काठमाडौं- निषेधाज्ञा खुकुलो भएसँगै काठमाडौं उपत्यकामा चहलपहल ह्वात्तै बढेको छ। सडकमा सवारीसाधनको चाप र बजारमा मानिसको भीडभाड छ।
कोरोना महामारी नियन्त्रणका लागि भन्दै वैशाख १६ गतेदेखि लागू भएको निषेधाज्ञा असार १५ गतेदेखि खुकुलो भएको छ। खुकुलो निषेधाज्ञामा जनस्वास्थ्यको मापदण्ड पालना गर्न सरकारले आग्रह गर्दै आइरहेको छ। तर, बढ्दो भीडभाड र चहलपहल हेर्दा मानिसहरु आफैं बेपर्वाह देखिन्छन्। न त दुई मिटरको भौतिक दूरी कायम भएको देखिन्छ न त मास्कको उचित प्रयोग नै।
उद्योग तथा कलकारखाना र सार्वजनिक तथा निजी निर्माण कार्य स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गरी सञ्चालन गर्न पाइने व्यवस्था छ।
यस्तै, विवाह तथा व्रतबन्धको हकमा बढीमा १५ जनासम्म स्वास्थ्य मापदण्डको पालना गरी गर्न पाइने तथा दुईवटा सवारीसाधन प्रयोग गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।
यसैगरी, अत्यावश्यक सेवाहरु बाहेक निजी सवारीसाधन कार, जीप, भ्यानमा बढीमा चारजना, ट्याक्सीको हकमा बढीमा तीनजना र मोटरसाइकल स्कुटरसमेत जोर बिजोर प्रणाली लागू गरी सञ्चालन गर्न दिइएको छ।
२५ सिट क्षमताभन्दा बढीका सार्वजनिक यात्रुबाहक सवारीसाधनलाई पनि बिहान ६ देखि साँझ ७ बजेसम्म जोरबिजोर प्रणालीमा सञ्चालन गर्न दिइएको छ। खाद्यन्नसम्बन्धी पसल तथा व्यवसाय सञ्चालन गर्न दिइएको छ भने सरकारी कार्यालय, बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरु पनि जनस्वास्थ्यको मापदण्ड पालना गरी सञ्चालन गर्न पाइने व्यवस्था गरिएको छ।
हाल सभा, सम्मेलन, व्यवसाय तथा नित्य पूजाको कार्य, खुला स्थानमा मानिसहरु भेला हुने, भीडभाड गर्न, सभा, जुलुस, जात्रा महोत्सव, भोज भतेर गर्न र विवाह, ब्रतबन्ध तथा समूहिक रुपमा गरिने सांस्कृतिक कार्यहरु होटल तथा पार्टी प्यालेसमा गर्न नपाइने नियम लागू गरिएको छ। यी कार्यबाहेक सबै क्षेत्रहरु खुला भइसकेका छन्। जसले गर्दा पनि बजार तथा पसलहरुमा मानिसहरुको भीडभाड बढेको देखिन्छ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जनजीवन सहज बनाउन निषेधाज्ञा खुकुलो बनाइएको र हरेक कार्य गर्दा वा घरबाहिर निस्किदा जनस्वास्थ्यको मापदण्ड पालना गर्नुपर्ने भनेको छ।
तर, असार १५ गतेपछि बजारमा दसैंमा हुने किनमेल जस्तै भीडभाड देखिएको छ। असन, न्युरोडलगायतका व्यापारिक केन्द्रहरुमा मानिसहरु ठेलमठेल गरेर हिँड्न थालेका छन्। कोरोना संक्रमणबाट बच्न दुई मिटरको दूरी कायम त भएको छैन नै कतिपयले मास्कसमेत लगाएको देखिँदैन। मास्क लगाउनेहरुमध्ये कतिपयले सही तरिकाले मास्क लगाएका छैनन्।
दुई महिनाको कडा निषेधाज्ञापछि खुला भएको बजारमा जनस्वास्थ्यको मापदण्ड पालना गर्ने/गराउने सरोकारवाला निकायले पनि ध्यान दिएको देखिँदैन। सर्वसाधारणले पनि जनस्वास्थ्यको मापदण्डलाई फेरि बेवास्ता गरेको देखिन्छ।
संक्रमण बढ्ने खतरा
निषेधाज्ञा खुकुलो भएसँगै बजार तथा सडकमा देखिएको भीडले फेरि कोरोना संक्रमण बढ्नसक्ने खतरा रहेको चिकित्सकहरुले बताएका छन्।
निषेधाज्ञाका कारण केही नियन्त्रणमा आएको कोरोना संक्रमण आगामी दिनमा बढ्नसक्ने शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका निर्देशक डा अनुप बास्तोलाले बताए। डा बास्तोलाले निषेधाज्ञा खुकुलो हुनेबित्तिकै सर्वसाधारणले पहिलो लहरको संक्रमणपछि गरेको गल्ती फेरि दोहोर्याएको बताए।
‘गत मंसिरमा पहिलो लहरको संक्रमण कम भएपछि मानिसहरुले कोरोनालाई बिर्सिए, जनस्वास्थ्यका मापदण्ड तोडे, जसले गर्दा फागुनपछि नयाँ भेरियन्टसहितको भाइरस फैलियो। वैशाखमा फेरि निषेधाज्ञा नै गर्नुपर्ने अवस्था आयो,’ डा बास्तोलाले भने, ‘अहिले निषेधाज्ञा खुकुलो भएपछि फेरि मानिसहरुले कोरोनाका त्यो भयावह अवस्थालाई बिर्सिएको जस्तो देखिन्छ। त्यसले गर्दा अहिलेको अवस्थालाई हेर्दा कोरोना संक्रमण फेरि बढ्नसक्छ।’
अहिलको कोरोना संक्रमण अझै संक्रामक रहेको र मानिसहरुले फेरि जनस्वास्थ्यको मापदण्ड बेवास्ता गर्न थालेकाले आगामी दिनमा संक्रमण बढ्ने खतरा देखिएको डा बास्तोलाको भनाइ छ।
‘एक त भाइरस नै संक्रामक छ, त्यसमाथि मानिसहरुको व्यवहार परिवर्तन हुनै सकेको छैन,’ डा बास्तोलाले भने, ‘त्यसैले हामी संक्रमणको जोखिममा नै छौं, अहिले नै स्वास्थ्यको मापदण्डलाई नबिर्सौं।’
स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समिरकुमार अधिकारीका अनुसार निषेधाज्ञा खुकुलो बनाउनुको कारण कोरोना संक्रमण कम वा संक्रमणको जोखिम कम भएर होइन। लामो समय निषेधाज्ञा गर्दा मानिसको जनजीवन र आर्थिक गतिविधि प्रभावित हुने भएकाले स्वास्थ्यका मापदण्ड पालना गर्नुपर्ने निर्देशनसहित निषेधाज्ञा खुकुलो बनाइएको हो।
कोरोना संक्रमणको जोखिम कायमै रहँदा-रहँदै पनि निषेधाज्ञा खुकुलो बनाइएकाले सर्वसाधारणले आफूले आफैंलाई निषेधाज्ञामै राखेर आफ्नो नियमित कार्यमा लाग्नुपर्ने डा अधिकारी बताउँछन्।
डा अधिकारीले भने, ‘अहिले संक्रमण कम भएर वा जोखिम कम भएर निषेधाज्ञा खुकुलो बनाइएको होइन, जोखिम कायमै रहँदा- रहँदै पनि लामो समय बन्दाबन्दीमा बस्दा सर्वसाधारणलाई गाह्रो भयो भनेर निषेधाज्ञा खुकुलो बनाइएको हो।’
संक्रमणको जोखिम कायमै रहेकाले सर्वसाधारले सावधानी अपनाउन आवश्यक रहेको उनले बताए।
‘पहिलो लहरको कोरोना संक्रमण पछि जानेर/नजानेर कोरोनालाई केही होइन रहेछ, केही असर पर्ने होइन रहेछ भन्ने सोच राखेर हाम्रो हेलचेक्र्याइँ बढी भएकाले पनि दोस्रो लहरको संक्रमण व्यापक भयो,’ डा अधिकारीले भने, ‘तर अब अहिले पनि मानिसहरुले पहिलो लहरको संक्रमणपछि गरेको गल्ती दोहोर्याउँदै छौं। यस्तो नगरौं।’
अहिले पनि आफू र अरुलाई संक्रमित हुनसक्ने आशंका गरी सोहीअनुसारको व्यवहार गर्नुपर्ने डा अधिकारीले बताए।
उनले अहिले पनि अत्यावश्यक काम गर्ने अवस्थामा मात्रै घरबाहिर निस्कने, घरबाहिर निस्कँदा मास्क लगाउने, भौतिक दूरी कायम गर्ने, साबुन पानीले हात हुनेलगायतका जनस्वास्थ्यको मापदण्ड पालना गर्नुपर्ने विषयमा जोड दिए। जनस्वास्थ्यको मापदण्ड पालना गरेमात्रै संक्रमण नियन्त्रणमा आउनसक्ने डा अधिकारीको भनाइ छ।
संक्रमणको जोखिम सबैभन्दा काठमाडौं उपत्यकामा नै बढी देखिएको छ। उपत्यकामा बढ्दै गएको भीडभाडले पनि त्यो खतरा बढेको जनस्वास्थ्यविज्ञको भनाइ छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
