्थशास्त्र आएको हो। अर्थशास्त्र बारेमा जानकारी दिन अर्थशास्त्र पढेकै हुनुपर्छ भन्ने छैन। गान्धीले अर्थशास्त्र पढेका थिएनन्। उनको भनाई के थियो भने देशमा जमिन कति छ? जनसंख्या कति छ? राष्ट्रको कूल पूँजी कति छ? देशको ऋण कति छ? कुल सबैलाई जोड भन्ने उनको तात्पर्य थियो।

हामीकहाँ त्यसतर्फ ख्याल छैन, सिंगापुर बनाउने भनिँदैछ। झिँगापुर बनाउने सामर्थ्य छैन। स्विजरल्याण्ड? गाँउका सिधा सादा जनतालाई झुक्याउन सकिन्छ।

गान्धीको उठाएका कुरालाई मैले अझै जोड दिएर भन्छु। उनले भनेका थिए– बेलायत र अमेरिकाले बनाएको सभ्यता ‘निड’मा आधारित छैन। त्यो ग्रिडमा आधारित छ। आवश्यकतामा आधारित छैन, लाभ र लागतमा आधारित छ। रिकार्डो र मार्शलले के भनेका थिए, सबै बिर्सनुस्। आजको आवश्यकतामा ध्यान दिनुस्। गान्धीको भनाइ यही हो।

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

अर्थशास्त्र नपढे पनि गान्धी र बिपीमा अर्थ ज्ञान थियो। बिपीले विकास भनेको राजनीतिक प्रक्रिया भन्नुभएको थियो। त्यससँगै गाई पाल्ने कुरा पनि गर्नुभएको थियो। बिपीकै सिद्धान्त अनुसरण गर्दै मैले चालीस गाई पालेको थिएँ। त्यसको कहानी छुट्टै छ।

बिपीको कुरालाई पनि परिमार्जन र परिष्कृत गर्नुपर्छ। बिपीको कुरामा भुस पनि छ, गुदी पनि छ। चामल पनि छ, खोस्टा पनि छ। कुन लिने त?

विकासका कार्यमा जनता र कार्यकर्तालाई समावेश गरिँदैन भने परिणाम प्राप्त हुँदैन। डाक्टर, इन्जिनियर, टेक्नोक्र्याटलाई मात्रै जिम्मेवारी दिइन्छ भने विकास हुन सक्दैन। बिपीले भन्न खोज्नुभएको त्यही हो। विकासलाई जनतासँग जोड्नुपर्छ। प्रजातन्त्र आयो भनियो तर अवस्था उस्तै छ। प्रहरी प्रशासनको दादागिरी उस्तै छ। 

विकासलाई कहिलेकाहीँ असान्दर्भिक विषयसँग जोडिन्छ। कांग्रेसको सरकारको समयमा तीन करोड मोबाइल भित्रियो रे। त्यो कहीँ कांग्रेसले ल्याएको हो? त्यसो भए सुडानमा पनि कांग्रेसले लगिदिएको? विश्वमा सर्वत्र सञ्चारको विकासक्रममा मोबाइल पनि आएको हो। त्यो चाहे/नचाहे पनि आउने नै थियो।

माओको देशमा माओलाई सुनिएन। गान्धीलाई नेहरुले सुनेनन्। त्यो बेला भनिएका सबै कुरा लागु हुन्नन्। समय अनुसार परिमार्जित र परिष्कृत हुँदै जान्छन्।

चीन र भारतको जनसंख्या विश्वको आधा जनसंख्या छ। ती देशमा घनत्व बढी छ। लेनिनले मजदुरहरुको नेतृत्वमा क्रान्ति हुने भनेका थिए। माओले किसानहरुको नेतृत्वमा क्रान्ति गरि देखाइदिन्छु भने। क्रान्ति ‘निड’को आधारमा हुने हो, ‘ग्रीड’का आधारमा होइन।

नेकपाले माओलाई बिर्सिसक्यो। युद्धकालमा प्रतिपादित 'प्रचण्डपथ' पनि माओवादीहरुले बिर्सिसके।

माओ र गान्धीको कार्यपद्धतिमा अद्भुत समानता थियो। दुवै किसानुमुखी थिए। दुवै जनमुखी थिए। दुवै भन्थे– ‘जनताबाट सिक अनि जनतालाई सिकाऊ।’

हामी भने जनताबाट सिक्नै चाहदैनौं। विकासका नाममा विदेशी साँढे ल्याएर विकृति भित्र्याएका छौं। विकासे साँढे बारे एउटा कथा छ। गाईमा उच्च प्रजातीका बाच्छा उत्पादनका लागि विदेशी साँढे ल्याइयो। गर्भाधानपछि नयाँ प्रजातिमा उच्च प्रजाती हुने अपेक्षा राखिएको थियो। साँढे त ल्याइयो। गाईहरु एकै स्थान जम्मा गराइयो। गर्भाधानको लागि साँढेको पहल भएन। वरिपरि घुम्छ तर गर्भाधान क्रियामा सहभागी नै भएन। किन साँढेले आफ्नो काम गरेन भनेको त उसले आफूलाई कन्सल्ट्यान्ट भन्दो रहेछ। नेपालको विकासको प्रवृत्ति पनि यस्तै छ।

युरोपको मजदुर आन्दोलनलाई फरकफरक रुपमा व्याख्या गरे। हिन्दुस्तानमा सोसल डेमोक्रेसी भनियो। कंग्रेस सोसियल पार्टीले एक प्रस्ताव पास गरेको थियो। जसमा बिपी कोइराला सदस्य हुनुहन्थ्यो। भनियो, ‘हामी डेमोक्रेटिक फोर्स हो। प्रजातान्त्रिक समाजवादी हौं।’

नेपालको सन्दर्भमा समाजवाद प्रयोग गर्ने हो भने माओले वा गान्धीले गर्न खोजेका कार्यका मूल्यांकन गर्नुपर्छ।

नेपालमा युद्ध गरेका माओवादीले पनि कुनै समय माओले ठीक गरेका थिएनन् भनेका थिए। लेनिनको पक्षमा देखिएका थिए। देङको उदारण दिएर विकास भएको प्रष्ट्याउने गरेका पनि छन्। चीनको अवस्था भयावह हुने दिन आउँछ। कि चीनले विश्वयुद्ध निम्त्याउँछ। कि आन्तरिक समस्यामा फस्छ।

माओको देशमा माओलाई सुनिएन। गान्धीलाई नेहरुले सुनेनन्। त्यो बेला भनिएका सबै कुरा लागु हुन्नन्। समय अनुसार परिमार्जित र परिष्कृत हुँदै जान्छन्।

बिपीले भनेका सबै कुरा ठीक पनि थिएनन्। राजासँग घाँटी जोडिएको छ भनेका थिए। खै त आज घाँटी जोडिएको?

सम्पन्नताको आधारमा समानता र समानताको आधारमा सम्पन्नता अर्थशास्त्रको विकास गर्नुपर्छ। यो ओली र प्रचण्डको भन्दा पृथक हुन्छ। सम्पन्नता र समानता कैचीका दुई धार जस्तै हुन्। कुन पहिले भन्ने हुँदैन। विगत ३० वर्षमा उत्पादन उत्पादन भनिरह्यौं तर  उत्पादन हुनै सकेन।

(कांग्रेसका वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेलद्वारा लिखित ‘नेपाली कांग्रेस र लोकतान्त्रिक समाजवाद’ पुस्तकको विमोचनका क्रममा भएको बहसमा गिरिद्वारा प्रस्तुत विचारको संम्पादित अंश।)

प्रस्तुतिः लिलु डुम्रे
 

प्रकाशित मिति: बिहीबार, मंसिर २७, २०७५  १६:००

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्