मिठो निद्रा लगाउने उपाय

नेपाल लाइभ | २०७६ मङ्सिर १४ शनिबार | Saturday, November 30, 2019 ०८:००:०० मा प्रकाशित

बिबिसी- निदाउनु भनेको तकियामा टाउको राख्नु मात्रै होइन। विश्वका धेरै मानिसहरूलाई निदाउन गाह्रो हुन्छ।

विश्वका धेरै ठाउँमा हिजोआज अँध्यारो हुँदैन। किनभने हामी धेरैजसो कृत्रिम उज्यालोमा समय बिताउछौँ। अहिले हाम्रो जीवनमा धेरै धपेडी पनि हुन्छ।

अनि हामी नपुगेको निद्रा पुर्‍याउन खालि समयको सदुपयोग पनि गर्दैनौँ। तर निदाउनका लागि हामी आफैँलाई प्रशिक्षित गर्न सक्छौँ। वैज्ञानिकहरू भन्छन् - हामीले आफ्नो बानी परिवर्तन गर्‍यौँ भने राम्रो परिणाम तुरुन्तै देखिन्छ।

'ह्वाई वी स्लीप (हामी किन सुत्छौँ)' पुस्तकका लेखक प्रा. वाकरले निम्न सुझाव दिएका छन्ः

१.सुत्ने र उठ्ने समय नियमित बनाउनुहोस्

थाल्न सजिलो छ : सधैँ एउटै समयमा सुत्न जानुहोस् र उठ्ने समय पनि नियमित एउटै होस्।

सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा ब्युँझने समय निश्चित राख्नु हो। यसले गर्दा शरीरले सुत्ने समयमा निद्रा पार्न सहयोग गर्छ।

२. अँध्यारोमा बस्नुहोस्

निद्राका लागि आवश्यक महत्त्वपूर्ण हार्मोनका लागि शरीरले अँध्यारो खोज्छ। विकासको एउटा नराम्रो पक्ष भनेको हामी निरन्तर उज्यालोमा हुन्छौँ। सुत्नुअघि कोठाको उज्यालो कम गरेर हामी अँध्यारो बनाउन सक्छौँ। यसको अर्थ मोबाइल वा टीभी वा कम्प्युटरको स्क्रीनबाट पर रहनु पनि हो। स्क्रीनले 'नीलो प्रकाश' निकाल्छ जसले निद्राको हार्मोन मेलटोनिनको प्रभावलाई निस्तेज पारिदिन्छ। त्यसैले सुत्नुभन्दा एक घण्टा पहिल्यै नीलो प्रकाशका स्रोतहरू बन्द हुनुपर्छ।

३.तापक्रम घटाउनुहोस्

प्राकृतिक रूपमै २४ घण्टाभित्र तापक्रम कहिले कम कहिले बढी हुन्छ। तापक्रम घट्दा निद्रा पनि पर्छ। तर हिजोआज हामी एउटै तापक्रममा बस्न खोज्छौँ। निद्रा पर्न हाम्रो मस्तिष्क र शरीरको भित्री तापक्रम झन्डै एक डिग्री सेल्सियसले घट्नुपर्छ। त्यसैले तापक्रम नियन्त्रण गर्न मिल्ने अवस्थामा १८ डिग्री सेल्सियसमा सुत्नुहोस्।

४. ओछ्यान सुत्नका लागि मात्रै

सुत्न र अन्य सीमित क्रियाकलापका लागि मात्र ओछ्यानमा जानुहोस्। खाना खान, पढ्न वा खेल्न होइन। हाम्रो मस्तिष्कले छिट्टै दुई वस्तुबीच सम्बन्ध स्थापित गर्छ। त्यसैले हामीले 'ओछ्यान सुत्नका लागि हो' भन्ने सन्देश मस्तिष्कलाई दिनुपर्छ। यदि ओछ्यानमा २० मिनेटसम्म निदाउन सकिएन भने उठेर केही बेर हिँड्ने, पढ्ने वा अरू केही काम गरेर अल्मलिनुपर्छ। त्यसो गर्दा फेरि सुत्न सजिलो हुन सक्छ।

५. कफी कम खानुहोस्

दिउँसो हामी कोला, कफी, चिया वा अन्य पेयपदार्थ पिउँछौँ। तिनमा हुने क्याफिन र थिनजस्ता तत्त्वले हाम्रो स्नायुप्रणालीमा प्रत्यक्ष प्रभाव देखाउँछन्। तर प्राध्यापक वाकर सुत्नु १२ घण्टाअगाडि मात्रै कफीजस्ता पेय पदार्थ पिउने सल्लाह दिन्छन्। कफीको 'हाफ लाइफ' हुन्छ। त्यसैले यसको प्रभाव ६ घण्टासम्म आधा र ९ घण्टासम्म तीनचौथाइ एक्सप्रेसो खाएजति बाँकी हुने उनी बताउँछन्। त्यसैले सुत्ने बेलामा रगतमा कफीको मात्रा बाँकी नभएकै राम्रो हुन्छ।

६. मदिरा त्याग्नुहोस्

प्राय: मानिसहरू मदिराले निद्रा पार्छ भन्छन्। तर‚ यो सत्य होइन। मदिरा पिएर लागेको निद्राले स्वास्थ्य र सपनालाई राम्रो गर्दैनन्।त्यसैले मदिरापान नगरी सुतौं।