काठमाडौं - प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह बालेनको भ्रमणको तरखर भइरहेको बेला नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भारतमा थप ६१५.३४ मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्न स्वीकृति पाएको छ । भारतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणले नेपालका आयोजनाबाट उत्पादित ५९४ मेगावाट विद्युत् भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्ज (आईएक्स) मा बिक्री गर्न र थप २१.३४ मेगावाट सेती खोला जलविद्युत् आयोजनाको विद्युत् निर्यात गर्न अनुमति दिएको हो ।
यससँगै भारतमा विद्युत् निर्यातका लागि नेपालले पाएको कुल स्वीकृत क्षमता १ हजार १९८ मेगावाट पुगेको छ । भारतले आगामी हिउँदयामको माग व्यवस्थापनका लागि नेपाललाई १ हजार ४ मेगावाट विद्युत् आयात गर्न पनि अनुमति दिइसकेको छ ।
प्राधिकरणका अनुसार भारतको विद्युत् मन्त्रालयअन्तर्गतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणले मंसिर २ गते ५९४ मेगावाट विद्युत् आईएक्सको डे–अहेड तथा रियल टाइम मार्केटमा बिक्री गर्न अनुमति दिएको हो । उक्त विद्युत् आगामी १८ नोभेम्बर २०२६ देखि १४ जुन २०२७ सम्म बिक्री गर्न सकिनेछ ।
अनुमतिप्राप्त विद्युतमध्ये २०५ मेगावाट कटैया–कुशाहा, रामनगर–सुरजपुर र रक्सौल–परवानीपुर १३२ केभी प्रसारण लाइनमार्फत भारत निर्यात गरिनेछ । बाँकी ३८९ मेगावाट ढल्केबर–मुजफ्फरपुर ४०० केभी प्रसारण लाइनमार्फत निर्यात हुनेछ ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र भारतका एनटीपीसी विद्युत् व्यापार निगम (एनभीभीएन) तथा पावर ट्रेडिङ कर्पोरेसन (पीटीसी) बीच भएको द्विपक्षीय मध्यकालीन विद्युत् बिक्री सम्झौताअनुसार हरियाणा र बिहारमा हरेक वर्ष जुनदेखि अक्टोबरसम्म विद्युत् निर्यात हुँदै आएको छ । चालु वर्षका लागि उक्त सम्झौताअनुसार विद्युत् निर्यात गर्ने अवधि अक्टोबर ३१ मा सकिएको थियो ।
त्यसपछि वैकल्पिक बजारका रूपमा भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्जमा विद्युत् बिक्री गर्न प्राधिकरणले निर्यातयोग्य आयोजनाको सूची भारतीय निकायमा पठाएको थियो । आवश्यक स्वीकृतिका लागि निरन्तर पहल गरेपछि ५९४ मेगावाट विद्युत् बिक्रीको अनुमति प्राप्त भएको प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार एनभीभीएनमार्फत ३८९ मेगावाट र पीटीसीमार्फत २०५ मेगावाट विद्युत् आईएक्समा बिक्री गर्न सकिनेछ ।
प्राधिकरणले आन्तरिक खपतबाट बढी भएको वर्षायामको विद्युत् भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्जको डे–अहेड र रियल टाइम मार्केटमा प्रतिस्पर्धी दरमा बिक्री गर्दै आएको छ । माग र बजार मूल्यका आधारमा विद्युत् बिक्री गर्न सकिने भएकाले आईएक्सलाई द्विपक्षीय सम्झौताबाहेकको वैकल्पिक बजारका रूपमा उपयोग गर्दै आएको छ ।
यसैबीच, भारतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणले थप २१.३४ मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्न पनि स्वीकृति दिएको छ । सेती खोला जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् आगामी १८ नोभेम्बर २०२६ देखि ३१ अगस्ट २०२७ सम्म आईएक्समा बिक्री गर्न अनुमति प्राप्त भएको हो ।
यसले नेपालका लागि भारतीय बजारमा विद्युत् बिक्रीको स्वीकृत परिमाण थप बढाएको छ । हालसम्म भारतमा निर्यातका लागि स्वीकृत कुल क्षमता १ हजार १९८ मेगावाट पुगेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
नेपालले वर्षायाममा आन्तरिक मागभन्दा बढी हुने विद्युत् भारत र बंगलादेशमा बिक्री गर्दै आएको छ । तर हिउँदयाममा नदीमा पानीको बहाव घट्दा आन्तरिक उत्पादन कम हुने भएकाले भारतबाट विद्युत् आयात गर्नुपर्ने अवस्था छ ।
त्यसैले आगामी हिउँदमा भारतबाट १ हजार ४ मेगावाट विद्युत् आयात गर्ने अनुमति प्राप्त भइसकेको छ । वर्षायाममा विद्युत् निर्यात र हिउँदयाममा आयात गर्नुपर्ने नेपालको अवस्थाले क्षेत्रीय विद्युत् व्यापार तथा प्रसारण पूर्वाधार विस्तारको आवश्यकतालाई थप स्पष्ट पारेको छ ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।