काठमाडौं– गर्मी र वर्षायाम सुरु भएसँगै सर्पको टोकाइ (सर्पदंश) का घटनाहरू निकै बढ्ने गर्छन्।
नेपालमा विशेषगरी तराई र भित्री मधेशका भेगहरूमा बर्सेनि सर्पको टोकाइबाट सयौँ मानिस पीडित हुने र कतिपयले अकालमै ज्यान गुमाउनुपर्ने अवस्था छ।
सर्पको टोकाइबाट जोगिन घरवरपरको वातावरण सफा राख्ने, हिँड्दा सावधानी अपनाउने र व्यक्तिगत सुरक्षामा ध्यान दिने नै सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हुन्। सर्प विशेषज्ञ कमल देवकोटाका अनुसार सामान्य सावधानी अपनाउँदा मात्रै पनि सर्पदंशको जोखिमबाट ठूलो मात्रामा बच्न सकिन्छ।
१. घर र वरपर सुरक्षित राख्ने उपायहरू
झाडी र फोहोर नियमित सफा गर्ने: घरवरपर रहेका झाडी, कसिङ्गर, पातपतिङ्गर र दाउराका चाङहरू नियमित सफा गर्नुहोस्। यस्ता ओसिला र अँध्यारा ठाउँहरू सर्प लुक्ने मुख्य आश्रयस्थल हुन्।
मुसाको नियन्त्रण गर्ने: सर्पको मुख्य आहारा मुसा हो। घर र गोठवरपर मुसा बस्न नदिएमा सर्प आउने जोखिम स्वतः कम हुन्छ।
प्वाल र चिराहरू टाल्ने: घरको पर्खाल, कच्ची भुइँ वा कुनाकाप्चामा भएका प्वाल र चिराहरूलाई माटो वा सिमेन्टले राम्रोसँग टाल्नुहोस्।
भुइँमा नसुत्ने: विशेषगरी तराई क्षेत्रमा गर्मीको समयमा भुइँमा सुत्ने बानीले सर्पको टोकाइको जोखिम अत्यधिक बढाउँछ। सुत्नका लागि सधैँ खाटको प्रयोग गर्नुहोस् र खाटको चारैतिर राम्रोसँग घुसारेर झुल टाँगेर मात्र सुत्ने गर्नुहोस्।
२. बाहिर वा खेतबारीमा काम गर्दा अपनाउने सावधानी
सुरक्षित पोशाक लगाउने: खेतबारी, झाडी वा जङ्गलमा जाँदा अनिवार्य रूपमा घुँडासम्म आउने मोटो र लामो गम्बुट जुत्ता, मोटो मोजा र लामो पाइन्ट लगाउनुहोस्। बाहुला भएको लुगाले पनि शरीरलाई सुरक्षित राख्न मद्दत गर्छ।
टर्चलाइटको प्रयोग गर्ने: रातिको समयमा बाहिर निस्कँदा (विशेषगरी गाउँघरमा शौचालय जाँदा वा गोठतर्फ जाँदा) सधैँ उज्यालो टर्चलाइट वा बत्ती बालेर मात्र हिँड्ने बानी बसाल्नुहोस्।
लौरोको प्रयोग गर्ने: अँध्यारो वा घाँसपात भएको ठाउँमा हिँड्दा अगाडि लौरोले भुइँ ठटाउँदै हिँड्नुहोस्। लौरोको कम्पन र आवाजका कारण सर्प तपाईंको नजिक आउँदैन र टाढै भाग्छ।
हात हाल्नुअघि सोच्ने: ढुङ्गाको चेप, रुखको प्वाल, पराल वा दाउराको चाङभित्र सिधै हात हाल्ने गल्ती कहिल्यै नगर्नुहोस्। पहिले लौरो वा लौरीको सहायताले ती ठाउँहरू छामेर मात्र काम गर्नुहोस्।
विशेष सुझाव: यदि असावधानीवश सर्पले टोकिहालेमा नआत्तिईकन बिरामीलाई शान्त राख्ने, टोकेको भागलाई हलचल हुन नदिने र जतिसक्दो चाँडो 'एन्टी-स्नेक भेनम' उपलब्ध भएको नजिकैको अस्पताल वा सर्पदंश उपचार केन्द्रमा पुर्याउनुपर्छ। घरेलु उपचार वा झारफुकको चक्करमा लागेर अमूल्य समय खेर फाल्नु हुँदैन।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
_Tr387xuecJ-1778130428.jpg)
-1764146706.png)
